Vào nội dung chính
CAM BỐT - NHÂN QUYỀN

Tòa án Khơme Đỏ cạn tiền hoạt động

Người dân Cam Bốt theo dõi  phiên chất vấn các cựu lãnh đạo Khmer Đỏ ngày 28/6/11 tại Tòa án đặc biệt xét xử Khmer Đỏ ở ngoại ô Phnom Penh.
Người dân Cam Bốt theo dõi phiên chất vấn các cựu lãnh đạo Khmer Đỏ ngày 28/6/11 tại Tòa án đặc biệt xét xử Khmer Đỏ ở ngoại ô Phnom Penh. Reuters
Phạm Phan
8 phút

Vốn đã gây nhiều tranh cãi kể từ khi bắt đầu hoạt động, toà án xét xử tội ác Khơme Đỏ tại Cam Bốt đang có nguy cơ cạn nguồn tài chính vì cho tới nay, ngân sách 2013 của tòa án vẫn chưa được các nhà tài trợ quốc tế thông qua. Từ Phnom Penh, thông tín viên Phạm Phan gởi về bài tường trình.

Quảng cáo

Tình hình tài chính của Tòa Án

Ngay từ khi khởi đầu thảo luận việc thành lập cho đến lúc bắt tay vào hoạt động, Tòa Án Khmer Đỏ luôn không xuôi chèo mát mái. Chắc chắn rằng đó không phải là định mệnh Tòa Án, mà là vì đặc tính hoạt động của Tòa Án, một phiên tòa quốc tế xét xử tội ác diệt chủng của một chế độ Cộng Sản trong bối cảnh người lãnh đạo quốc gia từng có thời tham gia và đồng minh lớn của họ là Trung Quốc lại muốn “che giấu nhân thân”.

Ngân sách hoạt động cho Tòa năm nay cần đến 9,5 triệu Euro, nhưng các quốc gia từng đóng góp cho ngân quỹ Tòa Án là Nhật, Liên Hiệp Châu Âu, Đức, Anh, Úc lại chưa sẳn sàng để tiếp tục sự hảo tâm của quốc gia họ. Riêng Pháp, mới đây vị Thủ Tướng qua Phnom Penh tham dự lễ hỏa táng thi hài cựu Hoàng Sihanouk đã hứa cung cấp thêm một khoản tiền là 500.000 Euro cho năm 2013, so với 300.000 Euro của những năm trước đây.

Trong khi số nhân viên quốc tế của Tòa Án được gia hạn hợp đồng làm việc đến tháng 6 năm nay, thì tổng số 270 nhân viên người Cam Bốt bao gồm lái xe, công tố viên và thẩm phán đã không có lương từ hồi tháng 11 năm 2012.

Theo một nhà quan sát  hoạt động của Tòa Án, có thể cộng đồng các nước giúp Tòa Án đã không hài lòng về các hành xử của chính quyền Cam Bốt. Và dường như đang có sự đối đầu ngấm ngầm giữa Cam Bốt và quốc tế về cách thức xét xử bị cáo. Một bên thì cho rằng tiến trình hoạt động xét xử thiếu hiệu quả, bên kia thì cho rằng quốc tế muốn áp đặt ý họ lên chính quyền Cam Bốt.

Trước đây một năm, Tòa Án Khmer Đỏ từng nổ ra vụ tai tiếng về tiền bạc, theo đó các nhân viên người Cam Bốt than phiền rằng những người muốn nộp đơn vào làm việc trong Tòa Án thì phải lo lót tiền cho cấp trên. Điều này thường xảy ra trong hệ thống công quyền tại đây.

Vào năm rồi, tình hình ngân sách của Tòa Án cũng được đăng lên báo vì gần hết tiền hoạt động, nhưng sau đó được giải quyết ổn thỏa. Quốc tế muốn dùng tiền để gây áp lực với chính quyền Cam Bốt. Tuy nhiên, cách làm này không thấy có hiệu quả, phiên tòa vẫn diễn ra chậm chạp. Và như thế sinh mạng phiên tòa sống theo đồng tiền phụ giúp từng năm.

Hoạt động từ ngày thành lập

Sau gần 10 năm thương thảo việc thành lập từ khi có nghị quyết của LHQ năm 1997, Tòa Án đã khởi sự đi vào hoạt động hồi năm 2006, nhưng đã có hàng loạt biến cố đi theo, đó là có quá nhiều than phiền của cộng đồng quốc tế và dân cư địa phương về sự ù lì của công tác xét xử, và nào là nạn tham nhũng, nào là có can thiệp chính trị khiến cho hoạt động Tòa Án không bảo đảm đúng tiến trình luật pháp quốc tế…

Từ năm 2006 cho đến nay, đã có khoảng 179 triệu Euro đổ vào ngân quỹ Tòa Án, thế nhưng cho đến giờ này, chỉ có mỗi một bị cáo là Duch, trưởng trại tra tấn S.21, bị xét xử và kết án chung thân.

Những chuyên gia theo dõi hoạt động phiên tòa đã đưa ra con số so sánh như sau, Tòa Án Hình Sự Quốc Tế Rwanda chi phí cho năm hoạt động 2012 -2013 là khoảng 172 triệu Euro, thế nhưng từ lúc được LHQ thành lập năm 1994 cho đến nay, Tòa Án này đã đưa ra 55 phán quyết. So với Tòa Án Khmer Đỏ ở Cam Bốt, thì Rwanda đã hoạt động rất hiệu quả.

Đặt trường hợp tài chính năm nay được thông suốt, nhưng nếu cách làm việc của hai bên, quốc tế và chính quyền Cam Bốt chưa được cải tiến, thì hiệu quả cũng khó có thể đạt được, và công lý cho gần hai triệu người dân Cam Bốt bị thảm sát vô cớ dưới thời Cộng Sản độc tài cai trị cũng khó mà đòi lại được.

Trung Quốc là nước can dự vào tình hình chính trị Cam Bốt trong thập niên 1970 và sau đó nữa. Họ cũng từng viện trợ dồi dào cho lực lượng Khmer Đỏ khi nhóm tàn quân này ẩn náu trong vùng biên giới Thái Lan – Cam Bốt để chống lại chính quyền Cam Bốt thân Việt Nam . Hiện nay, Trung Quốc lại là nước đầu tư, viện trợ nhiều nhất, tính đến hàng tỷ Mỹ Kim, cho chế độ đương thời tại Phnom Penh . Thế nhưng không rõ họ có bỏ ra một đồng nào phụ giúp cho Tòa Án xét xử tội ác Khmer Đỏ hay không?

Và khi so sánh với Tòa Án Rwanda với kết quả đã xét xử 55 trường hợp, thì Tòa Án Khmer Đỏ hiện nay chỉ đang tiến hành xét xử có ba bị cáo già nua. Trong khi quốc tế đòi phải truy tố thêm hai hồ sơ trọng phạm đã từng can dự vào hệ thống tội ác chống lại nhân loại khi chế độ Cộng Sản Cam Bốt tiến hành xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa trên đất Chùa Tháp, nhưng chính quyền hiện nay đã không đồng ý cho truy tố thêm vì có thể liên lụy đến các nhân vật cao cấp trong chính quyền có một thời từng cầm súng trong mật khu Cộng Sản.

Các bị cáo khó sống tới ngày tuyên án

Cả 3 bị cáo hàng đầu hiện nay là Nuon Chea, Khieu Samphang, và Ieng Sary đều trên 80 tuổi, sức khỏe của họ không bảo đảm để theo đuổi phiên tòa mà chưa biết ngày nào kết thúc. Thời gian gần đây, Nuon Chea được Tòa cho phép nằm viện vì bịnh sưng cuống phổi. Ieng Sary và Khieu Samphang cũng mang chứng bịnh trong người vì tuổi già sức yếu.

Thời kỳ họ hung hăng giết người là lúc họ đang tuổi trung niên. Bây giờ đây thì đã già yếu, nhưng lại đối phó với một quá khứ thảm sát kinh hoàng do họ gây ra.

Tuy nhiên về mặt tinh thần, cả 3 trọng phạm này vẫn như ngày nào, còn mặc quân phục Khmer Đỏ. Nghĩa là họ vẫn ngoan cố không nhận tội.

Đối với Nuon Chea, một lý thuyết gia của chế độ diệt chủng, cho rằng ông không có tội với dân tộc. Việc ông làm là vì lý tưởng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, yêu nền văn minh mới của chủ nghĩa Cộng Sản do Lenin đề ra, muốn mang lợi ích cho người Cam Bốt.

Còn Khieu Samphan, người có học vị tiến sĩ tại Pháp thời thập niên 1950, và từng đưa ra chính sách kinh tế phục hưng quốc gia Cam Bốt dưới thời ông Sihanouk, thế nhưng trước tòa ông đã dùng tài học thuuật của mình để ngoan cố phủ nhận tội ác, mặc dù trong chế độ Cộng Sản Cam Bốt, Khieu Samphan giữ cương vị chủ tịch nước.

Phiên tòa diễn ra chậm chạp và khó có kết quả vì những lý do trên. Dĩ nhiên tiến trình phiên tòa không thể nào nhanh như nghị quyết bộ chính trị hồi thập niên 1970 mà Nuon Chea, Khieu Samphan, Ieng Sary có mặt trong đó và giơ tay thẳng và cao đồng thuận cho phép cán bộ đảng viên cấp cơ sở dùng cuốc đập đầu dân chết cho nhanh hơn là dùng súng AK của Trung Quốc bắn vào đầu họ.

 

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.