Vào nội dung chính
PHÂN TÍCH

Trung Quốc dùng vac-xin ngừa Covid-19 dập bất đồng với các nước ASEAN

Chưa có thuốc, Trung Quốc đã dùng đòn ngoại giao vac-xin.
Chưa có thuốc, Trung Quốc đã dùng đòn ngoại giao vac-xin. AP - Ng Han Guan
Thu Hằng
5 phút

Malaysia là nước thứ tám ở Đông Nam Á được Bắc Kinh hứa ưu tiên cung cấp vac-xin ngừa virus corona chủng mới xuất phát từ Vũ Hán, Trung Quốc. Trong chuyến công du Kuala Lumpur ngày 13/10/2020, ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định Malaysia là “một trong những quốc gia bạn hữu của Trung Quốc”, vì vậy “Trung Quốc sẵn sàng” cung cấp “theo nhu cầu” của Kuala Lumpur.

Quảng cáo

Sau chiến lược ngoại giao khẩu trang đầy tai tiếng, Trung Quốc chuyển sang ngoại giao vac-xin, mà nhiều nước Đông Nam Á trở thành đối tượng được Bắc Kinh nhắm đến. Ngay từ tháng 06/2020, Trung Quốc hứa hợp tác về vac-xin chống Covid-19 với khối ASEAN. Từ tháng 07, Bắc Kinh lựa chọn và hứa riêng với từng nước, bắt đầu là Philippines. Tháng 08, công ty dược phẩm Trung Quốc Sinovac ký thỏa thuận với công ty Nhà nước PT Bio Farma của Indonesia để cung cấp cho Jakarta 250 triệu lieu vac-xin mỗi năm. Ngày 24/08, thủ tướng Lý Khắc Cường hứa ưu tiên 5 nước hạ lưu sông Mêkông (Việt Nam, Cam Bốt, Lào, Thái Lan, Miến Điện) nhập vac-xin do các công ty Trung Quốc bào chế. Tháng 09, Bắc Kinh tái khẳng định lời hứa với Miến Điện, nhân chuyến công du của ông Dương Khiết Trì, lãnh đạo Đối ngoại Trung ương đảng Cộng Sản Trung Quốc.

Có thể thấy vac-xin ngừa Covid-19 trở thành vũ khí ngoại giao mới của Bắc Kinh, trong bối cảnh một số nước ASEAN tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông với Trung Quốc, một số nước khác bất đồng về việc sử dụng nước ở thượng nguồn sông Mêkông (sông Lan Thương ở Trung Quốc). Ngoài ra, Miến Điện chuẩn bị tổ chức bầu cử vào tháng 11 và Bắc Kinh tìm cách duy trì ảnh hưởng tại đây.

Chiến lược “có qua có lại” của Trung Quốc

Một điều chắc chắn là Bắc Kinh sẽ không cho không cái gì, sẵn sàng dùng vac-xin để gây ảnh hưởng chính trị. Đối với nhiều nước Đông Nam Á, do không có khả năng bào chế và sản xuất đại trà vac-xin (Philippines, Indonesia) và phải trông cậy vào nước ngoài, thì vac-xin ngừa Covid-19 sẽ là ưu tiên hàng đầu, đổi lại, có thể là “phải tránh vượt một số lằn ranh đỏ, và Biển Đông nằm trong số đó”, theo phân tích với trang VOA của chuyên gia Gregory Poling, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS).

Ngoài Nga và Trung Quốc, dường như các nước Đông Nam Á không còn lựa chọn nào khác. Các nước phương Tây vẫn chật vật đối phó với virus corona và đang thử nghiệm vac-xin giai đoạn 3 trên diện rộng. Kể cả khi vac-xin được đưa ra thị trường, chắc chắn không đến lượt các nước Đông Nam Á vì các tập đoàn dược phẩm sẽ ưu tiên cung ứng những đơn đặt hàng từ chính phủ các nước Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh hay Liên Hiệp Châu Âu. Thậm chí, bộ trưởng Y Tế Mỹ Alex Azar từng tuyên bố Washington chỉ chia sẻ vac-xin khi đã cung cấp đủ nhu cầu của Hoa Kỳ.

Việt Nam : Trường hợp đặc biệt trong ASEAN

Riêng Việt Nam, có thể nói đó là trường hợp đặc biệt trong ASEAN. Hà Nội tìm cách tránh bị “há miệng mắc quai” do có lập trường cứng rắn trước những yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh ở Biển Đông và thường xuyên lên án những cuộc tập trận và sách nhiễu của Trung Quốc trong vùng biển.

Ngay từ tháng 04, Việt Nam bắt đầu nghiên cứu sản xuất vac-xin và hiện có bốn đơn vị tham gia đề án. Theo dự kiến, vac-xin ngừa Covid-19 của Việt Nam sẽ được thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 và 3 vào năm 2021. Nếu thử nghiệm thành công giai đoạn 3, sớm nhất phải nửa cuối năm 2021, thì mới có vac-xin ngừa Covid-19 “made in Việt Nam”, theo trang Vietnamnet.

Trong khi chờ đợi, Hà Nội tìm hiểu, liên hệ đặt mua vac-xin của Nga, Anh và Mỹ. Trung Quốc không nằm trong danh sách các nguồn cung cấp. Theo chuyên gia Poling, việc Việt Nam là một trong những nước đầu tiên đặt mua số lượng lớn vac-xin Spoutnik V của Nga, dù chưa được thử nghiệm trên diện rộng, “cho thấy Hà Nội cảm thấy khó xử như nào với việc phải trông cậy vào Bắc Kinh”.

Hiện tại, ngoại trừ hợp đồng với công ty của Indonesia, việc cung cấp vac-xin mới chỉ dừng ở những lời hứa của Bắc Kinh. Trang The Diplomat cho rằng các nước ASEAN sẽ có thể lại nằm trong vòng gây ảnh hưởng vac-xin giữa Trung Quốc, Mỹ và một số nước khác, nhưng ASEAN vẫn có thể tận dụng được cơ hội nếu biết cách khôn khéo tránh chọn phe.

 

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.