PHÁP - ĐIỆN ẢNH

Netflix hợp tác với Pháp để bảo tồn kiệt tác điện ảnh "Napoléon"

Hai đạo diễn Pháp, Abel Gance (T), Claude Lelouch (G) và diễn viên Albert Dieudonne, chụp ảnh chung trong buổi ra mắt phim « Bonaparte và Cách mạng », tại Kinopanorama, Paris, Pháp, ngày 31/01/1968
Hai đạo diễn Pháp, Abel Gance (T), Claude Lelouch (G) và diễn viên Albert Dieudonne, chụp ảnh chung trong buổi ra mắt phim « Bonaparte và Cách mạng », tại Kinopanorama, Paris, Pháp, ngày 31/01/1968 AFP - -
Tuấn Thảo
9 phút

Năm 2021 đánh dấu đúng 200 năm ngày giỗ của Napoléon Bonaparte, tức hoàng đế Pháp Napoléon Đệ Nhất. Trong số các sự kiện nổi bật của chương trình tưởng niệm, có kế hoạch trùng tu tác phẩm điện ảnh ''Napoléon'' của đạo diễn Abel Gance. Đây là dự án hợp tác quan trọng nhất giữa mạng Netflix với Cinémathèque Française (Viện lưu trữ phim ảnh Pháp) nhằm bảo tồn các thước phim kinh điển.

Quảng cáo

Mang tựa đề ban đầu là "Napoléon trong mắt Abel Gance", bộ phim này đã ra đời vào năm 1927, tức cách đây gần một thế kỷ. Trong tác phẩm trường thiên này, đạo diễn Pháp Abel Gance nói về thời thanh niên của Napoléon, trái tim đầy hoài bão khát vọng. Bộ phim kể lại giai đoạn hơn 15 năm (1781-1798) từ lúc Napoléon Bonaparte còn học trường võ bị cho tới những cuộc viễn chinh đầu tiên, cho thấy tài chỉ huy phi thường của một vị tướng, nhưng cũng từ đó mà Bonaparte nuôi tham vọng chinh phục gần như toàn bộ châu Âu sau khi ông tái lập nền quân chủ và lên ngôi hoàng đế năm ông 35 tuổi, lấy vương hiệu là Napoléon Đệ Nhất (1804).

Abel Gance, người tạo dựng ngôn ngữ hình ảnh mới 

Được phát hành lần đầu tiên vào năm 1927, bộ phim lịch sử của đạo diễn Pháp Abel Gance (1889-1981) đã được giới phê bình đánh giá cao. Đây là một trong những tác phẩm cuối cùng của thời đại phim câm, trước khi xuất hiện những bộ phim có âm thanh và tiếng nói. Có lẽ cũng vì thế vào năm 1935, Abel Gance đã dựng lại một phiên bản ''Napoléon'' thứ nhì và lần này phim truyện có đầy đủ âm thanh.  

Trong quá trình làm phim, đạo diễn Abel Gance đã cố gắng đưa vào trong bộ phim của mình một sự linh động trong hình ảnh cũng như những góc quay độc đáo mà các nhà làm phim thời bấy giờ chưa từng thấy. Điều đó buộc đạo diễn Pháp phải vặn óc sáng tạo, chế biến ra những thiết bị gắn vào ống kính quay phim, để rồi từ đó tạo được một ngôn ngữ hình ảnh mới qua những cảnh quay đặc biệt khác thường, kể cả ống kính quay phim gắn trên lưng ngựa, máy quay bàn cân, gắn kiềng ba chân hay đặt trên xe cần trục giúp cho hình ảnh có thêm bề rộng, chiều sâu cũng như chiều cao.

Điều đó giải thích vì sao, khi tác phẩm được phát hành vào năm 1927 rồi vào năm 1935,  bộ phim ''Napoléon'' được xem như là một kiệt tác của nền điện ảnh thế giới. Trong 80 năm qua, bộ phim lịch sử của Abel Gance đã trải qua 5 lần trùng tu. Các thước phim nhựa được tập hợp lại, hình ảnh được sàng lọc, âm thanh được hoàn chỉnh nhờ công nghệ số, nhưng về mặt cốt truyện vẫn tuân theo cấu trúc của tác giả Abel Gance.

Lúc sinh tiền, đạo diễn Abel Gance từng có kế hoạch thực hiện một bộ truyện khổng lồ và hoàn chỉnh về thời kỳ vinh quang của hoàng đế Napoléon. Nhưng, những trở ngại kỹ thuật và những khó khăn tài chính dồn dập đã không cho phép ông thực hiện điều mong ước. Trong số 8 tác phẩm được lên kế hoạch ban đầu, ông chỉ thực hiện được hai dự án là "Napoléon'' thời trẻ vào năm 1927 và "Trận đánh Austerlitz" vào năm 1960.

Dự án trùng tu phim Napoléon qua nhiều thời kỳ

Tuy có nhiều tác phẩm dở dang, nhưng nhiều thước phim nhựa còn được lưu trữ cho tới tận bây giờ. Qua việc kết hợp những thước phim chưa phổ biến với các phiên bản phim đã được phát hành, Viện lưu trữ phim ảnh Pháp (Cinémathèque Française) cùng với mạng Netflix nhắm tới mục đích tái tạo tác phẩm gần sát nhất với bản gốc dài gần 7 tiếng đồng hồ, còn được gọi là phiên bản "Apollo", theo ước nguyện của Abel Gance.

Được khởi xướng vào năm 2008 bởi chuyên gia điện ảnh kiêm nhà nghiên cứu Georges Mourier, phiên bản 2021 này dựa vào công nghệ tối tân nhất để phục hồi các thước phim xưa, có thể bị hư hại do không được cất giữ trong những điều kiện tốt. Bên cạnh đó, còn có việc thu thập và liệt kê tất cả các hình ảnh từng bị phân tán trên khắp thế giới thông qua nhiều bản sao khác biệt, hầu đạt đến phiên bản hoàn chỉnh nhất.

Theo ông Frédéric Bonnaud, giám đốc Cinémathèque Française, mục tiêu hợp tác với mạng Netflix của Mỹ là đưa ra một phiên bản hoành chỉnh nhất vào cuối năm 2021, trong khuôn khổ chương trình kỷ niệm 200 năm ngày giỗ của Hoàng đế Napoléon. Mạng Netflix tham gia tài trợ các nỗ lực trùng tu một kiệt tác của điện ảnh thế giới và như vậy nối bước Trung tâm Quốc gia Điện ảnh CNC và nhất là Quỹ Napoléon, vốn là cơ quan đề xướng chương trình sinh hoạt trọng thể nhân dịp này.

Trước đây, Netflix từng tài trợ cho dự án quay phim ''The Irishman'' của Martin Scorsese. Đạo diễn Mỹ từng tham gia vào nhiều dự án trùng tu phim trắng đen và có lẽ ông là người đã tạo cơ hội trao đổi gặp gỡ giữa ban điều hành Cinémathèque Française với ban giám đốc mạng Netflix. Viện lưu trữ phim ảnh Pháp từng được chọn làm nơi đầu tiên ở Pháp để ra mắt bộ phim ''The Irishman'' dài hơn 3 tiếng của Martin Scorsese và sắp tới đây hai bên sẽ cùng giới thiệu tác phẩm "Mank" của đạo diễn David Fincher vào mùa thu 2021, kể về tác giả kỳ cựu Herman J. ''Mankiewicz'', người đã viết kịch bản cho bộ phim Citizen Kane của Orson Welles, được giới phê bình quốc tế đánh giá là một trong 10 tác phẩm điện ảnh hay nhất mọi thời đại. Netflix cũng đã hợp tác để giới thiệu tài năng mới  Damien Chazelle thông qua các lớp truyền đạt kinh nghiệm ''masterclass''.

Quan hệ hợp tác có lợi cho cả đôi bên 

Đối với Viện lưu trữ phim ảnh Pháp, có nhiều kinh nghiệm chuyên môn nhưng lại thiếu nguồn vốn, sự hợp tác với Netflix chính là để tìm ra các nguồn đầu tư cần thiết để hoàn tất các dự án.  Về phần mình, mạng phim trực tuyến Netflix nổi tiếng nhờ các series ăn khách và tủ phim dồi dào nhưng chủ yếu là phim mới kể cả phim độc lập và thương mại. Trong vài năm gần đây, Netflix đã bắt đầu tham gia vào các dự án khôi phục dòng phim thuộc vào hàng ''di sản'' điện ảnh, đó là trường hợp của bộ phim dang dở cuối cùng nhưng đầy huyền thoại của Orson Welles "Ở phía bên kia của gió" The Other Side of the Wind (1970-1976). 

Netflix cũng muốn chinh phục giới sành điệu điện ảnh thế giới, trong đó có khá nhiều khán giả ở Pháp, bằng cách mua lại bản quyền các tác phẩm kinh điển của các đạo diễn Alain Resnais, David Lynch, Jean Luc Godard, Jacques Demy và nhất là François Truffaut. Theo ông Pascal Lechevallier, giám đốc công ty tư vấn truyền thông"What's Hot Media", Netflix muốn chứng tỏ rằng họ không phải là đối thủ cạnh tranh với nền điện ảnh Pháp, ngược lại các hoạt động trực tuyến nhằm phổ biến dòng phim thuộc vào hàng di sản đều có lợi cho cả đôi bên.

Còn về phía chính phủ Pháp, Bộ trưởng Văn hóa Roselyne Bachelot cho biết đã đạt thỏa thuận ngày 17/12 vừa qua với các mạng phim trực tuyến của Mỹ như Netflix, Amazon Prime, Disney+ … yêu cầu các tập đoàn này đóng góp tài chính vào khâu sáng tạo phim ảnh của Pháp, kể cả phim xinê và phim truyền hình. Khoản tài trợ này tương đương với 20% doanh thu trên thị trường Pháp, theo dự phóng khoản tài trợ này là từ 150 đến 200 triệu euro mỗi năm. Việc đầu tư vào các dự án khôi phục các tác phẩm điện ảnh kinh điển nằm trong khuôn khổ thỏa thuận.

Nếu được hoàn tất đúng theo kế hoạch, tác phẩm "Napoléon" của Abel Gance hẳn chắc sẽ được giới thiệu rộng rãi trong năm 2021. Trong sự nghiệp, Abel Gance đã thực hiện trên hơn 60 tác phẩm đủ loại, sở trường của ông vẫn là phim lịch sử cổ trang, trong số này đáng kể nhất vẫn là ''Lucrèce Borgia'' với những cảnh quay khỏa thân đầu tiên trên màn ảnh lớn, gây nhiều tranh cãi vào giữa thập niên 1930. Ngoài ra còn có tác phẩm ''Paradis Perdu'' (Thiên đường đánh mất), một bộ phim truyện lấy bối cảnh thời Đệ nhất Thế chiến và từng được nhà phê bình kiêm đạo diễn François Truffaut đánh giá là một trong những tác phẩm đáng ghi nhớ nhất của làng điện ảnh Pháp. Nhưng tác phẩm giúp cho tên tuổi của ông lưu danh nhiều đời sau, vẫn là bộ phim trường thiên về Napoléon. Nếu phim ra mắt đúng vào năm nay thì điều này hẳn chắc làm cho con cháu ông thêm hãnh diện, bởi vì  năm 2021 cũng đánh dấu 40 năm ngày giỗ của đạo diễn Abel Gance.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí