PHÂN TÍCH

Pháp: Chứng nhận y tế và tự do cá nhân trong thời Covid-19

Hàng ngàn người tập hợp trước quảng trường Trocadéro (Paris - Pháp) ngày 24/07/2021 để phản đối "chứng nhận y tế".
Hàng ngàn người tập hợp trước quảng trường Trocadéro (Paris - Pháp) ngày 24/07/2021 để phản đối "chứng nhận y tế". © AP - Rafael Yaghobzadeh

« Chứng nhận y tế » (Passe sanitaire) được chính phủ Pháp trông cậy để tránh áp dụng trở lại những biện pháp hạn chế phòng dịch lại gây chia rẽ trong chính giới và người dân. Điều này được thể hiện qua không khí tranh luận căng thẳng tại Nghị Viện với hàng nghìn điểm sửa đổi để thích ứng với tình hình và hạn chế tối đa vi phạm các quyền tự do cá nhân, cũng như hai cuộc biểu tình trên toàn nước Pháp.

Quảng cáo

« Chứng nhận y tế » có hai mục đích, theo bác sĩ Mégarbane khi trả lời báo Le Figaro ngày 26/07. Thứ nhất là để tăng tốc tiêm chủng đại trà. Hiện Pháp đã có gần 50% người dân được tiêm chủng đầy đủ (33,2 triệu người), nhưng cần đạt đến mức 85% để có được miễn dịch cộng đồng. Trong khi chiến dịch tiêm chủng đang bị chững lại thì biến thể Delta lại tăng tốc lây nhiễm : cụ thể hiện có 7.000 ca điều trị tại bệnh viện, trong đó có 1.000 người bị nặng, khoảng 15 tỉnh của Pháp trên ngưỡng báo động, theo số liệu tối 26/07. Thứ hai là để bảo đảm cho những điểm sinh hoạt công cộng từ văn hóa, đến thể thao và vui chơi giải trí hoạt động trở lại và xa hơn nữa là dần trở lại cuộc sống bình thường.

Ai ích kỉ ?

« Vi phạm quyền tự do cá nhân »« phân biệt » là những cụm từ được nhắc đến nhiều nhất trong giai đoạn tranh luận về « chứng nhận y tế ». Tại Hạ Viện, đảng cực tả Nước Pháp Bất Khuất (La France Insoumise) và đảng cực hữu Tập Hợp Quốc Gia (Le Rassemblement national) trở thành những nhà bảo vệ kiên định cho quyền tự do cá nhân khi lên án một « chính sách độc đoán » của chính phủ dẫn đến một « xã hội kiểm soát và gò bó ».

Người đứng đầu đảng Nước Pháp Bất Khuất Jean-Luc Mélenchon thậm chí kêu gọi « bất phục tùng ». Và cùng với sự cổ vũ nhiệt tình từ hai chính trị gia cực hữu (Florian Philippot và Nicolas Dupont-Aignan) tham gia tranh cử tổng thống 2022, nhiều cuộc cuộc biểu tình phản đối « chứng nhận y tế » đã diễn ra ngày 17 và 24/07 trên khắp nước Pháp. Dù số người phản đối không nhiều so với phần còn lại của Pháp, nhưng trong cuộc biểu tình ngày 24/07 đã có 161.000 người tham gia, tăng thêm 50.000 người so với cuộc biểu tình một tuần trước đó.

Tuy nhiên, phần lớn người dân Pháp ủng hộ « chứng nhận y tế ». Đây có thể là điểm tựa để tổng thống Emmanuel Macron kiên định đi theo số đông khi phát biểu : « Không có kiểu tự do mà không có trách nhiệm với ai ». Trước đó, ông từng khẳng định « để những người không tiêm chủng chịu những biện pháp hạn chế, chứ không phải buộc tất cả mọi người cùng gánh chịu ».

Đáp lại những lời chỉ trích « chế độ độc tài dịch tễ », ông Macron lên án « sự ích kỉ » và « vô trách nhiệm » của một số người đề cao « chủ nghĩa cá nhân » đang ăn sâu vào xã hội Pháp. Ý thức về quyền và nghĩa vụ công dân mà tổng thống Pháp nhấn mạnh được bài xã luận ngày 27/07 của báo Le Monde cho là cần thiết khi muốn sớm thoát khỏi cuộc khủng hoảng y tế đã kéo dài hơn 18 tháng.

Khéo léo trong áp dụng

Chính phủ Pháp chấp nhận « phân biệt » người được tiêm chủng và người phản đối tiêm chủng khi mở rộng áp dụng kiểm tra dịch tễ tại các nhà hàng, quán bar, hội chợ, phương tiện giao thông đường dài (tầu hỏa, xe khách, máy bay) kể từ tháng Tám, sau khi chờ ý kiến của Hội Đồng Bảo Hiến ngày 05/08. Như vậy, sẽ có 4 quyền tự do bị ảnh hưởng : quyền tự do được đi lại, tự do ý thức, quyền được từ chối điều trị, bảo vệ đời sống cá nhân và dữ liệu y tế cá nhân.

Đúng, những hy sinh này là quá nhiều trong một quốc gia tôn trọng nhân quyền như Pháp. Chính vì vậy, vẫn theo xã luận của Le Monde, có những giới hạn mà chính phủ không được vượt qua khi áp dụng các biện pháp phòng dịch, đặc biệt là « giấy chứng nhận y tế », như phải đối xứng với tình trạng khẩn cấp dịch tễ, phải nằm trong vòng kiểm soát của các thẩm phán và phải bị khống chế về thời gian. Chỉ cần « sai một ly, đi một dặm », những người bảo vệ tự do cá nhân sẽ có thêm lý do để chống đối và những nỗ lực của chính phủ sẽ thành « công cốc ».

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Tải ứng dụng RFI để theo dõi toàn bộ thời sự quốc tế