ĐIỂM BÁO

Pháp : Niềm tin trong gọng kềm Covid và áp lực kinh tế

Một quảng trường ở Lille, thành phố lớn thứ tư nước Pháp, trong thời gian phong tỏa lần hai, bắt đầu từ ngày 30/10/2020.
Một quảng trường ở Lille, thành phố lớn thứ tư nước Pháp, trong thời gian phong tỏa lần hai, bắt đầu từ ngày 30/10/2020. Marie Casadebaig / RFI

Khủng hoảng y tế và kinh tế có làm nước Pháp sụp đổ hay không ? Giờ lựa chọn đã điểm, chính phủ sẽ  chọn chiến lược nào để cầm cự cho đến khi vac-xin của Mỹ - Đức được hoàn chỉnh ? Phe dân túy Châu Âu ước mơ Donald Trump, các nền dân chủ tìm ở Joe Biden toa thuốc trị xu hướng mị dân. Nga -Thổ, ai thắng ai ở Thượng Karabakh ? Đó là những chủ đề chung của báo chí Pháp hôm nay.

Quảng cáo

Thuốc ngừa Covid mang lại hy vọng

Vài giờ trước khi thủ tướng Jean Castex công bố các biện pháp cứu nguy kinh tế sau hai tuần tái phong tỏa chống dịch, Les Echos tiết lộ một số thông tin qua tựa « Y tế, kinh tế, các chọn lựa của chính phủ ». Le Figaro cho biết hành pháp tìm điểm cân bằng, không nới lỏng, cũng không siết chặt thêm, và sẽ không có quyết định nào tác động lớn trong đời sống người dân.

Le Monde, hiếm khi lạc quan quá trớn, hôm nay đưa tin khích lệ «  Covid-19 : hy vọng có vac-xin rõ nét », kèm theo bài xã luận  « Phải tận lực cầm cự cho đến khi có thuốc ngừa ».

Nhật báo độc lập phác họa toàn cảnh kinh tế Pháp không thảm hại như nhiều người lo ngại và suy đoán từ những hệ quả của đợt phong tỏa đầu tiên. Báo cáo của Ngân Hàng Trung Ương ngày 09/11/2020 cho thấy kinh tế Pháp vững chắc hơn dự kiến. Phương án làm việc từ xa được áp dụng một cách thực dụng. Quyết định để trường học mở cửa cho phép phụ huynh học sinh có thời gian đi làm. Nhờ thế mà nhiều xí nghiệp bị buộc đóng cửa hồi mùa xuân năm nay bây giờ hoạt động bình thường, lao động tay chân, lẫn dịch vụ đều được bảo đảm. Đặc biệt hơn nữa là dịch vụ công cộng cũng hoạt động, không bị tê liệt như trong đợt một.

Trái lại, một số lãnh vực phải đóng cửa theo lệnh nhà nước như khách sạn, quán ba, cửa hàng không bán nhu yếu phẩm, du lịch, chịu hậu quả nghiêm trọng như lần đầu. Nếu không thấy được viễn ảnh thoát khỏi đường hầm, nỗ lực đầu tư và tiêu dùng sẽ bị tác hại. Hy vọng phục hồi xa dần.

Phải tiếp tục « cầm cự » trong tinh thần tương tác

Cho đến nay, chính phủ Pháp thành công chống đở được cú « sốc » này, một phần là nhờ vào các biện pháp hỗ trợ tài chính dồi dào chưa từng thấy. Trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ tài chính hiệu quả cho xí nghiệp đã giúp nhiều doanh nhân không bị phá sản.

Le Monde khuyến cáo chính phủ phải thực hiện kế hoạch phục hồi kinh tế, được loan báo hồi tháng 9, ngoài mục tiêu lâu dài, phải khẩn cấp có những biện pháp giúp các gia đình nghèo có tiền tiêu dùng và tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư thêm.

Sự kiện viện bào chế Pfizer loan báo về hiệu năng đến 90% của thuốc chủng ngừa siêu vi corona tạo ra một tia sáng hy vọng. Nhưng từ nay cho đến khi có được vac-xin, phải mất nhiều tháng dài. Nước Pháp phải tiếp tục chống đỡ  với khủng hoảng, sao cho nhu cầu y tế và kinh tế luôn ăn khớp với nhau, trong tinh thần hội ý và tiên liệu.

Cùng chiều hướng, Les Echos cho biết hành pháp bắt buộc phải yêu cầu người dân Pháp, nhất là doanh nghiệp, nhà buôn, tiếp tục cố gắng và hy sinh. Tin vui vẻ duy nhất là sau hai tuần tái phong tỏa, vận tốc lây lan của siêu vi chậm lại như đã hy vọng.

Theo nhật báo kinh tế, cho dù giới tiểu thương muốn được buôn bán trong một giới hạn nào đó, nhưng chắc chắn họ sẽ không được toại nguyện.

« Hành pháp giữ nguyên hướng đi », tựa của Le Figaro. Trong thế trận đương đầu với gọng kềm khủng hoảng y tế và kinh tế, chính phủ Pháp có hai nhân vật đứng đầu gió, mà theo nhật báo thiên hữu, rất vững chắc. Đó là bộ trưởng Y tế Olivier Véran và bộ trưởng kinh tế, tài chính và công nghiệp Bruno Le Maire. Một người đối mặt với khủng hoảng y tế, một người đương đầu với khủng hoảng kinh tế và cùng chịu đựng những công kích không chỉ riêng từ đối thủ chính trị.

Hai cột trụ này cũng không tránh khỏi xung khắc thường xuyên, cũng vì mục tiêu đối nghịch. Olivier Véran vì sức khỏe cộng đồng, còn Bruno Le Maire vì kinh tế quốc gia.

Tin khích lệ thứ hai trên Les Echos hôm nay là LHCA đã chấp thuận dự án ngân sách 2021-2027, mở đường thực hiện kế hoạch vực dậy kinh tế 750 tỷ euro.

Trump, Biden được nhiều chính trị gia Châu Âu học hỏi

Tại Mỹ, Donald Trump vẫn bám trụ không nhìn nhận chiến thắng của Joe Biden. Tuy nhiên, hai nhân vật này đều là « mô hình  » theo nghĩa chính trị, được hai phe dân chủ và dân túy tại Châu Âu mổ xẻ rút kinh nghiệm.

Theo Les Echos, phe tổng thống sắp mãn nhiệm khẳng định có nhiều vụ gian lận trong cuộc bầu cử tổng thống. Viện lý do đó, Donald Trump từ chối nhìn nhận đối thủ chiến thắng. Thế nhưng, New YorkTimes cho biết « đã đặt câu hỏi với giới hữu trách từng tiểu bang và không một ai có thể khẳng định là có những chuyện bất hợp lệ ».

Còn theo Le Monde, nhìn từ Châu Âu, chiến thắng của Joe Biden gợi ý cho các nền dân chủ tìm liều thuốc hiệu quả chống các luận điểm mị dân. Tổng thống Macron và phe đa số tại Pháp điều nghiên tỉ mỉ cách thức quản lý khủng hoảng y tế, hiện tượng tranh luận chính trị thô bạo tại Mỹ, và từ đó học hỏi thái độ ôn hòa của Joe Biden để làm dịu căng thẳng trong nước.

Câu hỏi đặt ra là « Marine Le Pen  có thể được ủng hộ mạnh mẽ của cử tri Pháp như cử tri Mỹ đối với Donald Trump hay không ?» (71 triệu người Mỹ đã bầu cho ông Trump). Giám đốc đặc trách công luận của Viện thăm dò IFOP đoan chắc là không. Lãnh đạo cực hữu Pháp chỉ được 40% công nhân và 10% người học vấn cao ủng hộ, trong khi Donald Trump được 49% người Mỹ da trắng có bằng cấp đại học và 64% không bằng cấp dồn phiếu cho. Người có thu nhập 30.000 đô la mỗi năm hay 200.000 mỗi năm đều có mặt trong thành phần ủng hộ Donald Trump. Tâm lý cử tri Mỹ cũng khác với Pháp. Tại Mỹ, cánh trung bị cử tri bình dân xem là những chính trị gia bảo vệ  quyền lợi của những người thành công nhờ toàn cầu hóa. Trong khi đó tại Pháp, Marine Le Pen không thu hút được cử tri truyền thống của cánh hữu, thì làm sao tạo được thế mạnh như Donald Trump.

Còn liên danh Biden-Harris nhờ đâu mà huy động được 75 triệu cử tri để chiến thắng, trong khi uy thế của Donald Trump lớn như thế ?

Theo Le Monde, bên cạnh hiệu năng của chiến thuật cần được tranh luận, phải chăng cương lĩnh hành động của Biden-Harris thu hút được các thành phần cử tri khác nhau, nhưng cùng chung lập trường bài Trump, mời gọi được những thành phần thấp cổ bé miệng sử dụng lá phiếu ? Câu trả lời rất phức tạp, nhưng điều chắn chắn là nếu chia rẽ thì sẽ không thành công.

Aung San Suu Kyi thắng lớn

Thời sự Đông Nam Á nổi bật với chiến thắng của Aung San Suu Kyi tại Miến Điện, Le Figaro và Libération không mấy yên tâm, nhưng với hai lý do khác nhau.

Nhật báo thiên hữu nhận định kết quả bầu cử củng cố thêm quyền lực của bà Aung San Suu Kyi và cho phép lãnh đạo chính quyền dân sự khẳng định vai trò của mình trước phe quân đội. Tuy nhiên, chiến thắng này, cùng với thất bại nặng nề của đối lập thân quân đội cũng có thể nuôi dưỡng xu thế độc đoán của khôi nguyên Nobel Hòa bình 1991 : Bà sẽ  80 tuổi trong cuộc tuyển cử lần tới, nhưng đến giờ, Aung San Suu Kyi vừa không có đối thủ, vừa không chọn người thừa kế chính trị.

Đối thủ là đảng Liên Hiệp Vì Đoàn Kết Phát Triển chỉ được vỏn vẹn 2% phiếu, phủ nhận kết quả, đòi bầu cử lại với lý do là « có gian lận ». Libération xem đây là một mưu toan có thể cản trở tiến trình dân chủ hóa tại quốc gia từng là nạn nhân của nhiều vụ đảo chính.

Cũng về Châu Á, Les Echos bi quan cho tương lai Hồng Kông. Áp lực của Bắc Kinh trục xuất 4 đại biểu đối lập và quyết định từ nhiệm tập thể của 14 đại biểu còn lại sẽ đặt Nghị viện Hồng Kông hoàn toàn trong vòng kiểm soát của Trung Quốc.

Thượng Karabakh : Ai thắng ?

Tại Thượng Karabakh, Nga buộc Armenia ký lệnh ngưng bắn, chấp nhận mất đất về tay Azerbaijan được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn. Trên thực tế, ai thắng ai, Putin hay Erdogan ?

Theo Le Monde, cho dù Azerbaijan tuyên bố chiến thắng, cho dù tổng thống Erdogan của Thổ Nhĩ Kỳ nới rộng ảnh hưởng đến tận vùng nam Kavkaz, nhưng chính Putin mới là kẻ chủ động. Bàn tay trọng tài của Nga đã thò đến Thượng Karabakh.

Tuy nhiên, trong bài « Vai trò trọng tài của Nga », Le Monde cảnh báo : Chính Nga đã để cho đồng minh thân cận thua trận, vì tiếp tục bán vũ khí cho kẻ thù Azerbaijan cho đến phút cuối. Nga đã tạo ra một tiền lệ là có thể dùng sức mạnh để nhúm lại ngọn lửa xung đột và dành chiến thắng. Có lẽ Nga không thể không thấy Ukraina đang nhắm mua máy bay võ trang tự hành của Thổ Nhĩ Kỳ.

Chiến binh Hồi giáo xâm nhập cơ quan công cộng Pháp ?

Song song với khủng hoảng y tế và kinh tế, mối lo khủng bố Hồi giáo « xâm nhập vào các cơ quan nhà nước » trở thành ám ảnh thường trực tại Pháp. La Croix mở cuộc điều tra riêng trong bốn lãnh vực « chuyên chở công cộng, nhà thương, nhà giam và công ty an ninh tư nhân ». Kết quả, không một lãnh vực nào không có nhân viên  bị « cực đoan hóa ».

Trong lãnh vực giao thông công cộng, nhân viên được lệnh đề cao cảnh giác. Từ 2015, chuyên chở công cộng được an ninh theo dõi tối đa, nhưng không tránh được sơ hở. Cụ thể là đêm 21/11/2015, một tài xế xe điện ở Clermont-Ferrand, nửa đêm, bị cảnh sát xét nhà và từ đó bị cấm ra khỏi nhà từ 8 giờ tối đến 6 giờ sáng. Lý do, trước đó một năm, người này đã đến sát biên giới Thổ Nhĩ Kỳ-Syria. 

Theo một tư vấn về nguy cơ khủng bố : khủng bố biết rằng, tấn công hệ thống giao thông sẽ làm ngưng trệ sinh hoạt kinh tế và gây hoang mang trong dân chúng Pháp. Vấn đề là, chỉ cần một kẻ đồng lõa được cài vào và hành động đúng lúc, thì bất cứ chuyện nghiêm trọng gì  cũng có thể xảy ra.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí