TRUNG QUỐC - KINH TẾ

Trung Quốc lập khu thí điểm cải cách ở Thượng Hải

Cổng vào Khu Thương mại tự do thí điểm Thượng Hải, Trung Quốc
Cổng vào Khu Thương mại tự do thí điểm Thượng Hải, Trung Quốc REUTERS

Chủ Nhật 29/09 vừa qua, Bắc Kinh đã khai trương Khu vực Thương mại tự do tại Thượng Hải. Các nhật báo Pháp Le Monde, Le Figaro và Libération phản ánh sự kiện này trong chuyên mục « Kinh tế ».

Quảng cáo

Báo Le Monde đăng bức ảnh cổng chào hoành tráng đang được hoàn thiện, với tên « China (Shanghai) Pilot Free Trade Zone – Khu Thương mại tự do thí điểm Trung Quốc », đằng sau là các tòa nhà chọc trời hiện đại. Với tựa đề : « 29 km2 để thử nghiệm cải cách tại Trung Quốc », đặc phái viên Le Monde từ Thượng Hải cho biết, khu vực thử nghiệm này sẽ cho biết liệu người khổng lồ Trung Quốc có khả năng cải cách hay không.

Nằm ở phía đông của Thượng Hải, khu vực thương mại tự do gồm bốn cảng hàng hóa và cảng hàng không quốc tế đã tồn tại từ trước cùng toàn bộ khu vực Phố Đông. Tác giả bài báo cho biết Bắc Kinh áp dụng những đặc quyền thông thường đối với các khu vực tự do, như ưu đãi thuế khóa, cơ sở hạ tầng hậu cần vận tải. Ngoài ra, chính phủ cũng hứa sẽ mở rộng các lĩnh vực được ưu đãi. Doanh nghiệp nước ngoài sẽ được hưởng những quyền lợi mà trước đây chỉ áp dụng đối với các doanh nghiệp trong nước. Để thực hiện được mục tiêu trên, một số quy định hạn chế đầu tư nước ngoài sẽ được bãi bỏ và có hiệu lực từ ngày 01/10, ngày sinh chủ tịch Mao Trạch Đông. Dự án Thượng Hải đánh dấu một cuộc cách mạng cho nền kinh tế Trung Quốc. Tỉ phú giàu nhất Châu Á, Lý Gia Thành, nhận định, dự án trên sẽ ảnh hưởng sâu sắc tới thuộc địa cũ của Anh.

Dưới tiêu đề : « Thượng Hải cho mình là một tấm gương mới về cải cách kinh tế của Trung Quốc », báo Le Figaro quan tâm tới hệ lụy của dự án này. Rõ ràng nhất là giá thị trường bất động sản đã tăng vọt. Xung quanh khu vực cảng Dương Sơn, không còn một ngôi nhà nào được rao bán. Không ai biết chi tiết về dự án khu vực thương mại tự do, nhưng mọi người đều biết là việc giao dịch sẽ được đơn giản hóa hơn nhiều.

Cả hai nhật báo cho biết, các nhà tài chính quốc tế quan tâm tới hai điểm trong công bố của chính phủ ngày thứ Sáu, 27/09 vừa qua. Thứ nhất, tự do quy đổi đồng nhân dân tệ. Thứ hai, tự do hóa lãi suất cho vay ngân hàng, một biện pháp mà các nhà phân tích đánh giá cực kì quan trọng. Cả hai điểm trên sẽ được thử nghiệm trong vòng ba năm. Theo Le Figaro, các tổ chức tài chính quốc tế sẽ được phép thành lập ngân hàng có vốn 100% nước ngoài, hoặc liên doanh cổ phần. Theo đánh giá của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, khu vực thương mại tự do sẽ là khu thử nghiệm để thúc đẩy cải cách, tiếp tục chính sách mở cửa nền kinh tế. Một kinh tế gia tại Thượng Hải đánh giá : « Dự án trên sẽ tạo ra những cơ hội khổng lồ cho Thượng Hải, đặc biệt là cho thị trường lao động. Và đây là một bước đột phá quan trọng trong quá trình cải cách đối với chính sách mở cửa nền kinh tế của Trung Quốc ».

Báo Libération có cách nhìn khác về dự án Thượng Hải trong bài : « Trung Quốc thử nghiệm khu vực thương mại tự do hơi « tự do » hơn một chút ». Tác giả bài báo nhận định, trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc đang xuống dốc, nhà cầm quyền Bắc Kinh khánh thành khu vực thương mại tự do để thăm dò những biện pháp thúc đẩy tăng trưởng thông qua việc bãi bỏ hải quan, hành chính, thuế khóa, tài chính và tiền tệ. Bắc Kinh có ý định phổ biến trên toàn nước một số cải cách được thử nghiệm tại Thượng Hải. Báo chí Nhà nước giới thiệu dự án này có tầm quan trọng như dự án Thâm Quyến vào năm 1978.

Tuy nhiên, tự do internet không được Bắc Kinh nhượng bộ. Cả ba tờ báo đều cho biết chính phủ đã phủ nhận thông tin sẽ từ bỏ một phần kiểm duyệt internet cho phép các công ty nằm trong khu vực này có thể truy cập trang mạng xã hội Facebook hay một số các trang bị chính phủ cấm.

Pháp : Ác mộng trong một nhà tù quá tải

Quay sang tình hình xã hội Pháp, tờ Le Monde trở lại vấn đề quá tải trong các nhà tù tại Pháp, chủ đề đau đầu đối với chính phủ hiện nay. Tình cảnh ô uế, nhếch nhác tại nhà tù Les Baumettes tại Marseille đã được các phương tiện truyền thông chỉ trích vào tháng 12/2012. Le Monde số ra ngày hôm nay tiếp tục phản ánh hiện trạng này với bài phóng sự : « Ba người trong 10m2, ác mộng hàng ngày của tù nhân tại Orléans ».

Phóng viên miêu tả cuộc sống hàng ngày của ba tù nhân trong phòng giam 10m2 lộn xộn, bừa bãi vì thiếu chỗ. Một bên tường là chiếc giường ba tầng, bên kia là giá gỗ chứa thập cẩm đồ cá nhân và sách báo. Quần áo được phơi trên chiếc dây chăng ngang phòng. Tù nhân chỉ có nước lạnh mà không có nước nóng. Nhà tù Orléans bị xếp vào một trong ba nhà tù quá tải nhất tại Pháp. Trại giam này phải đón số lượng tù nhân gấp hai lần so với khả năng : 226 người chồng chất trong không gian được thiết kế để chứa 105 người. Trong trại giam tù nhân nam, tỉ lệ quá tải lên tới 270%.

Tình trạng trên gây không ít khó khăn cho các tù nhân cũng như đối với việc chăm sóc sức khỏe cho họ. Tù nhân không hề có không gian riêng và sinh hoạt chung cũng rất phức tạp vì mỗi người có một tính cách. Một bác sĩ tại trại giam cho biết số lượng tù nhân mắc bệnh mãn tính như tiểu đường hay huyết áp cao tăng nhiều hơn. Một số khác thì trở nên nghiện ngập hay bị phụ thuộc vào thuốc thần kinh. Điều kiện làm việc của các bác sĩ cũng trở nên khó khăn vì càng nhiều tù nhân, càng khó chăm sóc. Hơn nữa, để đi khám bệnh một tù nhân, bác sĩ còn bị phụ thuộc vào quản giáo.

Tù nhân và nhân viên trại giam chịu áp lực thường trực. Giám đốc trại giam cho biết : « Theo nguyên tắc, một buồng giam là một giường. Nhà tù này không đủ sức chứa cho một thành phố cỡ trung bình (Orléans) và một tỉnh có hai tòa thượng thẩm như Le Loiret ». Mùa hè vừa qua, khi số tù nhân lên tới 260 người, ông đã không chịu được và viết thư tới các thẩm phán yêu cầu cho hoãn thi hành án. Với mức quá tải trên, không thể nào thực hiện được các yêu cầu đổi phòng giam hay tuân thủ tiêu chí phân chia tù nhân, như tách tù nhân dưới 21 tuổi khỏi những tù nhân nhiều tuổi hơn, hay người bị tạm giam trong khi chờ xét xử với phạm nhân. Nhiều hoạt động hướng nghiệp và thể thao được nhà tù tổ chức (như yoga, bóng bàn, đào tạo nghề, dạy học…) nhưng chỉ 20% số tù nhân được tham gia thường xuyên.

Được khánh thành vào năm 1896, nhà tù Orléans sẽ đóng cửa trong vòng một năm nữa. Tù nhân sẽ được chuyển sang nhà tù mới ở Saran. Vì thế, nhà tù Orléans không còn được ưu tiên trong việc phân bổ nhân viên và tình trạng thiếu quản giáo lại càng rõ ràng. Các cuộc khám xét phòng giam ít hiệu quả hơn, vì trong mỗi phòng giam có quá nhiều đồ dùng cá nhân. Đôi khi quản giáo trở thành nạn nhân của các vụ tấn công. Một quản giáo tại trại giam nữ nhận xét : « Chúng tôi trở nên mất bình tĩnh hơn với nữ phạm nhân. Và họ cũng thế, họ dễ dàng nổi cáu và sẵn sàng dùng dao cắt giấy tấn công quản giáo ». Sau 27 năm làm việc tại đây, bà tin rằng : « Nhà tù không phải là giải pháp ».

Làm thế nào để vô hiệu hóa vũ khí hóa học tại Syria ?

Đây là câu hỏi trên mục « Quốc tế » của nhật báo Le Figaro. Sau khi Damas chấp nhận quyết định của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc, một đoàn vài chục chuyên gia quốc tế của Cơ quan cấm vũ khí hóa học (OIAC), có trụ sở tại La Haye, tới các điểm có vũ khí hóa học theo danh sách do Damas cung cấp. Phái đoàn chuyên gia của Hội Đồng Bảo An rời Damas ngày hôm nay.

