PHÂN TÍCH

Tiêm chủng ngừa Covid-19 : Chiến lược của Liên Hiệp Châu Âu có nguy cơ vỡ trận

Vac-xin AstraZeneca. Ảnh minh họa.
Vac-xin AstraZeneca. Ảnh minh họa. AP - Alessandra Tarantino

Đã không ít lần không chứng tỏ được là một khối thống nhất trong các vấn đề lớn, giờ đây chiến lược tiêm chủng ngừa Covid-19 của Liên Hiệp Châu Âu đang trước nguy cơ vỡ trận. Thất vọng và chán nản phải chờ đợi những liều vac-xin được phân bổ, ngày càng có nhiều nước thành viên đi tìm nguồn cung cấp thuốc chủng ngoài Liên Hiệp theo kiểu "mạnh ai nấy làm".

Quảng cáo

Liên Hiệp Châu Âu đã đề ra một chiến lược tiêm chủng ngừa Covid-19 chung cho 27 nước thành viên với tham vọng bảo đảm sự thống nhất quản lý phân bổ liều thuốc chủng quý cũng như giá cả hợp lý.

Ủy Ban Châu Âu do bà Ursula von der Layen lãnh đạo từ khá sớm đã đứng ra làm đại diện duy nhất thương lượng với các hãng dược để đặt vac-xin về phân bổ cho các nước trong Liên Âu. Chiến lược này đang ngày càng tỏ rõ thất bại. Những khó khăn trong cung ứng và sản xuất thuốc chủng trên đất châu Âu, các đơn đặt hàng của Ủy Ban Châu Âu không được tôn trọng đang làm đau đầu các lãnh đạo châu Âu.

Hứa hẹn sẽ được cung cấp 300 triệu liều vac-xin trong quý 2 năm nay, đến giờ các nước châu Âu mới có được 51 triệu liều. Trong khi dịch tiếp tục lây lan đáng lo ngại ở nhiều nước, thêm vào đó là nỗi lo biến thể virus ngày càng lớn, vac-xin là cách thức duy nhất giúp các nước thoát khỏi đại dịch.

Trước tình hình nước sôi lửa bỏng, nhiều nước thấy không thể cứ ngồi chờ, đã bắt đầu tự xoay xở, tách ra khỏi chiến lược chung tìm kiếm thêm những liều thuốc chủng cho dân mình. Mọi cách đều có thể, miễn sao cho đạt được mục tiêu, dù đó là nguồn vac-xin Nga hay Trung Quốc vẫn chưa được Cơ quan Quản lý Dược phẩm của châu Âu (EMA) cấp phép, hay liên kết với các nước ngoài Liên Âu, thậm chí vận dụng quy định thương mại để giữ lại nguồn cung ứng, như trường hợp Ý.

Sau Hungary, nước từ rất sớm không trông chờ sự đoàn kết tương trợ của Liên Hiệp Châu Âu, giờ đây lần lượt các nước Cộng Hòa Séc, Slovakia, Ba Lan rồi Áo cũng đã tính đường tự lo thân mình, tiến hành thương lượng với Nga và Trung Quốc để chủ động nguồn cung cấp những liều vac-xin mà hiện tại Liên Âu vẫn còn đang cân nhắc chưa cấp phép lưu hành. 

Slovakia, nước có tỷ lệ tử vong tính theo dân số thuộc diện cao nhất thế giới, hôm 03/03, đã nhận 2 triệu liều vac-xin Sputnik V. Ba Lan có thâm thù với Nga thì quay sang đặt hàng của Bắc Kinh. Cộng Hòa Séc cũng đã đặt hàng Sputnik V và dự kiến bổ sung thêm với vac-xin Sinopharma của Trung Quốc.

Tình cảnh nhốn nháo này là « dấu hiệu cho thấy sự thiếu tin cậy trong Liên Hiệp Châu Âu » theo như đánh giá của chuyên gia Stefan Lehne, thuộc văn phòng tư vấn Carnegie Europe.

Một sự kiện khác là đầu tháng Ba này, Áo và Đan Mạch đã liên kết với Israel để chuẩn bị bào chế vac-xin thế hệ mới vì không còn muốn phụ thuộc hoàn toàn vào Liên Âu. Động thái xé lẻ của hai nước thành viên này, cũng như sự chủ động của các nước phần Đông Âu, không có gì là ngạc nhiên. Tất cả đều bắt nguồn từ sự chậm trễ và thiếu đồng bộ trong chiến lược chung đối phó với khủng hoảng dịch của Liên Hiệp.

Từ khi bắt đầu cuộc chạy đua vac-xin ngừa Covid, dư luận báo chí thường gắn vac-xin với cuộc cạnh tranh địa chính trị. Khía cạnh này giờ đã rõ, Trung Quốc và Nga có thể hoan hỉ trên nỗi thất vọng của Liên Hiệp Châu Âu. Hôm 04/03, Nga cho biết sẵn sàng cung cấp 50 triệu liều cho các nước Liên Âu, trong khi vac-xin Sputnik V đang bắt đầu được Cơ quan Quản lý Dược phẩm của Châu Âu xém xét cấp phép.

Những quyết định của các nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu theo kiểu mạnh ai nấy làm có thể sẽ bị nhìn nhận như là tính ích kỷ dân tộc, phá vỡ đoàn kết của Liên Âu, một tôn chỉ hành động được đặt ra ngay từ đầu khủng hoảng dịch. Thế nhưng, cách điều hành, xử lý chiến lược của Ủy Ban Châu Âu trong lĩnh vực y tế cũng chắp vá, thiếu nhạy bén, đến mức mà nhật báo Pháp Le Figaro đã ví von rằng Y Tế chung châu Âu như « một tấm áo mới đã đầy vết vá ».

Để cho chiến lược tiêm chủng cho toàn khối rơi vào tình trạng nhốn nháo như hiện nay, Liên Hiệp Châu Âu còn đánh mất đi cơ hội rất tốt để quảng bá mô hình của mình cho các nước láng giềng đang ngấp nghé muốn gia nhập khối như Ukraina hay Serbia.

Châu Âu vẫn tự hào về mô hình xã hội, khoa học phát triển cũng như nhiều giá trị dân chủ cuối cùng lại để ngỏ cửa cho « quyền lực mềm » của Nga và Trung Quốc trong cuộc khủng hoảng dịch Covid-19. Có lẽ đó mới là thất bại lớn của Liên Hiệp Châu Âu.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí