Tạp chí kinh tế

Tân Thủ tướng Ấn Độ và trọng trách vực dậy kinh tế

Phần âm thanh 13:38
A farmer sits on a trolley loaded with melons as he waits for customers at a fruit and vegetable market in the northern Indian city of Chandigarh May 30, 2014.
A farmer sits on a trolley loaded with melons as he waits for customers at a fruit and vegetable market in the northern Indian city of Chandigarh May 30, 2014. REUTERS/Ajay Verma

Thị trường chứng khoán Bombay liên tục tăng giá sau chiến thắng của đảng BJP trong cuộc bầu cử Quốc hội. Mọi người chờ đợi, tân Thủ tướng Narendra Modi sẽ là một ông Shinzo Abe của Ấn Độ. Chính quyền mới ở New Delhi phải làm những gì để tiếp sức cho một nền kinh tế khổng lồ đang bị hụt hơi ?

Quảng cáo

Ngày 16/05/2014 khi kết quả bầu cử Quốc hội Ấn Độ chính thức được công bố, lập tức chỉ số chứng khoán tại Bombay đã tăng thêm 5 % trong một buổi sáng. Giá đồng roupee cũng đã tăng lên mức cao nhất so với 11 tháng trở lại đây. Các nhà đầu tư chờ đợi một sự đổi mới thực sự trong chính sách kinh tế của chính quyền mới ở New Delhi nhất là khi Thủ tướng tân cử Modi đã chiếm được đa số rộng rãi ở Quốc hội để có thể dễ dàng thông qua các biện pháp cải tổ.

Giáo sư kinh tế Jagdish Bhagwati, giảng dậy tại đại học Mỹ Colombia và cũng là một người thân cận với ông Narendra Modi, đã xem thắng lợi của đảng BJP là « cuộc cách mạng kinh tế quan trọng thứ nhì » của Ấn Độ kể từ năm 1991 tới nay, tức là thời điểm Ấn Độ bắt đầu chuyển đổi mô hình kinh tế, xóa bỏ chế độ bao cấp để quay sang mô hình kinh tế tự do.

Trong suốt thời gian vận động tranh cử, ứng cử viên của đảng BJP Narendra Modi luôn khẳng định ông là « bạn » của các doanh nhân. Ông đã đề ra những mục tiêu rõ ràng như : kế hoạch kích cầu và khuyến khích đầu tư để tạo ra một động lực mới ; khống chế lạm phát hiện đang mấp mé 9-10 % một năm để tăng mãi lực của người dân ; tạo công ăn việc làm cho một quốc gia hàng năm có thêm từ 10 đến 15 triệu người gia nhập thị trường lao động ; hiện đại hóa guồng máy công nghiệp, phát triển cơ sở hạ tầng ; giảm bớt nợ công.

Tuy nhiên như nhận định của chuyên gia nghiên cứu về tình hình Ấn Độ, Rajiv Kuma thuộc Center of Policy Reserche trụ sở tại New Delhi, thì ông Modi không có phép lạ để giải quyết trong một sớm một chiều tất cả những vấn đề tồn đọng của kinh tế Ấn Độ. Tân Thủ tướng Modi sẽ chóng vấp phải nhiều trở ngại.

Trả lời trên đài truyền hình France 24, kinh tế gia Jean Joseph Boillot, cố vấn cho Trung Tâm Nghiên Cứu về Triển Vọng và Thông tin Quốc tế CEPII của Pháp về các nền kinh tế đang trỗi dậy, giải thích sự hào hứng của các doanh nghiệp, của các nhà đầu tư trước việc đảng BJP giành được đa số áp đảo tại Quốc hội Ấn Độ trong cuộc bầu cử vừa qua :

" Tại vì với việc ông Modi lên cầm quyền, Ấn Độ sẽ không còn bị tê liệt về mặt chính trị nữa. Hơn thế, trong những năm qua, Ấn Độ đã liên tục bị nạn tham nhũng làm lũng đoạn qua các vụ tai tiếng từ trong ngành xây dựng, đến viễn thông … Do vậy các doanh nghiệp chờ đợi trên thực sự có một người điều hành lên cầm quyền và nhân vật lãnh đạo đó không bị những vụ tai tiếng đó chi phối. Thế rồi có thêm một yếu tố thứ ba, đó là tình trạng kinh tế đình đốn của Ấn Độ hiện này phần nào do tác động của việc các tập đoàn lớn đang bị nợ nần chồng chất và các tập đoàn đó đã tài trợ chương trình vận động tranh cử của ông Modi. Họ chờ đợi gặt hái được những kết quả mong muốn một khi ông này lên cầm quyền. Câu hỏi đặt ra là liệu tân Thủ tướng Ấn Độ có thể giữ khoảng cách với các tập đoàn công nghiệp đó hay không. Không có gì bảo đảm cho điều đó ! "

Nhưng cụ thể hơn, phải nhìn nhận là Thủ tướng Modi lên cầm quyền trong bối cảnh Ấn Độ đang đứng trước rất nhiều thử thách. Chuyên gia Jean Joseph Boillot thuộc trung tâm nghiên cứu CEPII nêu lên ba thách thức cấp bách nhất đang chờ đợi tân lãnh đạo Ấn Độ :

« Có ba thách thức rất rõ ràng chờ đợi tân Thủ tướng Ấn Độ. Thứ nhất là phải chấm dứt tình trạng tê liệt chính trị hiện nay. Về điểm này tôi cho là ông Narendra Modi không gặp trở ngại, bởi đảng BJP đã chiếm được đa số rộng rãi tại Quốc hội, trong khi đó đối lập lại bị chia rẽ. Tôi nghĩ là tân Thủ tướng Ấn Độ có 6 tháng trước mắt để lấy những quyết định quan trọng, khai thông những hồ sơ bị tồn đọng …

Thách thức thứ nhì là giải quyết vấn đề lạm phát. Trong hồ sơ này ông Modi không có nhiều giải pháp và tầm hoạt động của tân Thủ tướng Ấn Độ theo tôi, là tương đối hạn hẹp. Bởi lẽ ông Narendra Modi sẽ phải tìm ra đồng thuận với Thống đốc Ngân hàng trung ương. Trước mắt quan hệ giữa hai nhân vật này không mấy hữu hảo. Phải đợi xem trong tương lai ông Modi có khả năng thuyết phục Thống đốc Ngân hàng trung ương Ấn Độ hay không.

Thách thức thứ ba là giải quyết công ăn việc làm. Tôi nghĩ rằng mục tiêu này còn quan trọng hơn cả vấn đề tăng trưởng. Trong những năm gần đây, Ấn Độ đã đánh mất hàng trăm ngàn công việc làm, kể cả trong lĩnh vực tin học. Chính vì vậy mà giới trẻ đã dồn phiếu ủng hộ ông Modi với hy vọng chính sách lao động của đảng BJP cho phép đẩy lui thất nghiệp.Tôi cho rằng đây không phải là mục tiêu dễ hoàn thành bởi vì Thủ tướng tân cử Modi được các tập đoàn ủng hộ nhưng đó không phải là những tập đoàn tạo cơ hội cho thanh niên dễ hội nhập thị trường lao động ».

Trong số những thách thức vừa nêu, có những mục tiêu tương đối dễ hoàn thành, như là việc khai thông các dự án xây dựng hạ tầng cơ sở, hay thông qua những biện pháp cải tổ về tài chính, sửa đổi luật đầu tư để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nhân nước ngoài đến Ấn Độ làm ăn.

Bên cạnh đó, những mục tiêu như là hiện đại hóa guồng máy công nghiệp, tạo thêm 1 triệu chỗ làm hàng tháng cho những người mới gia nhập thị trường lao động không phải là việc dễ làm.

Tiến hành chính sách cải cách ruộng đất chưa chắc đã cho phép ngành nông nghiệp của Ấn Độ cất cánh trước khi ông Modi mãn nhiệm kỳ Thủ tướng. Theo dự phóng của ngân hàng Mỹ JP Morgan nhờ các biện pháp cải tổ dễ thực hiện Ấn Độ có triển vọng nâng tỷ lệ tăng trưởng lên thành hơn 5 % vào năm nay và 6,5 % vào sang năm. Nhưng duy trì được tăng trưởng ở mức trên 6 % như vậy một cách lâu dài lại là một chuyện khác. Chỉ riêng mục tiêu cải cách chính sách nông nghiệp đã là một vấn đề đau đầu đối với ông Modi. Chuyên gia về các nền kinh tế đang trỗi dậy của trung tâm CEPII, Jean Joseph Boillot cho rằng về điểm này, tân chủ tướng Ấn Độ dường như sẽ khó thuyết phục được tất cả các chính quyền ở các tiểu bang khác đi theo một đường lối chung do New Delhi đề ra :

« Đây là điều hết sức quan trọng. Tôi thấy là trong cuộc chạy đua giành chức vụ Thủ tướng vừa qua, hồ sơ nông nghiệp đã bị bỏ quên trong khi đây là một vấn đề hàng đầu cần phải giải quyết. Đây chính là nhược điểm của ông Modi. Ông này chủ trương phát triển một mô hình nông nghiệp dựa trên tầng lớp nông dân trung lưu, có điều kiện để hiện đại hóa các phương tiện chăn nuôi, trồng trọt cho dù phương pháp đó đem lại những hậu quả tiêu cực cho môi trường, làm ô nhiễm các nguồn nước ngọt … Thủ tướng tân cử Narendra Modi không mặn mà với mô hình nông nghiệp dựa trên sức sáng tạo của các hộ gia đình. Nói cách khách có hai mô hình nông nghiệp, hoặc là sản xuất ở quy mô lớn và có thể gọi là ‘công nghiệp hóa’ khu vực sản xuất, chăn nuôi, hoặc là mô hình truyền thống. Theo tôi ông Modi dường như chọn giải pháp kém hiệu quả nhất. Tuy nhiên đảng BJP chỉ chiếm đa số ở 11 trên tổng số 29 tiểu bang. Điều đó có nghĩa là không phải bang nào cũng sẽ đi theo đường lối đã được ông Modi vạch ra ».

Phần lớn trong số 820 triệu cử tri Ấn Độ đã dồn phiếu cho đảng BJP của ông Modi trong bối cảnh kinh tế đang bị đình đốn. Đồng roupee bị mất giá 20 % ; vốn đầu tư nước ngoài ồ ạt rút khỏi quốc gia Nam Á này, nhất là kể từ khi Ngân hàng trung ương Mỹ siết chặt chính sách tiền tệ và tăng lãi suất chỉ đạo. Đảng Quốc Đại kể từ khi được thành lập vào năm 1885 luôn áp đảo đời sống chính trị Ấn Độ đánh mất niềm tin. Các vụ tai tiếng về hối lộ liên tục gây trễ nãi trong các chương trình xây dựng hạ tầng cơ sở trong lúc đây là trở lực không cho phép công nghiệp phát triển.

Về phương diện xã hội, hố sâu ngăn cách giàu nghèo ngày càng lớn. Ấn Độ là một quốc gia có hơn 1,2 tỷ dân. 28 % dân số sống dưới ngưỡng nghèo khó với thu nhập chưa tới 1 đô la đầu người một ngày. 39 % trẻ em trên quê hương của thánh Gandhi trong tình trạng suy dinh dưỡng. 70 % dân số sống ở nông thôn. Bên cạnh đó thì cũng có khoảng 300 triệu dân thuộc thành phần trung lưu trở lên và gần 1/3 trong số này có thu nhập hơn 25.000 đô la/ năm.

Nếu so sánh trường hợp của Ấn Độ và Trung Quốc thì vào năm 1970, hai quốc gia này có cùng một mức độ phát triển như nhau. Nhưng đến nay, thu nhập bình quân đầu người tại Trung Quốc là 6500 đô la /năm, cao hơn gấp 4 lần so với ở Ấn Độ.

Đâu đó trọng trách của ông Modi là làm thế nào để thu hẹp khoảng cách kinh tế giữa hai nước đông dân nhất địa cầu. Bắt kịp Trung Quốc trong vỏn vẹn một nhiệm kỳ Thủ tướng là điều không tưởng, cho dù Ấn Độ là một nền kinh tế có nhiều tiềm năng.

Thứ nhất Ấn Độ là một nền kinh tế đang trỗi dậy, hơn 50 % trên 1,2 tỷ dân số chưa tới 26 tuổi. Ấn Độ làm chủ một nguồn năng lực dồi dào và có sức hấp dẫn lớn đối với các nhà đầu tư ngoại quốc. Điều đó có nghĩa là New Delhi có thể dễ dàng duy trì một nhịp độ tăng trưởng cao với điều kiện là nâng cao năng suất lao động và đầu tư, đẩy mạnh khả năng cạnh tranh.

Lợi thế tứ hai của Ấn Độ là trong lúc mức lương trung bình ở Trung Quốc bắt đầu tăng thì nhân công ở Ấn vẫn được coi là « hợp lý » đây là cơ hội để chính quyền của Thủ tướng Modi thu hút trở lại quan tâm của các nhà đầu tư, qua đó phát triển mạng lưới công nghiệp.

Vấn đề đặt ra là trong mắt các nhà đầu tư nước ngoài, Ấn Độ bị coi là một trong những địa điểm khó vào làm ăn nhất. Trong bảng xếp hạng của Ngân hàng Thế giới, Ấn Độ bị tuột điểm, đang từ hạng 116 năm 2006 bị đẩy xuống hạng 189 vào năm ngoái. Do vậy các định chế tài chính cho rằng, chỉ cần chính phủ mới của đảng BJP can đảm tiến hành cải tổ, điều chỉnh luật lao động, tăng cường các khuôn khổ pháp lý về luật đầu tư, ngân hàng, giảm bớt các thủ tục hành chính rườm ra … thì môi trường kinh doanh của Ấn Độ sẽ trở nên hấp dẫn hơn rất nhiều.

Có một điều chắc chắn là lần đầu tiên từ năm 1989 tới nay, nội các Narendra Modi không phải chia sẻ quyền lực với các đảng phái liên minh. Sau một nhiệm kỳ 5 năm, Thủ tướng Modi sẽ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước quốc dân về thành công hay thất bại trong mục tiêu vực dậy kinh tế nước nhà. Chính vì vậy mà các nhà nghiên cứu đều cho rằng chính quyền mới ở New Delhi sẽ nhanh chóng ban hành cách biện pháp cải tổ trong vòng sáu tháng sắp tới bởi vì nếu như chính sách kinh tế của ông Modi không sớm đem lại kết quả mong muốn, thì thắng lợi của đảng BJP nói chung và của cá nhân ông Narendra nói riêng hôm nay chỉ còn lại vị đắng.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí