CAM BỐT - THÁI LAN

Phnom Penh hài lòng sau quyết định của ASEAN về vụ Preah Vihear

Đền Preah Vihear, nguyên do gây xung đột võ trang giữa Cam Bốt và Thái Lan.
Đền Preah Vihear, nguyên do gây xung đột võ trang giữa Cam Bốt và Thái Lan. Reuters

Hôm qua 22/02/2011, đương kim chủ Tịch ASEAN là Indonesia cho biết sẽ gởi 40 quan sát viên gồm 20 thành viên dân sự và 20 thành viên quân sự nhưng không võ trang đến vùng biên giới Cam Bốt - Thái Lan. Họ có nhiệm vụ quan sát tại chỗ những diễn biến xung đột có thể xảy ra và báo cáo chính xác, không thiên vị về cho ASEAN cũng như cho Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.

Quảng cáo

Theo Thông tín viên Phạm Phan tại Phnom Penh, Cam Bốt có dấu hiệu hài lòng về quyết định can thiệp của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á :

"Khi Ngoại Trưởng Hor Namhong tham dự xong cuộc họp tại Jakarta, ông Hun Sen đã điện cho ông Hor Namhong nên thúc giục Indonesia cử toán quan sát viên đến vùng tranh chấp càng sớm càng tốt. Hôm nay, bà Bun Rany, vợ ông Hun Sen đã khuyên khích số dân sơ tán do cuộc đụng độ hồi đầu tháng nên trở về nhà làm ăn bình thường vì tình hình đã không còn căng thẳng.

Ngoại Trưởng Indonesia Marty Natalegawa trong vị trí Chủ Tịch ASEAN năm nay thông báo Indonesia trong thời gian ngắn sắp đến đây sẽ gởi 40 quan sát viên gồm 20 thành viên dân sự và 20 thành viên quân sự nhưng không võ trang đến vùng biên giới hai nước. Toán quan sát viên của ASEAN không phải là đạo quân gìn giữ hòa bình, họ chỉ làm công tác quan sát tại chỗ những diễn biến xung đột có thể xảy ra và báo cáo chính xác, không thiên vị về cho ASEAN cũng như cho Hội Đồng Bảo An LHQ biết được về các hành động vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Quyết định hòa giải tạm thời trước khi có thỏa thuận ngừng bắn lâu dài giữa hai bên, cho thấy rằng phía Thái bị bất lợi vì không thể thực hiện cuộc thương thảo song phương mà họ luôn yêu cầu trước đây. Khi có sự hiện diện của toán quan sát viên, phe Áo Vàng không tiếp cận được vùng biên giới để tổ chức các cuộc biểu tình quá khích đòi lấy lại đền Preah Vihear.

Về phía Cam Bốt trong thế yếu về quân sự nhưng trên mặt pháp lý có sự hỗ trợ của những văn bản quốc tế về quyền làm chủ ngôi đền, qua quyết định này Cam Bốt lại được khuyến khích thêm vì sẽ có mặt một tổ chức trung gian trong vùng tranh chấp. Ở điểm này, xin nhắc lại rằng sau quyết định của UNESCO, chính Thái đã triển khai trước lực lượng quân sự ở sát biên giới đặt Cam Bốt ở vị thế phải cảnh giác sự đối đầu quân sự thường xuyên.

Hôm nay nhật báo Bangkok Post đưa tin Thủ Tướng Abhisit nói quân đội sẽ không rút bất cứ đơn vị nào ra khỏi vùng ranh giới hiện nay mặc dù Indonesia sẽ cử toán quan sát viên đến nơi.

Vào đầu thế kỷ 20, Hiệp Ước Pháp – Xiêm được ký kết trong đó có bản đồ phác thảo ngôi đền Prear Vihear nằm trong lãnh thổ Cam Bốt. Mới đây Pháp đề nghị đứng ra làm trung gian giải quyết tranh chấp và sẳn sàng cung cấp tài liệu lịch sử còn gìn giữ trong hồ sơ lưu trữ khi Pháp hiện diện tại vùng đất này trước đây. Thế nhưng Thái đã bác bỏ đề nghị thiện chí này.

Sau Đệ Nhị Thế Chiến và trong suốt thập niên 1950, Thái giành quyền làm chủ ngôi đền Preah Vihear nhưng Hoàng Thân Sihanouk lúc đó là Quốc Trưởng đã nỗ lực vận động và đến năm 1962 Tòa Án Quốc Tế ra phán quyết Cam Bốt là chủ nhân ngôi đền. Tháng 7/2008, cơ quan UNESCO đưa ra quyết định chính thức công nhận Preah Vihear là di sản văn hóa nhân loại nằm trong lãnh thổ Cam Bốt. Cả hai quyết định của tổ chức cấp quốc tế đều không được Thái công nhận là đúng, đặc biệt là phe Áo Vàng, trái lại họ đòi hỏi chính quyền Thái đương nhiệm phải lấy lại ngôi đền và vùng đất nhỏ chung quanh.

Liệu rằng sự hiện diện của toán 40 quan sát viên đại diện cho một tổ chức cấp khu vực như ASEAN có thể kiềm chế tham vọng giành chiếm lãnh thổ láng giềng mà lịch sử Cam Bốt đã ghi lại một “thời kỳ lịch sử đen tối” kéo dài gần 500 năm trong đó các vương triều Khmer do yếu thế trước một nước Thái đang trổi dậy và muốn bành trướng, nên phải bỏ cả đế đô Angkor ở Siêm Riệp năm 1432 vì đã bị cướp phá tan hoang, và lui dần về hướng Đông, dựng nên tân đô Lovek (có nghĩa là “Giao Lộ”, lại bị chiếm đóng năm 1594) ở phía Đông Đông Nam Biển Hồ, rồi đến Udong, và sau cùng định đô tại Phnom Penh năm 1904".

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Tải ứng dụng RFI để theo dõi toàn bộ thời sự quốc tế