VĂN HÓA - VIRUS CORONA

Các nhà hát lớn chuẩn bị đón khách trở lại

Nhà hát Bolshoi, Matxcơva, Nga, thời Covid-19. Ảnh chụp ngày 27/03/2020.
Nhà hát Bolshoi, Matxcơva, Nga, thời Covid-19. Ảnh chụp ngày 27/03/2020. REUTERS - Evgenia Novozhenina

Dịch Covid-19 đã buộc hầu hết các nhà hát lớn trên thế giới phải ngưng hoạt động kể từ tháng 03/2020. Sau hơn 6 tháng đóng cửa, khá nhiều nhà hát trứ danh từ Paris, Vienna, Venise, Berlin hay Milano đều chuẩn bị mở lại để tiếp đón khán giả. Do bối cảnh kinh tế không mấy thuận lợi, đa số các nhà hát lớn đều phải đa dạng hóa chương trình sinh hoạt để tạo thêm nguồn thu nhập.

Quảng cáo

Theo thông lệ, tháng 9 mùa tựu trường cũng là thời điểm khởi động lại mùa văn hóa tại các quốc gia phía Bắc bán cầu. Nhưng năm nay do dịch Covid-19, mùa văn hóa được khai trương trong một bối cảnh hết sức đặc biệt : các sinh hoạt giải trí, nghệ thuật rất cần thiết cho cuộc sống như theo tuyên bố của thần tượng ca nhạc và điện ảnh người Pháp Vanessa Paradis nhân dịp khai mạc liên hoan phim Mỹ tại Deauville, tuy nhiên nhiều dấu hiệu cho thấy là khán giả tại nhiều quốc giavẫn chưa vội trở lại một cách đông đảo tại các rạp chiếu phim hay tại các nhà hát lớn. Tình trạng đó buộc các ban giám đốc điều hành phải lên kế hoạch ‘‘cầm cự’’ ít nhất là cho đến cuối năm 2020, thậm chí cho tới đầu mùa xuân năm 2021.   

Trong tuần này, nhà hát lớn Bolchoi đã mở cửa trở lại tại thủ đô nước Nga. Tác phẩm được chọn trong đêm khai mạc là vở kịch opera ‘‘Don Carlos’’ của Verdi với giọng ca soprano người Nga mang quốc tịch Áo Anna Netrebko. Thông thường, nhà hát Bolchoi có thể tiếp đón cùng lúc 1.800 khán giả. Tuy số chỗ ngồi mùa thu năm nay đã được hạn chế ở mức 900 để tôn trọng các quy định về giãn cách xã hội, nhưng số khách tham dự đêm khai mạc cũng chưa vượt qua ngưỡng 500 người.

Doanh thu trực tiếp từ các buổi biểu diễn cộng thêm với các khoản tài trợ của chính phủ Nga, vẫn chưa đủ để giúp cho đoàn Bolchoi, tựa như một con thuyền lớn vượt qua giông bão tài chính. Trước mắt, ban giám đốc Bolchoi phải tìm thêm các nguồn tài trợ tư nhân, đồng thời thỏa thuận với các kênh truyền thông nhằm phổ biến rộng rãi hơn các sản phẩm văn hóa có gắn thương hiệu ‘‘Bolchoi’’. Trong chiều hướng đó, Bolchoi đã tăng cường hợp tác với chuỗi rạp hát Pháp Pathé Gaumont để giới thiệu các vở múa ballet cũng như tác phẩm opera tại nhiều rạp chiếu phim ở các nước Thụy Sĩ, Bỉ, Hà Lan và Pháp. 

Các suất phim dành để công chiếu các vở ballet kinh điển bắt đầu vào tháng 10 với vở múa ‘‘Romeo & Juliette’’ của nhà biên đạo Alexei Ratmansky dựa theo tác phẩm của văn hào Shakespeare. Tháng 11 được dành cho vở múa ‘‘Trà Hoa Nữ’’ (La Dame aux Camélias) của nhà văn Alexandre Dumas con, qua bản phóng tác của nhà biên đạo múa lừng danh người Mỹ John Neumeier, giám đốc của đoàn múa ballet Hamburg. Tháng 12 với mùa lễ cuối năm, kết thúc chương trình với vở múa hàn lâm ‘‘Kẹp Hạt Dẻ’’ (Casse Noisette) phiên bản của nhà soạn nhạc thuộc trường phái lãng mạn Đức Ersnt Theodor Hoffman, khác hẳn với phiên bản của tác giả Tchaikovsky tại nhà hát Mariisnky ở thành phố Saint Petersburg.  

Một cách tương tự trong tuần này tại Pháp, Đoàn kịch quốc gia Opéra de Paris vừa khai mạc mùa công chiếu trên màn ảnh lớn các tác phẩm bao gồm các vở múa ballet cũng như các vở kịch opera. Thông qua thỏa thuận hợp tác với chuỗi rạp hát UGC của Pháp, đoàn kịch quốc gia giới thiệu vào hôm nay (10/09/2020) tác phẩm ‘‘Manon’’ của Jules Massenet. Sau đó đến lượt trình chiếu trên màn ảnh lớn của các rạp xinê, vở kịch opera ‘‘Aida’’ của Giuseppe Verdi, vở kịch ‘‘Faust’’ của Gounod, vở múa ballet đương đại ‘‘Le Parc’’ của nhà biên đạo múa người Pháp Angelin Preljocaj, hay là vở múa cổ điển ‘‘La Dame de Pique’’ (Queen of Spades / Con Đầm Bích) của Tchaikovsky dựa theo truyện ngắn của Alexandre Pouchkine. 

Điểm đáng ghi nhận là các tác phẩm được giới thiệu lần này tại các rạp chiếu phim đều là những tác phẩm mới, trong khi các vở múa hay vở kịch chiếu miễn phí trong thời kỳ phong tỏa chủ yếu là tác phẩm cũ. Trước mắt, việc công chiếu trực tiếp các tác phẩm này chủ yếu là để đa dạng hóa các kênh phân phối, việc bán vé vào rạp chiếu phim hay là đăng ký dịch vụ xem opera hay múa ballet trực tuyến đều có thể tạo thêm nguồn doanh thu để hỗ trợ các chương trình biểu diễn trực tiếp trên sân khấu của hai nhà hát lớn tại thủ đô Paris.

Theo kế hoạch, nhà hát Opéra Garnier (dành cho múa ballet) dự trù mở lại vào đầu mùa thu với vở múa khai mạc mùa ballet qua việc ra mắt các diễn viên ngôi sao, đồng thời giới thiệu các tác phẩm chọn lọc của thần tượng Rudolf Nureyev. Còn nhà hát Opéra Bastille (dành cho kịch opéra) chính thức mở lại vào cuối tháng 10/2020 với kiệt tác ‘‘La Traviata’’ của Verdi. Cả tháng trước đó, sân khấu này được dành cho các buổi hoà tấu hay biểu diễn nhạc cổ điển, trong đó quan trọng nhất vẫn là đêm nhạc Mozart, ngoài bản giao hưởng số 21, còn giới thiệu xen kẻ những đoạn hay nhất trích từ hơn 55 khúc giao hưởng của thiên tài người Áo.

Trong suốt thời gian phong tỏa, Đoàn kịch quốc gia Opéra de Paris đã bị thất thu khoảng 22 triệu euro trong khi đoàn này cần đến 40 triệu euro hàng năm để tài trợ hoạt động cho hai nhà hát lớn là Opéra Garnier và Opéra Bastille. Cho dù đã cắt giảm nhiều chi phí kể cả việc rút gọn chương trình biểu diễn, tăng thêm hợp tác với các mạng phim trực tuyến, phân phối qua các suất chiếu phim, nhưng đoàn Opéra de Paris vẫn đứng trước một bài toán nan giải : làm thế nào để duy trì việc làm của 1.700 nhân viên, trong khi đoàn Opéra de Paris đã mất hơn một nửa doanh thu do dịch Covid-19. Các khoản tài trợ của chính phủ Pháp (2 tỷ euro cho ngành văn hóa) có thể giúp cho tân giám đốc của đoàn kịch là Alexander Neef (45 tuổi người Đức) buộc phải nhậm chức sớm hơn, vào tháng 09/2020 thay vì đầu năm 2021 để lèo lái con thuyền qua các đợt sóng lớn. 

Hầu hết các ban giám đốc của nhà hát quốc gia Staatsoper Unter den Linden tại Berlin, Teatro alla Scala tại Milano, Royal Opera House tại Luân Đôn, Staatsoper de Vienna tại Áo, Teatro de Fenice tại Venise đều đang trông chờ vào các nguồn tài trợ (bên cạnh thành phần khán giả) để có thể đạt được một mức thu nhập khả quan từ đây cho tới cuối năm, tạo điều kiện cho các nhà hát lớn sớm phục hồi. Một kịch bản lạc quan nhưng còn hơi xa vời đối với Metropolitan tại New York, ban giám đốc nhà hát lớn này đã dứt khoát quyết định chỉ mở cửa đón khách trở lại vào ngày 31/12/2020.

 

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí