CAM BỐT

Cam Bốt muốn thông qua luật giới hạn hoạt động của các tổ chức phi chính phủ

Tổ chức NGO Sahmakum Teang Tnaut chuyên theo dõi việc tái định cư của nhóm dân cư bị di dời trong kế hoạch trùng tu hệ thống hỏa xa Cam Bốt. (DR)
Tổ chức NGO Sahmakum Teang Tnaut chuyên theo dõi việc tái định cư của nhóm dân cư bị di dời trong kế hoạch trùng tu hệ thống hỏa xa Cam Bốt. (DR)

Chính quyền Cam Bốt dự định cho ban hành một đạo luật giới hạn hoạt động của khoảng 2.000 tổ chức xã hội dân sự, trong đó có nhiều tổ chức phi chính phủ NGO hoạt động độc lập. Dự luật này hiện nay đang gây nhiều tranh cãi. Vì sao chính quyền lại tìm cách kiểm soát chặt chẽ hơn các tổ chức xã hội dân sự ? Thông tín viên Phạm Phan tường trình từ Phnom Penh. 

Quảng cáo

Thông tín viên Phạm Phan (Phnompenh)

Qua các báo cáo của những tổ chức NGO, và qua các phúc trình của những tổ chức nhân quyền quốc tế và trong lãnh thổ Cam Bốt, nguyên nhân chính đến từ việc các tổ chức xã hội dân sự, đặc biệt là tổ chức hoạt động trong lĩnh vực đấu tranh cho dân nghèo có đất và nhà ở đã tập chú hoạt động của họ vào dự án trùng tu hệ thống đường xe lửa do các định chế cấp viện giúp đỡ cho Cam Bốt.

Ngày 4/82011, Bộ Nội Vụ ra lệnh tạm ngưng hoạt động của tổ chức NGO địa phương có tên Sahmakum Teang Tnaut (STT). Đây là một trong vài tổ chức can dự vào hoạt động quan sát công cuộc tái định cư cho số cư dân phải bị di dời trong kế hoạch trùng tu hệ thống hỏa xa Cam Bốt do Ngân Hàng Phát Triển Á Châu và Cơ Quan Viện Trợ Phát Triển của Úc tài trợ.

Lý do đầu tiên của Bộ Nội Vụ giải thích sự đình chỉ hoạt động của STT là thủ tục giấy tờ của tổ chức này không hợp lệ. Sau đó thì nhiều sự việc lại lộ ra. Theo thông báo của Bộ ghi ngày 14/8, tổ chức STT kích động người dân chống lại công cuộc phát triển đất nước, sự kiện này khiến các định chế cấp viện cho dự án đường xe lửa có thể đình hoãn hay ngưng luôn dự án.

Được biết rằng hệ thống hỏa xa xứ Chùa Tháp đã có cách đây hơn 3 thập niên và bị bỏ hoang phế trong thời Khmer Đỏ. Hiện nay do nhu cầu hợp tác phát triển kinh tế trong khối ASEAN nên đường hỏa xa Cam Bốt cần phải được phục hồi và hiện đại hóa. Dự án này có giá trị 140 triệu Mỹ Kim và ảnh hưởng đến 4.000 gia đình sống dọc theo khu vực đường hỏa xa. Tuy nhiên chương trình tái định cư cho số dân nói trên lại bị tổ chức STT và vài tổ chức khác chỉ trích. Vào tháng 5/2010, có hai đứa trẻ bị chết chìm trong khu tái định cư thuộc tỉnh Battambang, có thể do kiến thiết hạ tầng cơ sở trong khu tái định cư không bảo đảm an toàn cho đời sống hàng ngày của cư dân. Thêm nữa tổ chức STT nói, chính quyền hạ thấp giá trị đất dọc theo đường xe lửa để đền bù cho dân với giá rẻ hơn giá thực tế của thị trường.

Chính quyền trừng trị hai NGO

Trong một bức thư gởi Thủ Tướng Hun Sen ghi ngày 17/6/2011, Bộ Trưởng Tài Chính ông Keat Chhon thỉnh cầu Thủ Tướng đề ra những biện pháp trừng trị tổ chức STT và tổ chức mang tên Những Cây Cầu Vượt Ngang Biên Giới Cam Bốt. Đây là hai tổ chức NGO tích cực hoạt động nhằm binh vực quyền lợi dân nghèo trong dự án đường hỏa xa.

Ông Keat Chhon cũng nói một viên cố vấn tại Ngân Hàng Phát Triển Á Châu đã bị sức ép chính trị của hai tổ chức NGO nói trên. Tuy nhiên Giám Đốc Ngân Hàng Phát Triển Á Châu tại Cam Bốt là Putu Kamayana đã cho thực hiện cuộc điều tra toàn diện, nhưng không tìm thấy chứng cớ nào chứng tỏ viên cố vấn, được giấu tên, bị sai lầm.

Trong bức thư thỉnh cầu ý kiến ông Hun Sen, Bộ Trưởng Keat Chhon viết rằng “Không cho phép các tổ chức NGO nước ngoài can thiệp vào hoạt động của những tổ chức NGO trong nước. Và phải có biện pháp ngăn cấm 2 tổ chức STT và Những Cây Cầu Vượt Ngang Biên Giới Cam Bốt hoạt động.”, theo trích dẫn của báo mạng Asia Times ra ngày 20/9/2011.

Bộ Trưởng Keat Chhon cũng yêu cầu Thủ Tướng Hun Sen hành động theo luật nhằm vô hiệu hóa tư cách hoạt động của những tổ chức NGO, cạnh đó xem xét việc thông qua một đạo luật mới về NGO.

Ngoài ra chính quyền cũng có thêm phản ứng về những chỉ trích của các tổ chức NGO. Vào cuối tháng 7, đài truyền hình nhà nước TVK cho phát hình buổi phỏng vấn các giới chức chính quyền về dự án đường xe lửa, nội dung cuộc phỏng vấn được phát lại ba lần, trong đó các giới chức chính quyền bác bỏ chỉ trích của những tổ chức NGO liên hệ đến chương trình tái định cư và kế hoạch đền bù đất bị giải tỏa. Theo các giới chức chính quyền, các tổ chức NGO trong nước đã xúi giục, kích động dân cư tại khu vực giải tỏa, và họ đã kết hợp với tổ chức NGO nước ngoài để làm điều này khiến cho số dân bị ảnh hưởng do việc di dời chỗ ở bị bối rối, hoang mang.

Sau khi đình chỉ hoạt động của STT, chính quyền lên tiếng cảnh báo Diễn Đàn NGO, một tổ chức tập họp nhiều tổ chức NGO, trong bức thư gởi cho Ngân Hàng Phát Triển Á Châu và Cơ Quan Viện Trợ Phát Triển của Úc, chính quyền viết rằng, không được tuyên bố sai trái như trường hợp hai đứa trẻ chết chìm, cũng như phải đưa tin đúng về khu tái định cư.

Phản ứng của các tổ chức nhân quyền trong và ngoài nước

Ông Ee Sarom, người điều hành hoạt động của tổ chức STT nói rằng tổ chức của ông hoạt động có mục đích rõ ràng là vì lợi ích của mọi người trong xã hội, không để cho ai bị khốn khổ, bất hạnh. Cách thức hoạt động của STT giúp cho các dự án phát triển trong đất nước được thực hiện công bình.

Ông Robertson, một giới chức hoạt động cho tổ chức nhân quyền HRW viết trong emai là, những sự kiện gần đây cho thấy có điều không minh bạch trong mục đích thật sự của dự luật. Theo ông Robertson, chính quyền có một thành tích trong quá khứ gây khó khăn cho nhiều tổ chức xã hội dân sự, trong đó bao gồm sự hăm dọa thẳng thừng, dùng bạo lực đàn áp biểu tình, và đề ra những quy định giới hạn hoạt động một khi bị chỉ trích.

Trong phiên họp hồi tháng 4, nhiều định chế cấp viện đe dọa ngưng viện trợ nếu chính quyền Cam Bốt xiết chặt hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự. Hồi đầu tháng 8, Ngân Hàng Thế Giới đưa ra lời cảnh báo sẽ ngưng cho Cam Bốt mượn tiền, nếu cứ xua đuổi dân cư tại hồ Boeung Kak. Cảnh báo nặng nề này đã được chính quyền nghe theo.

 

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí