Vào nội dung chính
Tạp chí khoa học

Cộng đồng quốc tế nỗ lực diệt trừ dịch bệnh Sida

Phần âm thanh 17:16
Ba mươi năm sau khi phát hiện ra HIV, mỗi ngày trên thế giới vẫn có 7000 người bị nhiễm virus này
Ba mươi năm sau khi phát hiện ra HIV, mỗi ngày trên thế giới vẫn có 7000 người bị nhiễm virus này REUTERS/Antony Njuguna
Trọng Thành
38 phút

Từ 22 đến 27/07/2012, Hội nghị quốc tế về Sida lần thứ 19, được tổ chức tại Washington DC, Hoa Kỳ, với sự tham gia của 25.000 người đến từ hơn 190 quốc gia. Hội nghị dấy lại niềm hy vọng là đại dịch đáng sợ, vẫn được gọi là căn bệnh của thế kỷ, có thể sẽ được đẩy lui trong những thập niên tới.

Quảng cáo

Cuộc chiến Sida liệu có đạt được kỳ vọng xóa bỏ được một bệnh dịch hết sức phổ biến, với 35 triệu người mang virus, hơn 2 triệu người mới mắc bệnh và gần 2 triệu người tử vong hàng năm hiện nay ? Tạp chí Khoa học của RFI hôm nay đưa tới quý vị tiếng nói của một số nhà khoa học và phụ trách hiệp hội để góp thêm một số thông tin về vấn đề này.

Ngày 23/07, phát biểu trước hội nghị, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton tuyên bố Hoa Kỳ sẽ tài trợ hơn 150 triệu đô la cho chương trình chống lây nhiễm Sida từ phụ nữ mang thai sang thai nhi, và bà tái khẳng định quyết tâm của Mỹ trong cuộc chiến quét sạch căn bệnh đáng sợ này, vì « một thế hệ không có Sida ». Tổng thống Pháp François Hollande, trong một phát biểu qua video cùng ngày, cũng khẳng định Paris sẽ nỗ lực tham gia vào Quỹ Thế giới chống Sida và sẽ có « những đóng góp tài chính mới ».

Trong những năm gần đây,, theo các nghiên cứu của Onusida, tổ chức về Sida của Liên Hiệp Quốc, công cuộc chống Sida đã có nhiều bước tiến đáng kể: Hơn 8 triệu người mắc HIV được điều trị, chiếm khoảng 1/2 số người mắc bệnh có nhu cầu, tỷ lệ tử vong vì Sida giảm xuống, tốc độ lây nhiễm chững lại.

Một tín hiệu tích cực là lần đầu tiên kể từ 22 năm qua, hội nghị về Sida, được tổ chức hai năm một lần, diễn ra tại Mỹ, sau khi lệnh cấm người mang virus HIV nhập cảnh vào Hoa Kỳ được tổng thống Barack Obama hủy bỏ vào năm 2009.

Trong số các biện pháp được đề ra để đẩy lui bệnh dịch Sida, bên cạnh các trị liệu thuần túy mang tính y học, một vấn đề rất lớn khác được xã hội dân sự quan tâm là quyết tâm của các nhà lãnh đạo chính trị trong việc hoạch định chính sách, gia tăng chi phí giúp cho tất cả người nhiễm HIV đều được điều trị, đặc biệt là tại các nước và các khu vực nghèo. Bên cạnh đó, việc đối xử bình đẳng, thậm chí chú ý nhiều hơn đến các nhóm xã hội dễ bị nhiễm virus này (như giới đồng tính, chuyển giới, mãi dâm,…) đặc biệt được chú trọng.

Khả năng loại trừ được Sida : Giữa tin tưởng và thận trọng

Trước hết giáo sư người Pháp Françoise Barré-Sinoussi, giải Nobel Y học 2008 vì công lao phát hiện ra virus HIV, cho biết ý kiến của bà đối với mục tiêu mà cộng đồng quốc tế đề ra tại hội nghị về Sida ở Washington :

« Đúng là về nguyên tắc, mô hình nghiên cứu cho thấy, vào năm 2050, chúng ta có thể dứt điểm được dịch bệnh Sida. Về nguyên tắc, mục tiêu này có thể thực hiện được.

Trên thực tế, tất nhiên là có hàng loạt trở ngại. Trở ngại về chi phí như ta đã biết và các trở ngại khác, như làm thế nào có thể đưa được các trị liệu đến với người bệnh ở những nơi bị ảnh hưởng nặng nhất, làm thế nào để tiếp tục trị liệu trong một thời gian dài. Điều này đòi hỏi phải có sự tham gia tự nguyện. Thêm vào đó là những tai biến trong quá trình trị liệu ở một số nhỏ người bệnh… Tóm lại là một loạt các giới hạn cần phải được chú ý đến. Điều này không có nghĩa là không tiếp tục nỗ lực tạo điều kiện để cho ngày càng có nhiều người bệnh được chữa trị bằng các thuốc kháng HIV. Đây là lĩnh vực đã có nhiều tiến bộ. (…)

Các vấn đề chính mà hội nghị về Sida tại Washington đặt ra là chuyển các thông điệp đến các nhà chính trị, những người lãnh đạo các quốc gia để thúc đẩy việc chẩn đoán HIV, để tất cả được hưởng các điều trị, cũng như các biện pháp phòng ngừa để đạt mục tiêu loại trừ bệnh dịch. Theo tôi, điều quan trọng cần nhấn mạnh nữa là việc phòng ngừa cho những người chưa bị bệnh, nhưng có các tiếp xúc có nguy cơ, với các biện pháp mới như dược phẩm Truvada ở Hoa Kỳ … Đây là một yếu tố bổ sung thêm vào các biện pháp phòng ngừa có sẵn. Tiếp theo, thông điệp quan trọng nữa là việc tìm kiếm các biện pháp trị liệu mới để hỗ trợ người bệnh … »

Về vấn đề này, ông Bertrand Audoin, giám đốc điều hành của tổ chức Quốc tế về AIDS (International AIDS Society), cơ quan tổ chức hội nghị, cũng tỏ ra vừa lạc quan, vừa dè dặt :

« Bản thân tôi đứng giữa hai lập trường. Một mặt, tôi muốn tin vào thông điệp mang lại niềm hy vọng này. Thực tế là ở các nước đang phát triển, Sida đang chuyển thành một căn bệnh mãn tính, với tất cả những vấn đề liên quan được đặt ra trong điều trị. Mặt khác, ta thấy bệnh dịch vẫn còn đó. Có 2,5 triệu người mới mắc bệnh hàng năm, điều này diễn ra cả ở các nước phát triển cũng như các nước đang phát triển trong một số nhóm xã hội. Nhiều người vẫn tiếp tục chết vì Sida. Sida vẫn là một căn bệnh nghiêm trọng. Đấy không phải là một bệnh tật mà người ta có thể dùng một vài viên thuốc hàng ngày mà chữa được. Sida vẫn là một căn bệnh gây chết người.

Như vậy, cần có một hiệu ứng của những tuyên bố mạnh mẽ mang lại hy vọng để khích lệ mọi người, để thuyết phục các nhà chính trị rằng, chúng ta có thể đạt được những tiến bộ trong lĩnh vực này. Nhưng hàng ngày, bệnh dịch hoàn toàn chưa chấm dứt. Và còn cần phải có rất nhiều các nghiên cứu, tài trợ cho các trị liệu ở các nước đang phát triển.

Tại các nước phát triển, cách đây mươi năm, Sida đã được coi là một căn bệnh mãn tính, nhưng mười năm sau, Sida vẫn còn là một căn bệnh mãn tính với một loạt các vấn đề đang được đặt ra. Như vậy, trong mắt tôi, căn bệnh Sida vẫn chưa chấm dứt. Nhưng cần phải cẩn thận để làm sao, sau hội nghị này, cụ thể là các nhà lãnh đạo chính trị, những nhà tài trợ không thể nào phủi tay mà nói rằng, Sida đã kết thúc, bây giờ chúng ta chuyển sang làm việc khác. »

Một số hướng nghiên cứu đột phá

Giáo sư Françoise Barré-Sinoussi là người gây chú ý với tuyên bố của bà về khả năng của y học loại trừ hoàn toàn virus HIV, là một điều lâu nay vẫn được coi là không tưởng. Giải Nobel y học 2008 cũng nhấn mạnh đến một số hướng trị liệu mới.

« Điều cho phép tôi đưa ra ý tưởng này, trước hết là có các tiến bộ quan trọng về mặt khoa học và có những bằng chứng về mặt nhận thức (« preuve de concept »), giúp cho chúng tôi nói rằng, khả năng y học hiện nay có thể cho phép, nếu không diệt trừ, thì ít nhất cũng làm cho bệnh ở trong tình trạng suy yếu liên tục, sau khi bệnh nhân đã ngưng trị liệu. Có nghĩa là bệnh nhân ở thể trạng tốt, các biện pháp trị liệu được ngưng lại, virus không còn thấy nữa và người đó không còn khả năng truyền HIV sang người khác ».

Về các trị liệu mới, giáo sư Jean-François Delfraissy – giám đốc cơ quan quốc gia về Sida và các bệnh viêm gan của Pháp (ANRS) - cho biết một số nhận định :

« Tuyệt đại đa số những người bị nhiễm HIV cần được điều trị sớm nhất và liên tục. Bên cạnh đó, cũng như đối với tất cả các bệnh tật, có những bệnh nhân hết sức đặc biệt, hết sức lạ thường.

Có hai nhóm người bệnh, mà hiện nay có thể phân biệt rõ. Thứ nhất là những người bị nhiễm từ rất lâu mà không hề được điều trị bằng thuốc kháng HIV, cơ thể họ kiểm soát được các virus. Ta gọi họ là ''những người kiểm soát HIV''. Nhóm này chiếm khoảng 0,1% số người bị nhiễm HIV. Điều này không hề có ý nghĩa gì trên phương diện y tế công cộng, nhưng lại rất quan trọng với khoa học. Có nghĩa là đây là một mô hình (hữu ích) cho trị liệu và chúng ta có khả năng hiểu được cơ chế này.

Bên cạnh đó, có một hiện tượng mới xuất hiện trong các nghiên cứu tại Pháp. Đó là khi việc chẩn đoán và điều trị được thực hiện rất sớm, ngay trong vòng hai ngày đầu tiên khi mới bị nhiễm và bệnh nhân được trị liệu liên tục trong vòng 2 đến 3 năm. Sau thời gian này, một số bệnh nhân tự động ngừng trị liệu mà không cần hỏi ý kiến bác sĩ. Các nghiên cứu cho thấy, sau khi ngừng trị liệu, virus HIV trong cơ thể những người này vẫn ở trong tình trạng bị kiểm soát. Hiện nay, chúng tôi có trong tay kết quả nghiên cứu đối với khoảng 15 người ở trong trạng thái này.

Đây là một mô hình rất đặc biệt. Các nhà khoa học chúng tôi đang nghiên cứu để tìm hiểu rõ : Phải chăng virus HIV ở họ thuộc một loại khác ? Câu trả lời là không. Chỉ có điều cơ chế miễn dịch ở các bệnh nhân này phản ứng khác. Cơ chế miễn dịch của họ có khả năng kiểm soát được virus HIV.

Các vấn đề đặt ra từ đây là, liệu chúng ta có thể nỗ lực để làm cho mô hình này trở nên phổ biến, với việc chẩn đoán và điều trị ngay từ sớm đối với toàn bộ người nhiễm virus, vì điều này có lợi cho chính họ và ngăn cản dịch bệnh lan rộng. Một điểm nữa là, đối với đa số người nhiễm virus thường không biết mình bị mắc từ khi nào trên thực tế, cũng có thể nghĩ đến việc, sau giai đoạn bệnh đã trở thành « mãn tính », dùng một số thuốc khác để virus HIV nằm trong tình trạng bị kiểm soát.

Tôi xin nhắc lại, đây mới là quá trình nghiên cứu thực nghiệm, còn đối với đa số những người nhiễm HIV, các bạn hãy tiếp tục trị liệu với các biện pháp hiện có ! »

Một số hiểu biết cơ bản về Sida và các biện pháp phòng ngừa, trị liệu chính

Để chuyển đến quý vị một số hiểu biết căn bản về bệnh sida và các biện pháp phòng chống chủ yếu, chúng tôi xin mời quý vị nghe tiếng nói của bác sĩ Nguyễn Đình Nguyên từ Sydney :

Bác sĩ Nguyễn Đình Nguyên (Sydney)


Các tin bài liên quan

Hội nghị thế giới phòng chống SIDA lần thứ 19 khai mạc tại Washington

Thuốc Truvada với việc ngăn ngừa hiểm họa HIV (phỏng vấn BS Nguyễn Ý Đức, BS Nguyễn Đình Nguyên và TS Khuất Thu Hồng)

Phòng chống sida tại Việt Nam ngày càng tiến triển

Vatican thừa nhận công dụng của bao cao su trong phòng chống SIDA

Phối hợp các loại thuốc chống HIV làm giảm khả năng lây bệnh AIDS

Việt Nam chống kỳ thị bệnh nhân SIDA để đẩy lùi HIV/AIDS (nhân sự kiện một người Việt Nam mang HIV được bầu làm Hoa hậu)

Định kiến là rào cản lớn cho việc phòng chống AIDS/SIDA tại Việt Nam (phỏng vấn TS Khuất Thu Hồng)

Quốc tế kêu gọi bãi bỏ lệnh cấm du khách bị nhiễm HIV

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.