Phóng viên tờ báo nhận định đây là động thái tốt của Damas và Mátxcơva. Tác giả bài báo giúp độc giả hiểu rõ tiến trình giải giáp vũ khí hóa học với năm câu hỏi lớn : Các thanh tra quốc tế sẽ tìm gì ? Lịch làm việc do Nga và Mỹ đề ra có duy trì được hay không ? Cơ quan cấm vũ khí hóa học có được trang bị đủ để thực hiện thách thức này không ? Vai trò của Nga là gì ? Và ai thanh toán hóa đơn giải trừ vũ khí tại Syria ?

Theo các con số đưa ra, các chuyên gia sẽ phải tìm khoảng 1000 tấn « vũ khí hóa học ». Hai ngoại trưởng Mỹ và Nga đã đưa ra lịch trình giải giáp vũ khí tại Syria sẽ phải kết thúc trước ngày 30/06/2014. Ngay ngày 30/11/2013 tới, việc thanh tra các khu vực có vũ khí do Damas cung cấp sẽ phải kết thúc. Theo một số nhà quan sát, lịch làm việc này có vẻ căng nhưng không phải là không vượt qua được. Mục đích cuối cùng là loại bỏ vũ khí.

Về khả năng của OIAC, theo tác giả bài báo, Cơ quan này đã tiêu hủy 80% trữ lượng vũ khí hóa học được 189 nước kí kết khai báo. Nhưng hiện nay, OIAC chỉ có khoảng 150 chuyên gia, trong đó rất nhiều người đã được phái đi nơi khác. Về phần các thanh tra sẽ tham gia, họ lo lắng về an ninh tính mạng cũng như tự do di chuyển của mình tại Syria. Hơn nữa, họ cũng tự hỏi liệu mình có được phép vào tất cả các cửa hay không.

Về vai trò của Nga, phóng viên nhấn mạnh Nga vẫn muốn đóng vai trò quan trọng trong vấn đề Syria sau khi đã khéo léo ứng xử để tránh cho Syria bị phương Tây trừng phạt. Hơn nữa, để thực hiện chiến dịch giải giáp vũ khí, Nga đã có một cơ sở lý tưởng trên lãnh thổ Syria, đó là khu vực hải quân Tartous, nằm cách phía bắc Liban 30 km. Tartous có thể trở thành địa điểm làm việc, thậm chí nơi trú, cho các thanh tra quốc tế. Cuối cùng, Nga nắm rõ kho vũ khí hóa học của Syria vì chính quốc gia này đã đỡ đầu cho Syria phát triển, đặc biệt trong thập kỉ cuối của cuộc chiến tranh lạnh.

Về vấn đề thanh toán chiến dịch giải giáp vũ khí hóa học tại Syria, các nước đã kí kết hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân sẽ thanh toán khoản chi phí trên, mà theo nhà báo sẽ lên rất cao. Tổng thống Bachar al Assas đã đưa ra hóa đơn có thể lên tới gần 1 tỉ đô la Mỹ.

Interpol theo dõi những kẻ lẩn trốn như thế nào ?

Sau vụ tấn công của những kẻ khủng bố tại trung tâm thương mại Westgate Mall tại Kenya, kẻ tình nghi số một là « Góa phụ trắng » được các phương tiện thông tin đại chúng nhắc đến nhiều. Báo Le Figaro lật lại hồ sơ theo dõi của Interpol trong bài : « Interpol theo dõi những kẻ lẩn trốn như thế nào ? »

Theo bảng tổng kết gần đây nhất mà Le Figaro có được, khoảng 77 000 kẻ lẩn trốn với mọi tội danh đang nằm trên danh sách truy nã của Interpol. Trong số đó, khoảng 31 400 người nằm trong « danh sách đỏ » nhằm vào những tội phạm nguy hiểm nhất. Chỉ riêng năm 2012, Interpol đã công bố 8 136 tội phạm nguy hiểm. Một số đã bị bắt hoặc tiêu diệt, đứng đầu danh sách là Oussama Ben Laden.

Một ủy viên quản lý một nhóm điều tra cho biết : « Khác với những hình ảnh lừa dối trên truyền hình mà người ta nhìn thấy cảnh sát Interpol đi khắp thế giới như một nhà thám hiểm, công việc của chúng tôi tập trung chủ yếu đằng sau màn hình máy tính để quản lý hàng triệu thông tin, kiểm tra và cập nhật chỉ dẫn. Luôn có một thế giới xung quanh kẻ bỏ trốn và nhiệm vụ của chúng tôi là mổ xẻ chúng một cách chính xác nhất có thể được. Ngay khi chúng tôi có một thông tin, như địa chỉ của một kẻ tòng phạm hay một người thân, có thể được coi là ‘nơi ẩn náu’, chúng tôi cung cấp thông tin tới đất nước nơi kẻ lẩn trốn có thể ở ».

Từ năm 1946, Interpol liên tục hoạt động theo yêu cầu của các nước thành viên nhờ cơ sở dữ liệu khổng lồ của mình. Tuy nhiên, hoạt động của cơ quan này cũng bị hạn chế bởi điều khoản 2 và 3 của Hiến chương thành lập, theo đó, không một lệnh bắt quốc tế nào được đưa ra với mục đích quân sự, chính trị và tôn giáo.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí