Tạp chí văn hóa

Du lịch văn hóa vùng Provence: liên hoan nhạc La Roque d'Anthéron

Phần âm thanh 14:19
Sân khấu của Liên Hoan Piano La Roque d'Anthéron (DR)
Sân khấu của Liên Hoan Piano La Roque d'Anthéron (DR)

Nhờ có liên hoan quốc tế về dương cầm, ngôi làng nhỏ bé La Roque d'Anthéron ở vùng Luberon đã trở thành một cánh cổng đưa du khách đến với vùng Provence, nơi những cánh đồng hoa lavande (oải hương) tím nhạt trải rộng đến tận cuối chân trời, với tiếng ve sầu ca hát suốt ngày đêm, và những giỏ trái cây mọng nắng.

Quảng cáo

Liệu ta có nói quá hay chăng khi dám gọi La Roque d'Anthéron là một cánh cổng của vùng Provence, ở miền Nam nước Pháp, khi biết rằng đây chỉ là một ngôi làng nhỏ bé bên dòng Durance hiền hòa với chưa đầy 5000 dân cư ẩn mình dưới tán những cây ngô đồng (platane). Câu trả lời có lẽ là không khi biết rằng năm ngoái 80 ngàn du khách dừng chân trong mùa liên hoan và năm nay, nhân kỷ niệm festival tròn 30 tuổi, ban tổ chức chờ đợi thu hút được khoảng 100 000 người. Ba chục năm qua, từ nửa cuối tháng bảy đến cuối tháng tám, La Roque d'Anthéron trở thành kinh đô dương cầm, điểm hẹn của những tài năng quốc tế và giới hâm mộ đến từ năm châu. Năm nay festival sẽ khép lại vào ngày 22/8 tới đây.

Festival La Roque d'Anthéron được tổ chức lần đầu tiên vào mùa hè năm 1981 với ý tưởng biểu diễn ngoài trời, lấy công viên của khu lâu đài Florans làm sân khấu, để tiếng đàn hòa vào với thiên nhiên, để những nốt nhạc cưỡi gió bay bổng trên trời cao. Ý tưởng đó ngay từ buổi ban đầu đã chinh phục được những tên tuổi trong giới dương cầm như giải thưởng Chopin 1965, Martha Argerich ; nghệ sĩ gốc Ba Lan Krystian Zimerman người được coi là một trong số 20 tay chơi đàn điêu luyện nhất của thế kỷ XX.

10 buổi trình diễn của chương trình liên hoan năm đó đã thu hút 10 ngàn khách tham quan. Thoạt đầu, tình yêu âm nhạc là động cơ duy nhất đưa chân du khách đến La Roque d'Anthéron. Một chương trình xuất sắc, cộng thêm với phong cảnh hữu tình, với nhịp sống êm ả dưới cái nắng hè chói chang của miền Nam, một chút niềm nở của người dân bản xứ : đó là những bí quyết giúp liên hoan dương cầm La Roque d'Anthéron chẳng mấy chốc trở thành festival có tầm cỡ quốc tế và độc đáo nhất thế giới. 

Chương trình liên hoan : từ nhạc cổ điển đến điện tử

Với năm tháng, chương trình festival đã mở rộng đến thể loại jazz, đến trường phái đương đại. Thậm chí ban tổ chức còn dành cả một không gian cho dòng nhạc điện tử. Năm nay, bộ tứ McCoy Tyner Quartet hay nghệ sĩ từng 15 lần đoạt giải Grammy Awards, Chick Corea đại diện cho làng nhạc jazz. Lạ tai hơn là buổi trình diễn của bộ ba Aufgang gồm hai nghệ sĩ dương cầm và một người đánh trống.

Aufgang trong ngôn ngữ của Wagner có nghĩa là Rạng Đông, và đặc điểm của ba nghệ sĩ trẻ tuổi này là trong mắt họ cây đàn piano không hơn không kém là một « cái máy có thể cùng với những cái máy khác nhả ra những nốt nhạc » ! 

Tuy nhiên phần lớn du khách đến La Roque d'Anthéron là để được nghe lại những giai điệu cổ điển dưới ngón đàn tuyệt diệu của những Maestro hay thưởng thức những bản concerto của những Bach, Tchaikovsky, Camille Saint Saens qua cách thể hiện hòan tòan mới lạ của những tài năng mới.

Trong chương trình năm nay ban tổ chức đã mời ngôi sao đang lên của Trung Quốc cô Yuja Wang, 23 tuổi, hay hai anh em gia đình Jussen của Hà Lan 14 và 17 tuổi. Cả ba cùng được coi là có nhiều triển vọng đọat giải thưởng dương cầm quốc tế Frédéric Chopin.

Một điểm độc đáo khác là liên hoan La Roque d'Anthéron đôi khi là bệ phóng đưa một số tên tuổi vào quỹ đạo của thành công như đối với cố nghệ sĩ Iouri Egorov của Nga : có mặt trong buổi liên hoan đầu tiên năm 1981, tiếng đàn của gương mặt trẻ trong thế giới âm nhạc này đã chinh phục khán giả liên hoan. Đến năm 1987 liên hoan La Roque d'Anthéron là bệ phóng đưa Hélène Grimaud đến gần với các dàn giao hưởng tên tuổi của thế giới như của Berlin, Chicago, Vienne hay Paris, cho phép cô cộng tác với những Claudio Abbado, hay Daniel Barenboim.

Phong cảnh hữu tình

Bên cạnh một chương trình phong phú và đa dạng, thì phải nói thành công của liên hoan La Roque d'Anthéron phần lớn có được là nhờ vào phong cảnh hữu tình của ngôi làng cổ hơn 700.000 năm. 

Chín chục buổi hòa tấu năm nay được tổ chức tại mười địa điểm khác nhau chung quanh La Roque d'Anthéron và các vùng phụ cận. Trong số những sân khấu đặc sắc của liên hoan phải kể đến ao mang tên Etang des Aulnes trong khuôn viên khu bào tồn thiên nhiên của vùng Crau, nơi những hàng trúc đào đưa chân ta đến tận đỉnh đồi, và nếu đến đây vào lúc hòang hôn, chắn chắn là cảnh bóng nước, sắc màu sẽ làm bạn siêu lòng. 

Một trong hai nhà sáng lập viên của liên hoan kể lại là trong mùa festival đầu tiên năm 1981, tại đây trong lúc hai nghệ sĩ dương cầm Christoph Eschenbach và Justus Frantz đang thả hồn trên phím đàn thì một chú vịt giời đã thản nhiên đậu lên cây đàn khỏang chừng 10 phút để thưởng thức tài nghệ của các ông này ! 

Ngòai sân khấu được dựng lên cạnh ao, có lẽ đã đến dự liên hoan La Roque d'Anthéron thì không thể bỏ lỡ cơ hội dừng chân tại công viên thuộc khu lầu đài cổ Florans để nghe nhạc. Vì hiếm nơi nào có được khu thính phòng dựng lên ngay ngòai trời, dưới bóng 365 cây platane tượng trưng cho 365 ngày trong một năm. Phải nói thêm lâu đài Florans được xây dựng từ thế kỷ thứ XVII, và nổi tiếng nhờ khu vườn chung quanh. Ngày nay tòan bộ khu vực được coi là một trong những công viên đẹp nhất của cả vùng Provence. 

Sau một ngày dạo chơi trong cái nắng gắt của miền Nam, công viên chung quanh tòa lâu đài cổ nhả ra hơi mát dịu dàng. Tấm thảm xanh mướt của khu vườn được điểm một chấm vàng rực rỡ khi nắng chiều đã khuất nhờ sân khấu cong vòm như vỏ ốc với chiều cao 14 thước, và bề rộng 27 mét. Boris Berezovsky, nghệ sĩ trung thành nhất với La Roque d'Anthéron như mượn sức gió, nhờ tiếng rì rào của ngọn cây, tiếng ve sầu trong đêm tối để chinh phục khán giả festival và cả trăng sao trên trời. 

Thành công của festival piano La Roque d'Anthéron qua năm tháng 

Cách nay 30 năm, liên hoan La Roque d'Anthéron trong ý tưởng của hai sáng lập viên- Paul Onoratini và René Martin- đơn giản chỉ là dăm ba chiếc ghế đặt trên thảm cỏ, lấy cảnh thiên nhiên làm nền sân khấu, để mặc cho ễnh ương, dế, ve sầu tự do hoà tấu cùng với Bach hay Mozart. 

Chẳng ngờ tính đơn sơ đó của festival đã chinh phục được con tim của giới yêu đàn, của những nghệ sĩ đá quá quen thuộc với những sân khấu, thính phòng nổi tiếng của Paris, New York hay Luân Đôn và cũng chẳng nơi nào người ta có thể trông thấy những Maestro như Nelson Freire, Zoltan Kocsis thưởng thức một chai vang đỏ dưới gốc cây, chia sẽ kinh nghiệm chơi đàn với khán giả. 

Không khí thân mật và giản dị ấy của liên hoan có lẽ là yếu tố quyết định khiến hai cây đại thụ của thế giới dương cầm ngày hôm nay là nhạc sĩ gốc Ý Aldo Ciccolini và nhạc sĩ người Pháp Pierre Boulez đều chọn La Roque d'Anthéron là nơi để các ông mừng sinh nhật 85 tuổi !

Một trong hai sáng lập viên của Festival, René Martin cho biết : năm ngóai nhạc sĩ Alfred Brendel đã chọn nơi này để khép lại tòan bộ trên 60 năm sự nghiệp. La Roque d'Anthéron cũng là nơi mà một thiên tài khác của làng nghệ thuật Pháp là François René Duchable đã chọn để tổ chức buổi trình diễn lần thứ 1000. 

Để trở thành một liên hoan uy tín, để những nhạc sĩ tên tuổi trên thế giới tiếp tục trung thành với liên hoan, và để đáp lại với nhiệt tình của giới yêu âm nhạc, ban tổ chức festival dương cầm quốc tế La Roque d'Anthéron liên tục đặt mình trước những thử thách như đưa vào chương trình tòan bộ 32 bản sonate của Beethoven, giới thiệu bản concerto với bảy cây đàn piano hay trao trọng trách cho nhạc sĩ Melnikov biểu diễn trọn bộ các bản Préludes của Chostakovitch. 

Năm nay trùng hợp với kỷ niệm 200 năm ngày sinh Chopin và Schumann, đây là cơ hội để khách tham quan tìm lại với những tác phẩm bất hủ của gương mặt tiêu biểu cho dòng nhạc lãng mạn ở thế kỷ thứ XIX thế nhưng ban tổ chức đã không quên xen kẽ vào chương trình festival những tác phẩm của Mozart, Liszt hay Rachamaninov. 

Cánh cổng mở ra vùng Provence

Cách thành phố nghệ thuật Aix en Provence 30 cây số, cách Avignon chưa đầy 60 km, La Roque d’Anthéron do vậy cho phép kết hợp thời gian nghỉ hè để ban ngày thì dự liên hoan kịch nghệ Avignon, tham quan cố đô của các vị giáo hòang, Palais des Papes, tối đến thì tìm đến La Roque d'Anthéron để nghe nhạc. 

Riêng giới yêu hội họa thì có thể tìm đến với quê hương của Paul Cézanne ở thành phố Aix en Provence ; leo lên ngọn núi Sainte Victoire ở phía đông thành phố, được thế giới biết đến nhờ khỏang sáu chục bức họa Cézanne đã để lại cho đời sau, hay đơn giản hơn là khách bộ hành có thể dừng chân tại Aix để tận hưởng không khí náo nhiệt trên hè phố, dừng lại một cái quán bên đường để thưởng thức một ly kem có màu tím nhạt và hương thơm của hoa lavande, biểu tượng của cả vùng Provence. 

Cuối cùng đã cất công đến La Roque d'Anthéron thì xin quý vị chớ quên Lourmarin, nơi được mệnh danh là một trong những ngôi làng đẹp nhất không riêng gì của vùng Provence, mà của toàn nước Pháp. Nằm sát cạnh La Roque d'Anthéron và cũng là một trong 10 địa điểm tổ chức liên hoan dương cầm, lâu đài từ thế kỷ thứ XV của Lourmarin hùng vĩ ngự trị trên một ngôi làng nhỏ những đầy sức sống với khá nhiều galeries hội họa, khá nhiều cửa hàng lưu niệm và quán cà phê con con trải dọc hai bên đường.

Hơn nửa thế kỷ trước đây do một sự hết sức tình cờ, nhà văn Albert Camus đã bị ngôi làng nhỏ bé này mê hoặc đến nỗi ông mua ngay một căn nhà tại đây để vĩnh viên không còn là « Kẻ xa lạ » với Lourmarin. Cũng tại vùng đất có phong cảnh « đẹp mê hồn nhưng nghiêm trang và khắc khổ » này đã được tác giả cuốn La Peste- Dịch Hạch chọn là nơi để ông vĩnh viễn trở về với lòng đất vào năm 1960.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí