Vào nội dung chính
PHÂN TÍCH

Mỹ - EU: Donald Trump hay chính nước Mỹ muốn rời xa châu Âu ?

Ảnh minh họa: Cờ Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu tại Lisboa nhân Thượng Đỉnh NATO ngày 20/11/2010.
Ảnh minh họa: Cờ Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu tại Lisboa nhân Thượng Đỉnh NATO ngày 20/11/2010. ASSOCIATED PRESS - Virginia Mayo
Minh Anh
5 phút

Ngày 18/11/2020, hai ngoại trưởng, Jean-Yves Le Drian của Pháp và Heiko Maas của Đức, trên mục diễn đàn của báo Le Monde kêu gọi Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu cùng nhau xây dựng lại mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, đang ngày càng trở nên lạnh nhạt. Hố ngăn cách đôi bờ đặc biệt thêm sâu thẳm dưới thời tổng thống Mỹ Donald Trump.

Quảng cáo

Trong nhãn quan của Hoa Kỳ, từ lâu nay, châu Âu dường như không còn có một tầm quan trọng như trước. Có ít nhất ba yếu tố giải thích xu hướng Mỹ xa cách châu Âu.

Châu Âu và Mỹ : « Tuy gần mà xa »

Thứ nhất là về mặt địa lý. Trang mạng France Culture đưa ra một sự so sánh khá thú vị. Ba phần tư vùng duyên hải Mỹ là hướng về Đại Tây Dương, tức là hướng về châu Âu và chỉ có ¼ là hướng sang Thái Bình Dương. Khoảng cách gần nhất từ Mỹ đến thành phố Lisboa (Bồ Đào Nha) là 5.500 km. Nhưng nếu tính gộp các đảo của Mỹ từ Alaska, Hawai, Guam, quần đảo Marianne, thì trong một chừng mực nào đó châu Á có vẻ như gần với Mỹ hơn là châu Âu. Bởi vì đảo Guam của Mỹ chỉ cách Thượng Hải có 3.000 km.

Hơn nữa, đối với Mỹ, không có Hợp Chủng Quốc Châu Âu. Liên Hiệp Châu Âu chỉ là những mảnh ghép vụn giả tạo, xếp chồng lên nhau mà không có một sự liên kết rõ ràng. Châu Âu không tồn tại như là một thực thể chính trị. Thế nên, mới có câu nói nổi tiếng của cựu ngoại trưởng Mỹ, Henry Kissinger : Châu Âu ư ? Phải gọi số điện thoại nào, nếu phải bàn công chuyện.

Người « Da Trắng thiểu số »

Yếu tố thứ hai có một tác động quan trọng đến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương chính là vấn đề nhân khẩu học. Hoa Kỳ từ ngày lập quốc cho đến tận những năm 1970 có thể được xem như là nước Mỹ « Da Trắng », gốc châu Âu, với những làn sóng di dân ồ ạt trong các giai đoạn 1840-1880 (9 triệu người châu Âu di cư sang Mỹ) và 1880-1914 (21 triệu), và nhất là vào thời điểm Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO được thành lập (1949). Lúc đó, trong tổng số 150,7 triệu người Mỹ, người châu Âu « Da Trắng » chiếm đến 135 triệu người.

Tuy nhiên, một nghiên cứu do Pew Research Center thực hiện, được nhật báo Pháp Les Echos trích dẫn, cho thấy dòng di cư người châu Âu bắt đầu giảm dần, thay vào đó là di dân đến từ các vùng Nam Mỹ, châu Á, đặc biệt là từ Trung Quốc.

Vẫn theo nhật báo kinh tế này, hiện tượng « phi châu Âu hóa » ở Mỹ không phải là nguyên nhân duy nhất khiến cho quan hệ Mỹ và châu Âu ngày càng lạnh nhạt. Người dân châu Âu ngày càng tỏ thái độ nghi kỵ đối với các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay, dù rằng công luận châu Âu vẫn có một cái nhìn thiện cảm với Mỹ hơn là Trung Quốc.

Châu Âu « già cỗi » không sánh bằng châu Á « năng động »

Nhưng có lẽ, kinh tế mới chính là vấn đề cốt lõi khiến Mỹ mỗi lúc thêm rời xa châu Âu. Một mặt, Hoa Kỳ, nhất là tổng thống Donald Trump, xem châu Âu như là một đối thủ cạnh tranh hơn là đối tác. Tuy châu Âu vẫn được cho là một cường quốc thương mại hàng đầu, đối tác thương mại chính của Mỹ, nhưng lợi thế cán cân thương mại vẫn nghiêng về phía châu lục già. Châu Âu bị quy trách nhiệm cho việc Mỹ bị thâm thủng mậu dịch đến 20%.

Mặt khác, châu Âu ngày càng bị xem như là một tác nhân thứ yếu, bởi vì nền kinh tế thế giới đang dần dịch chuyển sang châu Á. Chính vì điều này mà nước Mỹ thời tổng thống Obama đã đề ra chính sách « xoay trục sang châu Á » và ưu tiên đàm phán với 11 quốc gia trong khu vực Thái Bình Dương một thỏa thuận hợp tác xuyên Thái Bình Dương. Và cũng chính vì lý do này mà Hoa Kỳ thời Donald Trump tiến hành cuộc chiến thương mại trực diện chống Trung Quốc.

Việc Mỹ rời xa dần châu Âu còn diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều người dân Mỹ mang xu hướng co cụm, bảo hộ mậu dịch, và cho rằng mối quan hệ với châu Âu chẳng mang lại lợi ích gì. Và ưu tiên hiện nay là phải chống lại Trung Quốc.

Thế nên, sự xa cách dần này là một tiến triển mang tính cơ cấu, có nhiều nguồn gốc xâu xa hơn là những ý nghĩa ngông cuồng ngẫu hứng từ Donald Trump !

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.