Vào nội dung chính
CAM BỐT - THÁI LAN

Tòa án Quốc tế : Vùng quanh đền Preah Vihear thuộc chủ quyền Cam Bốt

Các nhà sư tới thăm đền Préah Vihear, nằm ở vùng biên giới chung giữa Cam Bốt và Thái Lan, 10/11/2013
Các nhà sư tới thăm đền Préah Vihear, nằm ở vùng biên giới chung giữa Cam Bốt và Thái Lan, 10/11/2013 REUTERS
Phạm Phan | Thanh Hà
17 phút

Căn cứ theo phán quyết năm 1962, trong quyết định vừa được công bố sáng nay (11/11/2013) Tòa Án Quốc Tế đặt trụ sở tại The Hague - Hà Lan, khẳng định chủ quyền của Cam Bốt đối với khu vực chung quanh đền cổ Preah Vihear. Đây là một vùng đất có diễn tích 4,6 km vuông, có tranh chấp chủ quyền giữa Cam Bốt và Thái Lan.

Quảng cáo

Thông tín viên Phạm Phan từ Phnom Penh

Quyết định của Tòa Án Quốc Tế mang tính chất ràng buộc và các bên không thể kháng nghị. Với phán quyết sáng nay của Tòa Án Quốc Tế, Thái Lan phải rút toàn bộ các lực lượng quân sự, cảnh sát và nhân viên an ninh đang hiện diện tại vùng đất có tranh chấp chủ quyền. Phía Cam Bốt rất hài lòng với phán quyết của Tòa Án Quốc Tế. Trên thực tế, Thái Lan không phản đối chủ quyền của Cam Bốt đối với ngôi đền cổ Preah Vihear, nhưng cả Phnom Penh lẫn Bangkok cùng khẳng định chủ quyền trên vùng đất có diễn tích hơn 4 km vuông chung quanh ngôi đền đã được xây dựng từ thế kỷ thứ XI này. Đền Preah Vihear được UNESCO ghi nhận là di sản thế giới.

Trong những ngày qua, Cam Bốt và Thái Lan đã tăng cường an ninh tại khu vực. Dân cư trong vùng sống trong cảnh đề cao cảnh giác. Năm 2011, xung đột giữa Thái Lan và Cam Bốt chung quanh đền cổ Preah Vihear đã làm ít nhất 28 người chết và hàng chục ngàn người phải di tản.

Từ thủ đô Phnom Penh, thông tín viên Phạm Phan cho biết thêm về phản ứng của người dân Cam Bốt sau quyết định của Tòa án Quốc tế :

Như mong đợi của người dân Cam Bốt, vào chiều tối nay theo giờ Cam Bốt, Tòa Án Quốc Tế đặt tại The Hague-Hà Lan đã đưa ra phán quyết sau cùng với số phiếu tất cả đồng thuận mà đã được công luận theo dõi sát.

Phán quyết tuyên bố : Vùng đất rộng 4,6 km vuông nằm cạnh kề ngôi đền cổ Preah Vihear thuộc về chủ quyền của quốc gia Cam Bốt. Điều đó có nghĩa là chính quyền Thái phải tuân thủ phán quyết và rút ra khỏi khu vực này các đơn vị quân đội, hay cảnh sát hoặc những lực lượng có võ trang đã đồn trú tại nơi đây.

Hiện thời, những ghi nhận mới nhất cho thấy người dân Cam Bốt vui mừng đón nhận phán quyết chung cuộc của Tòa Án Quốc Tế. Nhưng điều này có thể sẽ gây những phản ứng ngược lại trên đất Thái. Tình hình tại vùng đất này có thể sẽ căng thẳng thêm.

Sau những vui mừng của người dân Cam Bốt thì điều gì sẽ xảy ra trong quan hệ bang giao hai quốc gia ? Đó là câu hỏi chưa được trả lời ngay lúc này và cần có thời gian.

Dù sao thì thời điểm này đánh dấu một mốc quan trọng cho đất nước Cam Bốt và cũng đặt ra cho quốc gia này những công việc sẽ làm trên một lãnh thổ nhỏ mà trước đây in đậm dấu chân người Thái nhất là quân đội Thái.

Nhìn lại quá khứ lịch sử để hiểu về hiện tại

Sự tranh chấp biên giới, lấn chiếm lãnh thổ, xung đột vũ trang và sự hòa bình giữa hai nước láng giềng Cam Bốt và Thái đã diễn ra luân phiên trong 7 thế kỷ qua, sau thời kỳ cực thịnh của đế quốc Khmer với nhiều đền đài lộng lẫy được xây dựng ở khu vực sát biên giới Thái ngày nay.

Phán quyết ngày 11/11 do Tòa Án Quốc Tế đưa ra nhằm minh định cho phán quyết năm 1962. Trong phán quyết năm 1962, Tòa Án đã công nhận Cam Bốt có chủ quyền đối với ngôi đền cổ Preah Vihear. Tuy nhiên theo hồ sơ khiếu nại của chính quyền Cam Bốt gởi đến Tòa Án vào tháng 4/2011 thì Tòa nên giải thích rõ phán quyết năm 1962 để giải quyết dứt khoát vụ tranh chấp bùng ra từ năm 2008, khi UNESCO công nhận ngôi đền Preah Vihear là di sản văn hóa nhân loại.

Cũng cần nêu lên chi tiết là khu vực tranh chấp vùng đất gần đền dựa vào tấm bản đồ do nhà nước Pháp để lại từ đầu những năm 1900 khi người Pháp hiện diện tại Đông Dương. Sau khi Pháp rời khỏi Cam Bốt, thì các chính quyền do người Cam Bốt cai quản tiếp theo sau đó đã sử dụng tấm bản đồ của Pháp để khẳng định đường biên giới với Thái và ngay cả với Việt Nam. Có nguồn tin nói rằng đường biên giới của tấm bản đồ này thiếu chính xác.

Cách nhìn biên giới của mỗi bên

Quan hệ bang giao giữa hai quốc gia Thái – Cam Bốt lúc lạnh lúc nóng, lúc hòa bình lúc căng thẳng chỉ chờ nổ ra xung đột.

Tình hình hòa dịu tạm thời hiện nay có dấu hiệu sẽ lung lay cũng bắt nguồn từ sự tranh chấp lãnh thổ, đặc biệt là vùng đất ở sát cạnh ngôi đền.

Theo cách giải thích của Thái thì họ không tranh giành ngôi đền, trái lại cho rằng vùng đất nhỏ ở gần đền thuộc chủ quyền Thái.

Nếu theo cách khẳng định này thì một tuyến biên giới khá dài ở sát cạnh đền là của Thái.

Còn phía Cam Bốt nói rằng vùng đất nhỏ, rộng 4,6 km vuông là của họ. Theo cách giải thích này thì tuyến biên giới bao bọc quanh đền tính về hướng Tây và Bắc là của Cam Bốt. Như thế ngôi đền sẽ nằm lọt trong vị thế đất đai rộng rãi, xứng tầm là một phần của đế đô xưa kia của dân tộc Khmer.

Trong quan hệ bang giao, ngoài những từ ngữ ngoại giao lịch sự thì quyền lợi quốc gia là trên hết.

Sự tranh chấp lãnh thỗ giữa Thái – Cam Bốt luôn là nguồn nuôi dưỡng tinh thần quốc gia cực đoan của một số người, một vài tập thể ở mỗi bên.

Tranh chấp gần đây giữa Thái Lan và Cam Bốt

Chỉ mỗi một sự kiện vào năm 2008 khi UNESCO quyết định đưa ngôi đền cổ Preah Vihear vào danh sách các di sản văn hóa nhân loại là đã làm bùng lên sự căng thẳng, đặc biệt từ phía Thái, tình cảm quốc gia có cơ hội trổi dậy mạnh.

Trong các xung đột giữa hai lực lượng quân sự sát biên giới của hai quân đội Thái - Cam Bốt đã làm cho 28 người chết năm 2011. Về phía dân thường hai bên cũng bị ảnh hưởng, trên 10.000 người dân phải di tản tạm thời để tránh đạn pháo.

Trước thời điểm Tòa Án Quốc Tế đưa ra phán quyết, các hoạt động có thể gây cho tình hình nóng lên đã được nhận diện.

Giữa tuần vừa qua, bên Thái lên tiếng trước là quân đội Cam Bốt có hoạt động chuyển quân, tăng cường trú phòng, tiếp liệu đạn dược, lương thực, ở vùng sát ngôi đền cổ.

Còn phía Thái thì cũng có sự chuyển động, ít nhất đã có hai máy bay quân sự xuất hiện ở vùng trời sát biên giới Cam Bốt.

Phía dân chúng cũng nghe ngóng và chuẩn bị cho riêng họ. Các hầm hố tránh đạn pháo đã được đào xới, che chắn, để sẳn sàng có nơi trú ẩn một khi xung đột quân sự nổ ra.

Bốn mươi trường tiểu học Thái ở gần khu vực biên giới vào thời điểm 11/11 đã tạm đóng cửa vì lo sợ nổ ra xung đột võ trang khi có phán quyết của Tòa Án.

Trước đó một thời gian ngắn, Thủ tướng hai nước đưa ra tuyên bố sẽ giữ nguyên tình trạng hòa dịu dù phán quyết đưa ra có lợi cho bên Cam Bốt hay bên Thái.

Nhưng ghi nhận mới đây cho thấy, chính quyền của nữ Thủ tướng Yingluck sẽ bị các nhóm quốc gia cực đoan ở Thái chống đối. Tình hình chính trị ở Thái, không chỉ đơn thuần là quyền lợi quốc gia, trái lại nó còn đi kèm theo quyền lợi đảng phái. Hiện tại chính quyền do bà Yingluck lãnh đạo có chủ trương thân cận với chính quyền Cam Bốt, do vì ông anh ruột của bà Yingluck là cựu Thủ tướng Thaksin có quan hệ bạn bè và kinh doanh với thủ tướng Hun Sen. Thế nhưng vấn đề tranh chấp lãnh thổ giữa hai nước không ngắn hạn như nhiệm kỳ cầm quyền của bà Yingluck.

Viết trên Facebook của bà vào tối Chủ Nhật 10/11, Thủ tướng Yingluck nói rằng sau khi có phán quyết, chính quyền Thái sẽ tuyên bố lập trường về vấn đề chủ quyền.

Cả người dân Cam Bốt và Thái được theo dõi trực tiếp diễn biến đưa ra phán quyết qua hệ thống truyền hình và truyền thanh. Đây cũng là lúc những người chống đối chính quyền Hun Sen, phát biểu mạnh về vấn đề biên giới, họ cho rằng chính quyền nhân nhượng lân bang nhưng mạnh tay với dân trong nước.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.