NHẬT BẢN - HẠT NHÂN

Sau Fukushima, người Nhật bị ám ảnh bởi nỗi lo thực phẩm nhiễm xạ

Giới chăn nuôi và ngư dân biểu tình đòi đền bù thiệt hại do hải sản và thịt sữa bị cấm lưu hành (© Reuters)
Giới chăn nuôi và ngư dân biểu tình đòi đền bù thiệt hại do hải sản và thịt sữa bị cấm lưu hành (© Reuters)

Với người dân Nhật Bản, an toàn vệ sinh thực phẩm là chuyện không đáng phải bận tâm, ít ra là cho tới trước khi xảy ra tai nạn hạt nhân Fukushima. Một năm sau xảy ra tai họa, nỗi lo thực phẩm nhiễm phóng xạ vẫn ám ảnh người tiêu dùng ở đất nước này mặc dù chính quyền vẫn cố gắng trấn an người tiêu dùng.

Quảng cáo

Trận sóng thần kinh hoàng hôm 11/3/2011 đã làm hư hại ba lò phản ứng của nhà máy điện hạt nhân Fukushima. Nguy hại hơn, tai nạn đã làm các phần tử cesium và nhiều thành phần phóng xạ khác bị phát tán vào không khí, nước trong một vùng rộng lớn xung quanh nhà máy. Các chất phóng xạ bị nhiễm vào trong cây trồng hoặc được động vật hấp thụ.

Sau tai nạn chính quyền đã phải tiến hành đo đạc rất tỷ mỉ nồng độ nhiễm xạ trong các loại thực phẩm, đồng thời tạm thời cấm lưu hành các loại sản phẩm rau quả, thịt cá, sữa… có nguồn gốc từ khu vực Fukushima và vùng phụ cận. Từ đó đến nay có rất nhiều vấn đề xung quanh cái ăn khiến người dân Nhật không khỏi lo ngại nhất là việc chính quyền thông tin thiếu nhất quán về nguy cơ nhiễm xạ.

Thí dụ như lúa gạo trồng trong khu vực xảy ra tai nạn ban đầu được công bố là vẫn có thể sử dụng được nhưng sau khi có các xét nghiệm bổ sung thì lại phát hiện ra mức nhiễm xạ tăng cao hơn bình thường. Nhiều lô gạo sau đó lại bị cấm. Ngoài ra những trường hợp gian lận như thay đổi nhãn mác nguồn gốc sản phẩm từ Fukushima được phát hiện càng làm người tiêu dùng hoang mang, không còn tin vào các biện pháp an toàn của các cơ quan quản lý.

Mới đây, chính phủ thông báo từ mùng 1 tháng Tư tới sẽ nâng giới hạn tạm thời mức phóng xạ thực phẩm được quy định sau tai nạn từ 100 lên 500 becquerel Cesium trên một kilogram thực phẩm. Điều này khiến người dân nghi ngờ chính phủ chỉ quan tâm đến sản xuất hàng hóa nhiều hơn là lo bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Giáo sư đại học Kyodo, ông Hiroaki Koide nhận xét « Giới hạn an toàn được ấn định quá cao. Quyết định điều chỉnh lại chỉ nhằm tạo thuận lợi cho việc lưu thông hàng hóa hơn là bảo vệ dân chúng ».

Mặc dù sắp tới mức trần phóng xạ cho các lọai thực phẩm sẽ trở lại mức nghiêm khắc để dư luận yên tâm, nhưng sản phẩm của Fukushima vẫn không thể xóa bỏ hết hoài nghi. Ông Takashi Sato , đại diện cho các tổ hợp nông nghiệp của tỉnh này cho biết như vậy. Ông nhấn mạnh thêm là mọi người không còn tin tưởng vào hệ thống kiểm tra của chính phủ. « Tôi mong muốn chính phủ thuyết phục được dân chúng là giới hạn mới vẫn bảo đảm an toàn » cho người tiêu dùng.

Theo ông Kunio Shiraishi, một chuyên gia về phóng xạ, thì quy định hiện nay không nhằm mục đích trấn an dân chúng. Theo ông quy định này phải áp dụng rộng rãi hơn nữa cho các loại sản phẩm, đặc biệt là hàng hải sản. Không chỉ ở trong nước, ngành nông nhiệp và đánh bắt cá của Nhật còn bị mất độ tin cậy nghiêm trọng ở nước ngoài.

Thực phẩm xuất khẩu của Nhật, trước đây vẫn nổi tiếng ở châu Á về chất lượng cũng như độ an toàn, đã giảm 7,4% trong năm 2011 so với năm 2010 và thủy sản của Nhật cũng bị sụt giảm gần 11%. Tám nước, trong đó có hai thị trường lớn Trung Quốc và Hàn Quốc, vẫn duy trì lệnh cấm nhập khẩu rau quả từ các vùng phía bắc và đông của Nhật Bản.

Với hy vọng lấy lại niềm tin cậy, Aeon, tập đoàn phân phối lớn nhất Nhật đã phải đứng ra tự làm các xét nghiệm nhiễm xạ trên các sản phẩm kinh doanh của họ. Theo ông phó tổng giám đốc của tập đoàn, ấn định mức ngưỡng an toàn không có nghĩa lý gì với người tiêu dùng.

Chỉ có các sản phẩm có mức phóng xạ thấp đến mức không phát hiện được thì mới có thể cạnh tranh với các hãng nước ngoài. Chủ trương này của Aeon trước tiên vấp phải sự phản đối của các nhà sản xuất nằm trong vùng nhiễm phóng xạ. Nhưng họ cũng phải thừa nhận đó là cách thức tốt nhất để bảo vệ cho các nhà sản xuất thực phẩm Nhật.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí