PHÁP - VĂN HOÁ

Covid-19 : Các liên hoan rock Pháp đành bỏ cuộc một lần nữa

Liên hoan nhạc rock Eurockéennes tại Belfort, miền đông nước Pháp, ngày 07/07/2019.
Liên hoan nhạc rock Eurockéennes tại Belfort, miền đông nước Pháp, ngày 07/07/2019. © AFP/Sébastien Bozon

Trên lãnh vực văn hóa Pháp, mùa hè là mùa của các liên hoan âm nhạc và nghệ thuật sân khấu. Dịch Covid-19 đã khiến cho truyền thống này bị hủy bỏ một lần trong năm 2020. Do chính phủ Pháp lại ban hành (hôm 31/03) các biện pháp phong tỏa để khống chế làn sóng dịch thứ ba, hầu hết các ban tổ chức liên hoan lớn mùa hè 2021 đành phải bỏ cuộc lần thứ nhì. 

Quảng cáo

Các quy định phòng chống dịch bệnh quá khắt khe, số lượng khán giả bị hạn chế tối đa, các buổi biểu diễn thử nghiệm lại bị chậm trễ, trong khi giới chuyên ngành hơn bao giờ hết muốn tìm cho ra một mô hình tổ chức sinh hoạt văn hóa "an toàn" trong thời Covid-19. Tất cả những yếu tố đó đã khiến cho các ban tổ chức lần lượt hủy bỏ sự kiện cho mùa hè năm nay. Chưa gì đã có khoảng trên dưới 10 liên hoan lớn (tính trung bình thu hút khoảng 100.000 khán giả) trong số này, phần lớn là các festival nhạc rock, đã tuyên bố dời lại cho tới mùa hè năm sau. 

Các liên hoan nhạc rock Pháp bị "tắt tiếng"   

Sau các chương trình quan trọng như Solidays, Garorock và nhất là liên hoan Hellfest dành cho thể loại metal rock (thu hút mỗi năm từ 180.000 đến 230.000 khán giả), nay đến phiên các liên hoan lớn khác tại nhiều tỉnh thành khác của Pháp cũng bị hủy bỏ thêm một lần, chẳng hạn như liên hoan "Main Square" (115.000 khán giả) tổ chức xung quanh quảng trường lớn thành phố Arras, liên hoan Rock Art (80.000 người tham gia) ở thành phố Saint-Brieuc (vùng Bretagne), liên hoan Lollapalooza Paris tại thủ đô Pháp, cũng như festival Beauregard gần thành phố Caen (115.000 khán giả) đều không diễn ra vào mùa hè năm 2021. 

Hồi đầu năm, một vài dấu hiệu trong giới chuyên ngành dự báo tình hình có thể trở nên khả quan hơn nhân dịp hè về, hai liên hoan lớn nhất ở Pháp là liên hoan điện ảnh Cannes và liên hoan sân khấu kịch nghệ Avignon đều tuyên bố duy trì sự kiện. Ông Olivier Py, giám đốc điều hành Festival d'Avignon, chẳng những không chịu "đầu hàng" mà còn tuyên bố một kế hoạch đầy tham vọng qua việc dàn dựng một phiên bản "đặc biệt" xôm tụ hoành tráng từ ngày 05/07 cho đến 25/07/2021. 

Phải chăng giám đốc liên hoan Avignon đã có thái độ quá lạc quan? Dù gì đi nữa, nhiều ban tổ chức đều mong đợi tình hình chung sẽ biến chuyển theo chiều hướng tốt hơn. Thế nhưng, gió chẳng những đã xoay chiều, mà còn trở nên dữ dội hơn trước. Các biện pháp phong tỏa được tăng cường trên toàn lãnh thổ Pháp cho tới đầu tháng 05/2021. Làn sóng "thứ ba" của dịch Covid-19 tựa như một trận cuồng phong làm tắt ngúm mọi tia lửa hy vọng. 

Theo bà Malika Seguineau, đại diện cho liên đoàn Prodiss, bao gồm giới sản xuất, các nhà phân phối, các ban quản lý nhà hát và liên hoan, hiện tượng hủy bỏ các liên hoan mùa hè chỉ mới bắt đầu, danh sách sẽ càng dài thêm trong những ngày tháng tới. Kịch bản đáng buồn mùa hè năm nay đang lặp lại y hệt như năm trước. Phần lớn cũng vì vào lúc chiến dịch chích ngừa vẫn còn chậm, các quy định tổ chức liên hoan hè do chính phủ đặt ra vẫn còn thiếu thực tế. 

72% khán giả không chịu ngồi xem nhạc rock 

Các biện pháp như hạn chế số khán giả ở mức 5000 người tối đa, các quy định giãn cách xã hội buộc khán giả phải ngồi cách nhau gần hai thước thay vì đứng xem biểu diễn, chưa kể đến các lộ trình một chiều trong không gian cố định, tất cả những quy định ấy, theo hầu hết các ban tổ chức, đều không phù hợp với các liên hoan âm nhạc, nếu không muốn nói đi ngược lại với tinh thần "chung vui" hay tư tưởng tự do phóng khoáng của nhạc rock. 

Hầu hết các liên hoan nhạc rock mùa hè đều bị hủy bỏ tại Pháp do các ban quản lý không có đủ các điều kiện để quy tụ chỉ trong vòng vài tháng nhiều nghệ sĩ kể cả Pháp và quốc tế tham gia chương trình biểu diễn. Liên hoan Main Square tại Arras chẳng hạn cho biết phải mất 6 tháng, đôi khi cả một năm trời để mời một ngôi sao như nam danh ca Sting đến tham gia vào đầu tháng 7 năm 2022, do các nghệ sĩ có uy tín và tên tuổi thường có lịch dày đặc và biểu diễn theo tour, đi một vòng các liên hoan, chứ ít khi nào đến dự một festival duy nhất.  

Về phía liên hoan Art Rock ở thành phố Saint Brieuc (vùng Bretagne) ban tổ chức dự trù thay thế liên hoan mùa hè bằng một chương trình nhỏ hơn vào tháng 09/2021. Thế nhưng, việc hủy bỏ hai năm liền một sự kiện với hơn 80.000 người tham gia đã làm cho thành phố Saint Brieuc mất đến 6 triệu euro doanh thu, trong đó có khoảng 2 triệu tiền bán vé, phần lớn còn lại là lợi nhuận của ngành dịch vụ xung quanh sự kiện này. 

Theo một cuộc thăm dò ý kiến tổ chức vào cuối tháng 03/2021 trong khuôn khổ liên hoan Eurockéennes (128.000 khán giả hàng năm) tại thành phố Belfort, 72% khán giả đã cho biết họ từ chối tham dự các buổi biểu diễn nhạc rock, nếu họ buộc phải ngồi xem với các quy định giãn cách xã hội.  Điều đó khiến cho ban tổ chức lâm vào bế tắc và  giám đốc điều hành Jean-Paul Roland cuối tuần qua đã thông báo hủy bỏ liên hoan mùa hè năm nay và hẹn gặp lại giới hâm mộ vào năm tới. Quyết định này có nguy cơ ảnh hưởng đến hai liên hoan lớn khác là Les Vieilles Charrues tại vùng Finistère (270.000 khán giả mỗi năm) và Francofolies tại thành phố La Rochelle (150.000 người tham gia) cho tới giờ này vẫn duy trì chương trình, cho dù ở một mức khiêm tốn hơn. 

Liên hoan trên mạng giống như Anh ?  

Theo bà Malika Seguineau, đại diện của liên đoàn Prodiss, vấn đề là nhiều liên hoan có nguy cơ biến mất do quỹ tài trợ khẩn cấp của chính phủ vẫn chưa đủ để bù đắp các thiệt hại kinh tế sau đợt hủy bỏ đầu tiên các liên hoan mùa hè năm trước. Trong số 30 triệu euro tiền tài trợ, khoảng hai phần ba (65%) được dành giúp đỡ khẩn cấp cho tất cả các thể loại âm nhạc (cổ điển, jazz, pop rock, điện tử ....), phần còn lại (32%) được dành cho nghệ thuật đường phố và sân khấu kịch nghệ. Nói như vậy có nghĩa là các liên hoan nhạc rock cho dù có thu hút hàng trăm ngàn người tham gia, vẫn không được hỗ trợ nhiều cho lắm, nhất là các mảng hoạt động sân khấu với nhiều nguồn vốn tư nhân.

Chưa kể đến việc tổ chức các buổi biểu diễn thử nghiệm liên tục bị chậm trễ, sau nhiều lần trì hoãn. Sau khi Barcelona đã thử nghiệm thành công với một buổi hòa nhạc quy tụ 5.000 người, phía chuyên ngành tại Pháp đã đệ trình lên chính phủ một mô hình biểu diễn tương tự dự trù tại Accor Arena (sân khấu Bercy cũ), nhưng theo tin giờ chót, biểu diễn thử nghiệm này sớm lắm sẽ diễn ra vào đầu tháng 05/2021, nhưng đã là quá trễ đối với các liên hoan mùa hè do các ban tổ chức cần thêm nhiều tháng để lên chương trình chu đáo.

Tình hình tại nhiều nước châu Âu khác có thể tươi sáng hơn, cho dù việc hội tụ một dàn sao về biểu diễn cùng một chỗ vẫn là một bài toán nhức đầu, theo các ban tổ chức. Tại Anh Quốc chẳng hạn, sau khi bị hủy bỏ, liên hoan Glastonbury đã được thay thế bởi một buổi biểu diễn khổng lồ phát trực tuyến vào ngày 22/05 của nhóm Coldplay với nhiều khách mời như Damon Albarn, Jorja Smith, Haim, Wolf Alice, Michael Kiwanuka ... Tuy dự trù kéo dài trong 5 tiếng đồng hồ, nhưng buổi trình diễn này hoàn toàn không có sự tham gia của công chúng. Các liên hoan nhạc rock vẫn có thể làm như vậy, nhưng chắc là năm nay, mùa hè tại Pháp sẽ vắng khách tham gia liên hoan, cũng như sẽ không có không khí tưng bừng sinh hoạt của những kỳ lễ hội diễn ra ở ngoài trời.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí