Vào nội dung chính
PHÂN TÍCH

Vac-xin ngừa Covid-19 : Bao giờ đến lượt nước nghèo ?

Trước dịch bệnh, sự bất bình đẳng y tế càng hiện rõ. Ảnh minh họa : Tiêm chủng phòng bệnh thông thường cho trẻ em ở Caracas, Venezuela, ngày 20/11/2020.
Trước dịch bệnh, sự bất bình đẳng y tế càng hiện rõ. Ảnh minh họa : Tiêm chủng phòng bệnh thông thường cho trẻ em ở Caracas, Venezuela, ngày 20/11/2020. AP - Ariana Cubillos
Thu Hằng
5 phút

Có khoảng 6,8 tỉ liều vac-xin ngừa Covid-19 tương lai đã được đặt mua, trong đó có hơn 2,4 tỉ liều vac-xin đã được Hoa Kỳ, Liên Hiệp Châu Âu, Anh Quốc và Nhật Bản ứng tiền trước để ngành công nghiệp dược phẩm có kinh phí bào chế. Trước dịch bệnh, sự bất bình đẳng y tế càng hiện rõ, khi hàng tỉ liều vac-xin đầu tiên sẽ chỉ dành phục vụ cho những nước giầu. Bao giờ sẽ đến lượt các nước nghèo ?

Quảng cáo

Tại thượng đỉnh G20 ngày 22/11/2020, lãnh đạo của 20 nền kinh tế lớn nhất toàn cầu hứa nỗ lực hết sức để ủng hộ kế hoạch của Tổ Chức Y Tế Thế Giới biến vac-xin thành “tài sản chung của thế giới”, để tất cả các nước có thể “tiếp cận và được hưởng công bằng”.

Tuy nhiên, khoảng 50 triệu liều vac-xin đầu tiên của Pfizer/BioNTech trong năm 2020 sẽ được Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu chia nhau. Khối lượng dự kiến 1,3 tỉ liều vào năm 2021 cũng sẽ không đủ đáp ứng nhu cầu của thế giới, nếu căn cứ vào đơn đặt hàng lên đến 1,1 tỉ liều từ các nước giầu. Kỳ vọng được đặt vào 11 ứng viên vac-xin khác đang trong giai đoạn thử nghiệm thứ 3.

Bị gạt khỏi cuộc chiến độc quyền vac-xin của các nước giầu, một số nước như Brazil, Ấn Độ, Indonesia, chọn giải pháp kết hợp với một số công ty dược của Trung Quốc, Nga, Anh thử nghiệm lâm sàng vac-xin trên người dân địa phương để có thể có được vac-xin đại trà trong năm 2021 : Vac-xin Sinopharm sẽ giúp Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ở Đông Nam Á và Venezuela, còn Matxcơva “bắt tay” với New Delhi thử nghiệm Spoutnik V tại Ấn Độ.

“Với nhịp độ này, có lẽ 2/3 dân số thế giới sẽ không được tiếp cận vac-xin trước năm 2022”, trong khi theo ông Robin Guittard, phát ngôn viên tổ chức Oxfam Pháp, khi trả lời đài France 24, “trước một đại dịch toàn cầu như Covid-19, cách duy nhất để thoát khỏi là có được một giải pháp tập thể”.

WHO: 2 tỉ liều vac-xin cho 20% dân số thế giới

Tổ Chức Y Tế Thế Giới đã cố tránh để các nước giầu “độc quyền” vac-xin khi thành lập Covax vào tháng 04/2020, kết hợp với Liên minh vac-xin (Gavi) và Liên minh Đổi mới Phòng chống dịch bệnh (Cepi). Covax quy tụ nhiều chính phủ, các nhà khoa học, tổ chức dân sự và lĩnh vực tư, nhằm mục đích huy động được trước mắt 2 tỉ liều vac-xin để cung cấp cho khoảng 160 nước tham gia tiêm chủng cho 20% dân số.

Theo kế hoạch, một nửa số liều vac-xin này được dành cho 92 nước có thu nhập thấp hoặc trung bình, chiếm đến một nửa dân số toàn cầu. Những nước này sẽ không phải trả chi phí cho vac-xin hoặc trả với giá rất thấp, thay vì giá mắc, ví dụ như 40 đô la/liều của Pfizer/BioNTech. Một tỉ liều còn lại sẽ dành cho 75 nước giầu hơn và được thanh toán theo giá hiện hành.

Theo trang France 24, Covax đã đặt mua hơn 600 triệu liều của 9 loại vac-xin ứng viên, trong đó có AstraZeneca, vừa được thông báo hiệu quả có thể đạt đến 90% và dự kiến sản xuất hơn 3 tỉ liều vào năm 2021. Vấn đề ở chỗ là Tổ Chức Y Tế Thế Giới cần gấp 4,3 tỉ đô la và thêm 2,8 tỉ vào năm 2021.

Một nguồn cung cấp thứ hai được Tổ Chức Y Tế Thế Giới kỳ vọng là “lòng hảo tâm” của các nước tham gia Covax. Liên minh Đổi mới Phòng chống dịch bệnh (Cepi) đang đàm phán với những nước giầu chuyển một phần vac-xin vào quỹ Covax, sau khi đã tiêm chủng cho số dân cần thiết, ví dụ Canada và Liên Hiệp Châu Âu đặt mua số lượng vac-xin gấp 2 lần nhu cầu. Hoa Kỳ không tham gia Covax và Tổ Chức Y Tế Thế Giới hy vọng sẽ có thay đổi với chính quyền tổng thống tân cử Joe Biden. Tương tự, Pfizer, tập đoàn đầu tiên có vac-xin được cấp phép, không tham gia Covax, nhưng đã “bày tỏ mong muốn cung cấp” cho kho của Tổ Chức Y Tế Thế Giới.

Một khó khăn khác, liên quan đến hậu cần, cũng được đặt ra đối với những nước khó khăn. Vac-xin của Pfizer/BioNTech dựa trên công nghệ mới nên cần được bảo quản ở -70°C, trong khi “phần lớn các tủ bảo quản tại các bệnh viện trên thế giới là -20°C”, theo ghi nhận với AFP của Trudie Lang, giám đốc Mạng lưới Y tế Toàn cầu (Global Health Network) của đại học Oxford.

Vì vậy, trước mắt, kể cả khi có được vac-xin của Pfizer/BioNTech, người dân tại những nước có thu nhập thấp hoặc trung bình, đặc biệt là tại các nước nam bán cầu, cũng sẽ chưa được tiêm chủng ngay, do cần đầu tư vào thiết bị và đào tạo nhân viên.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.