PHÂN TÍCH

Vụ George Floyd: Hình ảnh của nước Mỹ với hai mầu đen – trắng?

Một người biểu tình đeo khẩu trang với hàng chữ «I can't breath» - «Tôi ngạt thở», câu nói cuối cùng của George Floyd.
Một người biểu tình đeo khẩu trang với hàng chữ «I can't breath» - «Tôi ngạt thở», câu nói cuối cùng của George Floyd. REUTERS/Nick Oxford

Nước Mỹ nổi bùng cơn giận dữ sau cái chết của George Floyd, một người Mỹ gốc châu Phi trong một cuộc can thiệp của cảnh sát. Các cuộc biểu tình đòi công lý, phản đối bạo lực của cảnh sát và nạn phân biệt chủng tộc đã diễn ra tại hơn 70 thành phố lớn.

Quảng cáo

Thủ đô Washington phải ban hành lệnh giới nghiêm trong đêm 01/6. Theo giới quan sát, hố sâu ngăn cách hai mầu đen – trắng ngày càng thêm sâu, nhất là kể từ khi ông Donald Trump bước chân vào Nhà Trắng.

Hình ảnh George Floyd, 46 tuổi một nhân viên bảo vệ bình thường cho một quán bar nhà hàng, bị cảnh sát kẹp cổ nằm sấp dưới đất, cố thốt lên rằng “I Can’t Breath” (Tôi không thở được) nhắc lại chính xác những gì đã xảy ra cho Eric Garner, 44 tuổi cách đây 6 năm. Người này cũng chết ngạt do bị một cảnh sát da trắng kẹp cổ trong một lần bị bắt giữ bất chấp 11 lần kêu gào “Tôi không thở được”.

Đây không phải là hai trường hợp đơn lẻ. Danh sách các nạn nhân mỗi ngày một dài, phần đông là người Mỹ gốc châu Phi, ở đủ mọi độ tuổi. Trước Nhà Trắng ở Washington, người biểu tình hô vang khẩu hiệu “Không công lý, không hòa bình”. Những cuộc bạo động tại hàng chục thành phố của Mỹ trong suốt một tuần qua như càng làm lộ rõ hơn nữa những chia rẽ sâu sắc trong lòng xã hội Mỹ, theo hai mầu đen – trắng.

Celia Belin, nhà nghiên cứu thuộc Bookings Institution trên kênh truyền hình France 5 lưu ý, sự phân hóa này đã bắt đầu từ một thập niên qua, nhất là kể từ khi ông Barack Obama, một người Mỹ gốc châu Phi đầu tiên đặt chân vào Nhà Trắng. Người dân Mỹ bắt đầu chọn phe Trắng hay Đen. Xu hướng này ngày càng được đẩy mạnh hơn khi ông Donald Trump trở thành chủ nhân Nhà Trắng.

Bùng nổ xã hội lần này phản ảnh rõ có một sự cách biệt chủng tộc trong hành xử của cảnh sát, cách xử lý tư pháp đối với người da đen. Thế nhưng, theo giới quan sát, nạn phân biệt đối xử chưa phải là nguyên nhân duy nhất của làn sóng bất bình đó. Dịch bệnh virus corona chủng mới hoành hành tại Mỹ khiến hơn 100 ngàn người chết như một tấm gương phản chiếu bối cảnh xã hội nước Mỹ: Người Mỹ gốc Phi châu vẫn là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Sử gia Corentin Sellin, trên kênh truyền hình France 5 đưa ra con số ấn tượng: Trong số cả trăm ngàn người chết vì Covid-19, người da đen chiếm đến 23%. Dịch bệnh xảy ra, cùng với lệnh phong tỏa làm hàng triệu người Mỹ thất nghiệp. Riêng tại bang Minnesota, nơi bùng phát bạo động xã hội, đã có đến 700 ngàn người mất việc làm. Nếu như trong tháng 2/2020, tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp nhất là 5%, thì đến đầu tháng 5, tỷ lệ này trên toàn quốc là 14,7%, và trong số này có đến 16,5% là người Mỹ gốc châu Phi.

Không chỉ trên phương diện sắc tộc, vụ George Floyd còn phơi bày cả những bất bình đẳng trên phương diện chăm sóc sức khỏe. Trong số hơn 50 triệu người không có bảo hiểm y tế, có bao nhiêu người là người Mỹ gốc Phi châu? Họ là những nhóm người có tỷ lệ mắc các chứng bệnh béo phì, tiểu đường cao hơn những nhóm chủng tộc khác, bởi vì người da đen tập trung một tỷ lệ đói nghèo cao nhất.

Với một thực tế về nạn bất bình đẳng đáng báo động này, liệu tổng thống Mỹ có thể tiếp tục phớt lờ được hay không, khi chỉ còn vài tháng nữa là đến kỳ bầu cử tổng thống Mỹ?

 

 

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí