PHÁP - ĐIỆN ẢNH

Điện ảnh Pháp tạo sinh khí mới cho phim hồi hộp kinh dị

Alexia ( do Agathe Rousselle thủ vai ) trong phim « Titane » của đạo diễn Julia Ducournau, được giải Cành Cọ Vàng, Liên hoan phim Cannes 2021.
Alexia ( do Agathe Rousselle thủ vai ) trong phim « Titane » của đạo diễn Julia Ducournau, được giải Cành Cọ Vàng, Liên hoan phim Cannes 2021. © Carole Bethuel

Cành cọ vàng Liên hoan Cannes 2021 vừa được trao hôm 17/07 cho bộ phim Pháp ''Titane'' của nữ đạo diễn trẻ tuổi Julia Ducournau. Tác phẩm này chọn mạch phim hồi hộp kinh dị để nói về chủ đề chuyển đổi giới tính dưới một góc nhìn khác lạ. Đây là bộ phim kinh dị thứ 6 của Pháp được phát hành trong năm nay, cho thấy giới làm phim đang tập trung khai thác thể loại này.

Quảng cáo

Phim ma, phim hồi hộp, phim hình sự, kỳ ảo hay khoa học viễn tưởng, hầu hết các thể loại này (trong tiếng Pháp còn được gọi là ‘‘film de genre’’ hay là ‘‘série B’’) đều được giới phê bình Pháp xếp vào hàng phim giải trí. Trong vài thập niên gần đây, làng phim Pháp thường hay đầu tư vào các dự án quay tác phẩm chính kịch, làm phim tình cảm xã hội hay lịch sử cổ trang chứ ít khi nào chọn dòng phim kinh dị để thực hiện các tác phẩm ''đình đám'' với kinh phí cao. 

Nhiều phim Pháp được phát hành vào cùng một thời điểm  

Thế nhưng, phim giải trí (đặc biệt là dòng phim kinh dị) đang thịnh hành trở lại tại Pháp, đến nổi nhiều người trong giới chuyên ngành gọi đó là một ''vùng đất hứa''. Thể loại này không cần nhiều vốn đầu tư mà lại có khả năng thu lời cao. Sau một năm bị tác động bởi dịch Covid-19, các nhà sản xuất phim Pháp lao vào khai thác dòng phim này ít rủi ro mà lại thu hồi vốn thật nhanh và trong một số trường hợp, phim kinh dị lập kỷ lục doanh thu ở phòng vé. Kể từ đầu tháng 06/2021 khi các rạp chiếu phim tại Pháp hoạt động trở lại, các bộ phim ăn khách nhất vẫn thuộc vào dòng phim hồi hộp kinh dị. Đó là trường hợp của Vùng đất câm lặng ''A Silent Place'' tập nhì, Ma xui Qủy khiến ''Conjuring'' tập ba, cũng như Ngõ phố kinh hoàng ''Fear Street''…

Sau một thời gian dài ít quan tâm đến phim ma hay phim kinh dị, làng điện ảnh Pháp chủ yếu phân phối thể loại này do nước ngoài sản xuất (chủ yếu là phim Anh Mỹ), giờ đây các nhà sản xuất Pháp chuyển sang khai thác trở lại dòng phim kinh dị, mà từ trước tới nay vẫn thường được công chúng Pháp nhiệt tình hưởng ứng, nhất là thành phần khán giả trẻ tuổi yêu chuộng cảm giác mạnh và ‘‘mồ hôi lạnh’’. Điều đó giải thích vì sao trong mùa hè năm nay, có khá nhiều tác phẩm của Pháp được cho ra mắt khán giả hầu như vào cùng thời điểm. Đầu tiên hết có ''The Deep House'' (Căn nhà ma dưới nước) của hai đạo diễn Pháp Alexandre Bustillo và Julien Maury. Kế đến có Sói hoang ''Teddy'' của hai tác giả Ludovic & Zoran Boukherma, Kẹt bẫy tử thần ''Méandre'' của đạo diễn Mathieu Turi mà về ý tưởng gợi hứng phần nào từ loạt phim ''Lưỡi Cưa'' của Mỹ (Saw & Spiral).

Sản xuất một dòng phim kinh dị theo kiểu Pháp 

Chỉ trong một thời gian ngắn, nhiều hãng phim tại Pháp đã lần lượt ra đời nhằm khai thác thể loại này. Chẳng hạn như chi nhánh Pháp của tập đoàn Sony đã tạo ra hãng phim "Parasomnia" dành để sản xuất phim truyện cũng như công ty "Darklight Content" chuyên phân phối các nội dung trên các nền tảng trực tuyến, có thể là phim nhiều tập, phim lẻ hay phim tài liệu. Cả hai công ty này do ông Xavier Couture điều hành. Cựu giám đốc đài truyền hình Canal+ vốn có nhiều kinh nghiệm trong hai lãnh vực hợp tác đầu tư và sản xuất phân phối.

Bên cạnh đó, còn có hãng phim "Wild West", vừa được khai trương tại thành phố Bordeaux. Công ty mới này được tài trợ bởi một hãng phim nổi tiếng là "Wild Bunch International" có nhiều kinh nghiệm trong lãnh vực phân phối phim giải trí. Chẳng hạn như bộ phim ''Oxygène'' của đạo diễn Pháp Alexandre Aja với nữ diễn viên Mélanie Laurent trong vai chính, vừa được phát hành vào đầu hè trên mạng Netflix. Về phần mình, hãng phim Capricci vừa tung ra thị trường hồi trung tuần tháng 6 bộ phim "La Nuée" (Đàn châu chấu), tác phẩm này từng đoạt hai giải thưởng lớn của cả giới phê bình lẫn công chúng nhân kỳ Liên hoan Gérardmer dành riêng cho thể loại phim ''kỳ lạ''.

Tham vọng của các hãng phim mới vẫn là sản xuất phim kinh dị theo phong cách Pháp, có thể là phim theo đơn đặt hàng nhưng không phải là tác phẩm làm theo công thức có sẵn. Công ty Wild West dự trù sản xuất một chục bộ phim mỗi năm, chủ yếu là phim lẻ, phim nhiều tập. Công việc chỉ đạo được giao cho những tài năng trẻ của làng điện ảnh, môt số tác phẩm sẽ có đủ vốn đầu tư để mời các diễn viên tên tuổi cùng hợp tác. Trong số các dự án đầu tiên được công bố có "Dead Man shoes" do đạo diễn Jean-Pascal Zadi, phóng tác từ tác phẩm kinh dị nổi tiếng ''Les mains d’Orlac'' hay là phim "Vincent doit mourir", thuộc vào dòng phim xác sống zombie, "Incarnation'' kết hợp thể loại hồi hộp với phim hài, hoặc là "India Hair", phim kinh dị trong thế giới khoa học viễn tưởng…

Mô hình Blumhouse thành công nhờ làm phim với kinh phí thấp 

Có thể nói là hai thập niên sau các hãng phim Mỹ, đến phiên giới sản xuất ở Pháp giờ đây muốn tạo luồng sinh khí mới cho dòng phim hồi hộp kinh dị, phần lớn cũng do hoàn cảnh kinh tế. Sau cú sốc kinh tế của dịch Covid-19, điện ảnh Pháp cần có một kế hoạch phục hồi nhanh chóng và khả thi. Các hãng phim mới gợi hứng nhiều từ mô hình của Blumhouse Productions, một công ty chuyên sản xuất điện ảnh truyền hình Mỹ. Do Jason Blum thành lập, hãng phim này từng nổi tiếng với những bộ phim kinh dị với kinh phí thấp như ''Paranormal Activity'' (Hiện tượng siêu nhiên), ''The Gift'' (Món quà bí ẩn), ''Split'' (Tách biệt) hay là ''''Get Out (Trốn thoát) ….

Dự án đôi khi chỉ cần đầu tư vài triệu đô la nhưng doanh thu lại cao hơn gấp 20 lần. Khi một bộ phim ăn khách ở rạp, Blumhouse dựa vào sự thành công đó để tạo ra một dòng sản phẩm khai thác cùng thương hiệu như trường hợp của ''Insidious'' (Quỷ quyệt), ''Sinister '' (Điềm gở), ''The Purge'' (Ngày thanh trừng). Vào năm 2014, công ty Blumhouse gầy dựng uy tín nhờ sản xuất bộ phim ''Whiplash'' (Khát vọng nhịp điệu) từng được đề cử giải Oscar, ở hạng mục tác phẩm hay nhất.

Về phía Pháp, tuy không được sản xuất đại trà, nhưng dòng phim kinh dị từng để lại những tác phẩm đáng kể, thường được đánh giá cao về mặt kịch bản như ''Les Diaboliques'' (Henri Georges Clouzot - 1955), ''Les Yeux sans visage'' (Georges Franju -1960), ''Le Locataire'' (Roman Polanski -1976), trong khi các tác phẩm gần đây hơn thì lại gần giống với phim của Hollywood như ''Haute Tension'' (Alexandre Aja - 2003) hay ''La Horde'' (Y. Dahan & B. Rocher - 2010). Hiện vẫn còn quá sớm để khẳng định rằng đây là một xu hướng nhất thời hay là một phong trào điện ảnh có khả năng trụ vững thực sự.

Dù gì đi nữa, sự kiện liên hoan Cannes trao Cành cọ vàng cho tác phẩm ''Titane'' chứng tỏ rằng nhờ vào tầm nhìn và nhãn quan của nữ đạo diễn, một bộ phim ban đầu bị cho là thuộc ''hạng B'' nhưng rồi lại được ban giáms khảo nâng lên hàng tác phẩm nghệ thuật. Biết đâu chừng, phim ''Titane'' tạo tiền lệ giúp cho dòng phim này được đánh giá cao hơn. Bộ phim đầu tay của Julia Ducournau (mang tựa đề ''Grave'') phát hành vào năm 2016, cũng thuộc vào thể loại kinh dị và trong tác phẩm thứ nhì của mình, nữ đạo diễn trẻ tuổi người Pháp đã thành công trong việc đẩy lùi ranh giới chẳng những trong chủ đề giới tính, mà còn trong thể loại phim : nội dung có nhiều cảnh giết người gớm ghiếc, người xem có thể sẽ buồn nôn nhưng không thể xếp tựa phim này (cũng như trường hợp của ''The Crying Game'' từng đoạt Oscar trước đây dành cho kịch bản xuất sắc) vào bất kỳ một hạng mục nào cả.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí