Vào nội dung chính
Tạp chí xã hội

Covid-19 khơi mào cuộc chiến trụ sở Nghị Viện Châu Âu Bruxelles - Strasbourg ?

Phần âm thanh 09:05
Trụ sở Nghị Viện Châu Âu tại Strasbourg, Pháp.
Trụ sở Nghị Viện Châu Âu tại Strasbourg, Pháp. REUTERS/Arnd Wiegmann
Thùy Dương
19 phút

Cùng với Bruxelles của Bỉ, thành phố Strasbourg của nước Pháp, nơi đặt trụ sở chính của Nghị Viện Châu Âu, được coi là thủ đô hay thủ đô Nghị Viện của Liên Hiệp Châu Âu. Thế nhưng, kể từ khi dịch bệnh Covid-19 lan sang châu Âu, trụ sở Strasbourg, dù là trụ sở chính, đã bị Nghị Viện Châu Âu « bỏ rơi ». Không một phiên họp nào diễn ra tại Nghị Viện Strasbourg. « Cuộc chiến » về trụ sở Nghị Viện Châu lại một lần nữa nổi lên, gây nhiều tranh cãi.

Quảng cáo

Covid-19 chỉ là cái cớ ?

Nước Pháp là một trong những nước bị dịch bệnh tàn phá nặng nề nhất châu Âu. Ngay sau khi biện pháp phong tỏa được chính phủ Pháp ban hành hồi tháng 03/2020 để chống dịch, phiên họp của Nghị Viện Châu Âu dự kiến khi đó tại trụ sở Strasbourg, đã bị hủy, hay nói đúng hơn là bị dời đến ngày 17/09 nhưng được tổ chức tại Bruxelles chứ không phải tại Strasbourg như lệ thường suốt mấy chục năm qua. Thông tín viên đài France Info từ Bruxelles, Angélique Bouin, nhắc lại :

« Kể từ tháng 02 (năm 2020), 705 nghĩ sĩ châu Âu không còn đặt chân đến Strasbourg để tránh sự lây lan của virus corona, và điều này đã bắt đầu khiến các nhà bảo vệ việc duy trì tổ chức các phiên họp định kỳ hàng tháng tại trụ sở Nghị Viện Châu Âu ở Strasbourg rất lo lắng. Xin nhắc lại là trụ sở chính thức của Nghị Viện Châu Âu là ở Strasbourg. Đây là nơi hàng năm diễn ra 12 kỳ họp khoáng đại, mỗi kỳ họp kéo dài 3 ngày rưỡi với sự tham gia của toàn thể nghị sĩ. Mọi việc chuẩn bị cho công tác bỏ phiếu thì diễn ra tại Bruxelles, cùng với các định chế, cơ quan khác. Tại Bruxelles cũng có một trụ sở Nghị Viện khác. Đây là nơi các cuộc bỏ phiếu được tổ chức cứ 6 tháng một lần.

Việc không tổ chức các phiên họp ở Strasbourg hợp ý những người chỉ trích những chuyến di chuyển đi đi về về của các nghị viên châu Âu mà theo họ là tốn kém về tài chính và gây hại cho môi trường sinh thái. Theo nhiều ước tính, những chuyến đi như vậy tiêu tốn 50-100 triệu euro/năm.

Nhưng về phía chính phủ Pháp, không thể có chuyện từ bỏ như vậy. Trước tiên là bởi vì Strasbourg là nơi duy nhất tại Pháp có trụ sở định chế của Liên Hiệp Châu Âu. Đó cũng là thành phố biểu tượng cho sự hòa giải ở châu Âu. Những người ủng hộ việc tổ chức họp ở Strasbourg còn cho rằng các chuyến đi đến Strasbourg cho phép báo chí đưa tin rộng rãi hơn về hoạt động lập pháp. Điều này là không sai, bởi vì ở Bruxelles, người ta thường ưu tiên nói về công việc Ủy Ban Châu Âu hơn là về Nghị Viện Châu Âu, cho dù vai trò ảnh hưởng của Nghị Viện Châu Âu đối với các quyết định của Liên Hiệp ngày càng lớn ». 

Điều mà những người ủng hộ Strasbourg thấy mỉa mai là tính từ tháng 07 đến nay, Liên Âu mở cửa đón tới 30.000 du khách vào thăm trụ sở Nghị Viện Strasbourg, nhưng cho đến tận tháng 10, chủ tịch Nghị Viện vẫn kiên quyết không để các nghị sĩ đến họp tại trụ sở Strasbourg ! Việc để các nghị sĩ châu Âu họp tại thủ đô Bruxelles của Bỉ thay vì đến Strasbourg được giải thích một cách chính thức là nhằm hạn chế việc di chuyển giữa Bruxelles và Strasbourg của khoảng 2.500 quan chức, công chức của Liên Hiệp, tránh dịch bệnh Covid-19 lây lan. Thế nhưng, lý do đó đã bị phía Pháp phản đối gay gắt. Nhà báo Neïla Latrous của đài France Info cho biết thêm :

« Về phía Pháp, một số người cho rằng người ta đang tranh thủ đổ hết tội lên đầu Covid. Trước tiên, đó là bởi vì rất nhiều công chức có liên quan làm việc từ xa và vì thế không cần di chuyển. Tiếp theo là vì có một chuyến tàu đặc biệt dành riêng để chuyên chở các nghị sĩ mỗi khi kỳ họp được tổ chức. Đoàn quan chức, công chức của Liên Hiệp Châu Âu như vậy là đi riêng và không có nhiều tiếp xúc với hành khách bên ngoài. Và cuối cùng, các quy định về an toàn dịch tễ là rất nghiêm ngặt.

Nhìn từ nước Pháp, Covid-19 chỉ là cái cớ để thêm một lần nữa Liên Âu đẩy Strasbourg ra rìa. Cuộc tranh luận về trụ sở Nghị Viện Châu Âu ở Strasbourg không phải là mới. Trên thực tế, có nhiều ý kiến ở Liên Hiệp Châu Âu thường xuyên được đưa ra để đòi bỏ trụ sở Nghị Viện Châu Âu tại Pháp ».

Quả đúng là có nhiều dân biểu châu Âu « bài Strasbourg » và đòi « quy hết một mối » về Bruxelles, thậm chí là hồi mùa thu 2013, đa số nghị sĩ châu Âu còn cho rằng định chế lập pháp của Liên Hiệp sẽ « hiệu quả hơn » nếu mọi hoạt động của Nghị Viện chỉ diễn ra ở một nơi và nơi này phải là Bruxelles, thành phố tập trung nhiều cơ quan của Liên Âu. Về tài chính, theo một nghiên cứu của hồi năm 2013 của Nghị Viện Châu Âu, cơ quan lập pháp của Liên Hiệp sẽ tiết kiệm được 103 triệu euro nếu mọi hoạt động của trụ sở Strasbourg được quy về Bruxelles.

Đây là khoản tiền rất lớn, cho dù chỉ chiếm 6% ngân sách hàng năm Nghị Viện, 1% ngân sách hoạt động của Liên Âu hay 0,1% tổng ngân sách của Liên Hiệp. Theo đề nghị của Nghị Viện, vào năm 2014, Thẩm Kế Viện châu Âu đã tiến hành một phân tích độc lập và khẳng định tổng số tiền Nghị Viện chi để duy trì hoạt động của trụ sở Strasbourg lên đến 109 triệu euro/năm.  

Liệu Nghị Viện Strasbourg có thể bị xóa bỏ ?

Cho dù lý trí có mách bảo « quy về một mối » là hợp lý, nhưng nước Pháp vẫn không « cam lòng » để mất vị thế của Strasbourg về tay láng giềng Bruxelles. Sự tồn tại của Nghị Viện Strasbourg không chỉ có giá trị biểu tượng, làm đẹp hình ảnh của nước Pháp trong lòng Liên Âu, mà trên thực tế còn đóng góp không nhỏ cho kinh tế của thành phố giáp ranh Pháp - Đức và cả vùng Alsace của Pháp. Thông tín viên đài France Info giải thích :

« Chúng ta cũng có thể hình dung tác động kinh tế đối với Strasbourg kể từ khi 2.500 dân biểu, công chức và nhà báo không còn đến ngủ qua đêm, ăn uống hay sử dụng dịch vụ taxi. Do đó, Pháp đã lên tiếng phản đối và nhắc lại rằng việc tổ chức 12 phiên họp ở Strasbourg đã được ghi trong các hiệp ước. Do đó, chính quyền Pháp đề nghị việc tổ chức các phiên họp này nhanh chóng trở lại bình thường và yêu cầu được bù đắp cho những thiệt hại do việc hủy các phiên họp tại Strasbourg. Một số công việc cho hội nghị về tương lai của Liên Hiệp Châu Âu có thể sẽ được tổ chức ở Strasbourg. Việc thay đổi các hiệp ước hiện giờ không nằm trong chương trình bởi vì cần phải có một sự nhất trí tuyệt đối ».

Theo ông Pierre Siegel, chủ tịch ngành Khách sạn của Nghiệp đoàn các nhà kinh doanh khách sạn, nhà hàng và quán rượu - bia - cà phê tại vùng Bas-Rhin, các kỳ họp định kỳ tại Nghị Viện Strasbourg đóng góp tới 15% doanh thu cả năm cho ngành khách sạn tại thành phố biểu tượng cho sự hòa giải của châu Âu. Vậy, nước Pháp sẽ làm thế nào để Strasbourg vẫn duy trì được vị trí trong lòng Liên Âu như suốt vài chục năm qua ? Nhà báo Neïla Latrous cho biết hồi tháng 09 :

« Nghị Viện Châu Âu tại Strasbourg có thể sẽ được củng cố từ ngày 01/01/2022, khi Pháp đảm nhận chức vụ chủ tịch luân phiên của Liên Hiệp Châu Âu. Ông Clément Beaune, quốc vụ khanh bộ Châu Âu và Ngoại Giao, đặc trách các vấn đề Liên Âu, đã đến Strasbourg hôm thứ Hai (14/09) để trấn an các dân biểu, và hứa rằng nhiều sự kiện liên quan đến nhiệm kỳ chủ tịch luân phiên Liên Âu này sẽ diễn ra tại thành phố Strasbourg. Trong khi chờ đợi, một ủy ban giám sát được thành lập để kết nối chính phủ và chính quyền địa phương về vấn đề này. Ủy ban giám sát sẽ họp hàng tháng để đưa ra các ý tưởng về cách củng cố vị trí của Strasbourg tại Liên Hiệp Châu Âu ».

Điều an ủi với Pháp là các nghị sĩ láng giềng Đức vẫn sát cánh với Pháp trong phe ủng hộ Strasbourg. Strasbourg nằm ngay sát cạnh Đức, việc đi lại thuận tiện cho các nghị sĩ Đức. Về lịch sử, Strasbourg đã có thời thuộc về Đức, nên là nơi giao thoa văn hóa Pháp - Đức, là nơi ghi dấu ấn Đức trong lòng nước Pháp. Về chính trị, Strasbourg còn là biểu tượng cho sự hòa giải Pháp - Đức.

Nhưng thực ra, về quy chế, Pháp « vẫn nắm đằng chuôi ». Dù đến 80% nghị viên châu Âu bài Strasbourg, nhưng Liên Âu vẫn bị trói buộc bởi các quy chế. Nhìn lại lịch sử, vào năm 1992, chính phủ các quốc gia thành viên Liên Âu nhất trí 100% về nơi đặt trụ sở chính thức của các định chế của khối thông qua các hiệp ước của khối. Mọi sự thay đổi về hệ thống hiện hành đều phải thông qua việc thay đổi hiệp ước, một thủ tục phải có dự đồng thuận hoàn toàn của các Nhà nước thành viên Liên Âu và phải được Nghị Viện từng nước thông qua.

Nước Pháp, để bảo vệ hình ảnh, vị thế và lợi ích kinh tế, đương nhiên sẽ không bao giờ chấp nhận thông qua hiệp ước thay đổi trụ sở chính thức của Nghị Viện.

(Tổng hợp từ France Info, France 3, Toute l’Europe, Le Parisien)

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.