PHÂN TÍCH

Liên Âu thẳng tay trừng phạt Belarus để “gây khó” cho Nga

Tổng thống Nga Vladimir Putin (P) và đồng nhiệm Belarus Alexandre Loukachenko đi dạo bằng tàu biển ở Hắc Hải, Nga, ngày 29/05/2021.
Tổng thống Nga Vladimir Putin (P) và đồng nhiệm Belarus Alexandre Loukachenko đi dạo bằng tàu biển ở Hắc Hải, Nga, ngày 29/05/2021. via REUTERS - SPUTNIK

Liên Hiệp Châu Âu vào hôm qua, 21/06/2021 đã nhất trí về một loạt biện pháp trừng phạt mới nhắm vào Belarus liên quan đến vụ “cướp” một chuyến bay dân dụng để bắt giữ một nhà báo đối lập. Đối với giới phân tích, đây là một biện pháp vừa mạnh, hiếm thấy, nhằm trừng phạt một hành vi bị coi là côn đồ của chế độ Loukachenko, đồng thời gởi đi một thông điệp cứng rắn tới Nga, nước cho đến nay vẫn công khai ủng hộ đàn em Belarus.

Quảng cáo

Quyết định trừng phạt của Liên Âu đối với Belarus được đánh giá là hiếm thấy vì theo như nhận định của tờ báo Pháp Courrier International, 27 thành viên EU không phải ngày nào cũng nhất trí được với nhau trên các biện pháp trừng phạt.

Loạt trừng phạt mới được đánh giá là rất mạnh vì đây là lần đầu tiên các ngoại trưởng  Liên Hiệp Châu Âu bật đèn xanh cho các biện pháp trừng phạt kinh tế và quyết định đánh vào hầu bao của chế độ Belarus.

Cho đến nay, Liên Hiệp Châu Âu vẫn tránh dùng đến các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với cả một quốc gia vì lo ngại rằng những quyết định như vậy sẽ khiến cho người dân bị vạ lây. Tuy nhiên, sau loạt trừng phạt đầu tiên gần đây, chế độ Loukachenko, được Nga tích cực hậu thuẫn, vẫn tiếp tục có những hành động thách thức Liên Âu, vì thế các biện pháp mạnh hơn cần phải được đưa ra.

Theo nhật báo Pháp Le Figaro, một nhà ngoại giao phương Tây đã tiết lộ rằng giới lãnh đạo châu Âu hiện “tin tưởng” rằng các biện pháp trừng phạt kinh tế lần này sẽ có hiệu quả đối với chế độ Loukachenko, cho dù người dân Belarus cũng sẽ phải gánh chịu hậu quả.

Các biện pháp trừng phạt như thế nào mà lại có khả năng “khuất phục” được chế độ Belarus. Ngoại trưởng Đức Heiko Maas hôm qua  nhấn mạnh: “Đây là những biện pháp sẽ ảnh hưởng lớn đến doanh thu của Belarus và Nhà nước tức là nguồn tài chính mà Loukachenko và chế độ của ông phụ thuộc vào”.

Các chi tiết cần được xem xét kỹ thêm, nhưng về đại thể, trừng phạt của Liên Âu nhắm vào bảy lĩnh vực chính, từ ngành xuất khẩu chất bồ tạt (hay kali), dầu hỏa, thuốc lá, cho đến ngành xuất khẩu vũ khí, hoặc thậm chí các ngân hàng kinh doanh với Belarrus.

Một ví dụ điển hình cho thấy tác động đáng kể của các biện pháp trừng phạt kinh tế là lãnh vực xuất khẩu kali. Theo tờ báo Mỹ New York Times: “Xuất khẩu kali, một loại phân bón quan trọng cho đất canh tác, là nguồn thu ngoại tệ lớn cho Belarus. Công ty quốc doanh Belaruskali khẳng định họ làm ra 20% nguồn cung trên thế giới.”

Đối với nhật báo Le Figaro, mục tiêu thực thụ của các biện pháp trừng phạt kinh tế vừa được quyết định là bóp nghẹt chế độ Minsk, đồng thời khiến cho Matxcơva bớt hào phóng trong việc hỗ trợ kinh tế cho đồng minh Belarus.

Về ý nghĩa thông điệp gởi đến Điện Kremlin, một nhà ngoại giao phân tích: “Áp đặt một cái giá thật cao để buộc chế độ (Loukachenko) phải trả, cũng là áp đặt những phí tổn cực kỳ cao cho những nước hỗ trợ cho chế độ. Họ sẽ cần phải cân nhắc kỹ lưỡng khi tính đến việc gộp chung các khoản nợ”.

Câu hỏi đặt ra tuy nhiên vẫn là liệu những biện pháp mới này có đủ để cảnh tỉnh ông Loukachenko hay không, hay là sẽ lại khiến ông kiên quyết hơn trên con đường đang đi.

Dẫu sao thì nhân vật lãnh đạo ngành ngoại giao Liên Âu, ông Josep Borrell, đã tỏ ra rất thận trọng về vấn đề này. Trong cuộc họp báo ngày hôm qua, 21/06, ông nhấn mạnh rằng các biện pháp trừng phạt không phải là “một chiếc đũa thần”, và châu Âu cũng sẵn sàng chuẩn bị loạt trừng phạt thứ năm đối với Belarus.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí