PHÂN TÍCH

Khủng hoảng di dân Ba Lan –Belarus : Minsk, cánh tay nối dài của Matxcơva để khuynh đảo Liên Âu ?

Hàng trăm người nhập cư mắc kẹt bên biên giới Belarus tìm cách vào Ba Lan ngày 08/11/2021.
Hàng trăm người nhập cư mắc kẹt bên biên giới Belarus tìm cách vào Ba Lan ngày 08/11/2021. via REUTERS - HANDOUT

Vào lúc Liên Âu chuẩn bị tăng cường các biện pháp trừng phạt Belarus, lên án chính quyền Minsk khai thác thảm họa nhân đạo của hàng ngàn người nhập cư tìm đường vào Liên Hiệp Châu Âu vì mục đích chính trị, mọi chú ý hướng về nước Nga. Nhiều nhà quan sát cho rằng, « mấu chốt » của vấn đề đang được đặt tại Matxcơva.  

Quảng cáo

Hôm 10/11/2021, thủ tướng Đức, Angela Merkel qua cuộc điện đàm với tổng thống Vladimir Putin đã yêu cầu Nga « can thiệp » ngăn chận việc khai thác khủng hoảng di dân ở biên giới Belarus-Ba Lan vì « mục đích chính trị ». Berlin cho là « không thể chấp nhận hành động vô nhân đạo » khi một chính quyền đem người tị nạn ra để làm bia đỡ đạn, trả thù Liên Âu trừng phạt chính quyền của tổng thống Belarus, Alexandre Loukachenko. Điện Kremlin phủi trách nhiệm trước « lo lắng từ phía Đức » và tổng thống Putin đề nghị, các bên liên quan, tức là thành viên Liên Âu và Belarus, nên « trực tiếp đàm phán và thu xếp với nhau ». 

Từ nhiều tháng qua có từ 3.000 đến 4.000 người nhập cư, chủ yếu là người Trung Đông, cắm trại ở khu vực sát sườn đông của Liên Hiệp Châu Âu, ngay đường biên giới giữa Ba Lan và Belarus, tìm cách vào các nước châu Âu qua ngả này. Chính quyền Vacxava đã phải điều 15.000 binh sĩ, cảnh sát, lính biên phòng đến khu vực để « ngăn cản làn sóng nhập cư này tràn vào lãnh thổ Ba Lan » cửa ngõ vào Liên Hiệp Châu Âu. Bộ trưởng Quốc Phòng Ba Lan Marius Blaszczak cho biết « tình hình trong đêm 10/11/2021 không lắng dịu chút nào », bất chấp hàng rào kẽm gai và hoạt động ráo riết của nhân viên biên phòng, « những toán hàng chục người nhập cư » vẫn tìm cách « vượt rào ». 

Vậy làm thế nào những người nhập cư trái phép đó, phần lớn từ Syria và Irak đến vào được Belarus để rồi chơi vơi, lạc lõng giữa khu rừng Podlachie, sát biên giới Ba Lan? 

Phóng viên của nhật báo Le Monde (ngày 11/11/2021) ghi nhận dưới sự điều hành của Belarus « nhiều chuyến bay cất cánh từ Beyrouth (Liban) hay Damas (Syria) để đến thẳng Minsk », sau khi họ được chính quyền của tổng thống Loukachenko cấp visa nhập cảnh Belarus. Từ đây, các du khách Trung Đông này tìm đường đến vùng biên giới chung Ba Lan. Theo điều tra của các giới chức Đức được viện nghiên cứu Thomas More (trụ sở tại Bruxelles) tiết lộ, phần lớn những chuyến bay nói trên do hai tập đoàn hàng không Aeroflot của Nga và Turkish Airlines của Thổ Nhĩ Kỳ đảm nhiệm. Aeroflot, tập đoàn nhà nước Nga, đã bác bỏ những cáo buộc trên. 

Trả lời báo Le Figaro hôm 10/11/2021, Jean-Thomas Lesueur của viện Thomas More nhấn mạnh đến vai trò của Matxcơva khi để cho hãng hàng không quốc gia « tham gia một cách đáng kể vào các hoạt động đưa người nhập cư vào Belarus ». Chuyên gia này không ngần ngại cho rằng Kremlin đã « ném đá giấu tay » như từng làm « trong những năm gần đây khi sử dụng Gruzia, Armenia hay Ukraina » để gây rối.

Trong trường hợp cụ thể với hồ sơ người nhập cư lần này, chuyên gia viện Thomas More cho rằng, Kremlin đã « khai thác nỗi sợ hãi của Liên Âu trước các làn sóng di dân » để khuynh đảo toàn khối. Và những đoàn di dân đến được vùng biên giới chung với Ba Lan là nhờ « có quyết tâm của một số chính quyền, hay qua trung gian những đường dây buôn người ». Họ lại được trang bị dụng cụ để cắt dây kẽm gai, chọc thủng bức tường chống người nhập cư của biên phòng Ba Lan. Đáng quan ngại hơn nữa là trong dòng người khốn khổ đó, có cả những « phần tử khủng bố » đã được tình báo Litva phát hiện và báo động từ « nhiều tháng qua » như tiết lộ của viện nghiên cứu Thomas More. 

Về phần nghị viên châu Âu, Bernard Guetta trên đài phát thanh Pháp, France Inter sáng nay (11/11/2021) ông này không vòng vo cho rằng Vladimir Putin mới là người « điều khiển tất cả ». Nga là điểm tựa duy nhất của tổng thống Loukachenko kể từ khi ông này bám víu quyền lực sao cuộc bầu cử tổng thống Belarus hồi tháng 8/2020 và cũng Minsk đã thẳng tay đàn áp đối lập để rồi chịu búa rìu trừng phạt của Liên Hiệp Châu Âu. Matxcơva mượn tay ông Loukachenko để nhấn vào « điểm nhậy cảm » của Bruxelles vì biết rằng châu Âu đang bị chia rẽ hơn bao giờ hết về chính sách đón nhận người nhập cư. 

Trong tất cả những tính toán chính trị đó, cả Nga lẫn Belarus cùng xem nhẹ sinh mạng của hàng ngàn, hàng chục ngàn con người. Bằng chứng rõ rệt nhất về sự thờ ơ đó là tổng thống Putin đã « phủi trách nhiệm » trước kêu gọi của thủ tướng Đức, khi cho rằng Liên Âu và Belarus nên tự tìm ra ngõ thoát cho khủng hoảng lần này. Tổng thống Alexandre Loukachenko không vội phản ứng bởi ông tin vào điểm tựa vững chắc là Vladimir Putin. Còn Bruxelles và Minsk thì tố cáo lẫn nhau « vô nhân đạo » với « những con người khốn khổ ». Vacxava trực tiếp quy trách nhiệm cho Matxcơva. Phải đợi đến tuần sau, ngày 15/11/2021, Liên Hiệp Châu Âu mới họp lại để tìm cách « trừng phạt » tổng thống Loukachenko đùa với lửa, đem sinh mạng của người nhập cư ra để mặc cả đòi Bruxelles xóa bỏ lệnh trừng phạt. 

Bộ trưởng Nội Vụ Đức biết rõ hơn ai hết, chìa khóa giải quyết khủng hoảng nhập cư ở biên giới Ba Lan và Belarus đang được đặt ở Matxcơva. Câu hỏi kế tiếp là Liên Hiệp Châu Âu phải ứng xử ra sao khi mà các đối thủ của khối này đã « nắm được nhược điểm » của Bruxelles và đã tìm ra một vũ khí lợi hại để khuynh đảo Liên Âu ? 

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Tải ứng dụng RFI để theo dõi toàn bộ thời sự quốc tế