THỤY SĨ - XÃ HỘI

Covid-19 : Tiêu thụ chocolat Thụy Sĩ xuống mức thấp kỷ lục

Nhà Chocolat Lindt ( The Lindt Home of Chocolate ) trong buổi lễ khánh thành ngày 10/09/2020 tại Kilchberg, Thụy Sĩ.
Nhà Chocolat Lindt ( The Lindt Home of Chocolate ) trong buổi lễ khánh thành ngày 10/09/2020 tại Kilchberg, Thụy Sĩ. Alexandra Wey/Lindt and Spruengli/KEYSTONE via AP Images - Alexandra Wey

Thụy Sĩ nổi tiếng trên thế giới từ giữa thế kỷ 19 nhờ sản xuất các hiệu chocolat thơm ngon và có chất lượng, nhất là loại chocolat sữa. Nhưng dù có ngon cách mấy, chocolat Thụy Sĩ cũng không thoát khỏi cú sốc kinh tế của dịch Covid-19. Trong năm 2020, lượng tiêu thụ chocolat ở Thụy Sĩ đã giảm xuống một mức thấp chưa từng thấy kể từ gần 4 thập niên qua. 

Quảng cáo

Theo báo cáo do Liên đoàn các nhà sản xuất Thụy Sĩ Chocosuisse công bố trong tuần qua, mỗi người dân nước này đã tiêu thụ 9,9 kí chocolat trong năm qua, so với mức trung bình là 10,4 kí lô. Đây là mức thấp nhất tính từ đầu những năm 1980 cho tới nay. Còn mức tiêu thụ cao nhất là vào những năm 2011-2014, lên tới gần 12 kí lô/đầu người. Cho dù lượng tiêu thụ nội địa đang ở trên đà giảm trong vài năm gần đây, nhưng đây là lần đầu tiên kể từ năm 1982, nó lại xuống dưới mốc tượng trưng là 10 kí lô chocolat mỗi năm.  

Với doanh thu hàng năm lên tới hơn 4,5 tỷ euro, liên đoàn chuyên ngành Chocosuisse bao gồm 18 công ty Thụy Sĩ, sử dụng 4.400 nhân viên sản xuất toàn bộ dòng sản phẩm chocolat. Theo ông Urs Furrer, chủ tịch liên đoàn Chocosuisse, về mặt sản xuất, khối lượng chocolat được chế biến trong năm 2020 đã giảm đến 10% so với năm trước, xuống còn 180.000 tấn. Còn về xuất khẩu, vốn chiếm tới gần 70% doanh thu của các doanh nghiệp Thụy Sĩ, khối lượng hàng bán ra nước ngoài cũng đã giảm 11,5% xuống còn 126.000 tấn. 

Dân Thụy Sĩ tiêu thụ nhiều chocolat nhất thế giới

Tuy bị thất thu so với những năm trước, nhìn chung, dân Thụy Sĩ vẫn tiêu thụ nhiều chocolat nhất trên thế giới. Với gần 10 kí lô mỗi đầu người trong vòng một năm, Thụy Sĩ vượt qua mặt hai nước Áo (8,2 kí) và Đức (7,8 kí). Hai quốc gia khác nổi tiếng trên thế giới nhờ sản xuất chocolat thơm ngon là Bỉ và Pháp cũng không thể nào sánh bằng. Trên danh sách các dân tộc ăn nhiều chocolat nhất, nước Bỉ đứng hạng 7 (5,2 kí), Hoa Kỳ hạng 10 (4,5 kí), Pháp hạng 11 (4,3 kí). Lượng tiêu thụ hàng năm của dân Thụy Sĩ cũng cao gần gấp 10 lần so với dân Brazil và Nhật Bản (1,2 kí).   

Theo giải thích của chủ tịch liên đoàn Chocosuisse, trong cách thống kê về lượng tiêu thụ chocolat trên thị trường nội địa, liên đoàn này tính gộp chứ không hề phân biệt : số khách hàng là dân Thụy Sĩ và số khách nước ngoài mua chocolat trên lãnh thổ Thụy Sĩ, rồi đem về biếu tặng cho người thân hay bạn bè. Nhưng theo ông Urs Furrer, rõ ràng là dịch Covid-19 đã làm cạn nguồn du khách quốc tế và dân Thụy Sĩ cũng ít đi lại thường xuyên hơn giữa các vùng miền. Trong khi các hộp chococlat chính là một trong những mặt hàng đắt khách và dễ "thèm mua" nhất, dựa theo tâm lý khách hàng khi ham muốn mua sắm của họ tự bộc phát. Về điểm này, chocolat Thụy Sĩ không chỉ thơm ngơn, mà còn món quà lý tưởng, đẹp mắt trong cách trình bày, gọn gàng trong cách đóng gói, cho nên khách du lịch ngoại quốc mỗi lần ghé Thụy Sĩ thường hay mua thêm vài hộp chocolat làm quà biếu. 

Dịch Covid-19 cũng đã phần nào thay đổi cung cách mua sắm của người tiêu dùng ở Thụy Sĩ. Quy chế làm việc từ xa, cũng như các quy định giãn cách xã hội khiến cho những địa điểm thường thu hút đông đảo người lui tới như nhà ga, quầy giải khát, các trung tâm thương mại, các cửa hiệu giữa lòng thành phố, nay vắng khách qua lại. Do giãn cách xã hội, các cơ hội tiếp xúc gặp gỡ cũng ít thường xuyên hơn, thói quen mua chocolat để biếu tặng hay để làm món tráng miệng dùng chung với trà hay cà phê cũng giảm sút đáng kể. Nhìn chung, lượng tiêu thụ các loại chocolat đã được chế biến sẵn có thể dùng ngay đều giảm xuống, trong khi các loại chocolat thô lại gia tăng. Hiện tượng này chủ yếu cũng vì các nhà sản xuất bánh chuyên nghiệp mua thêm để phục vụ nhu cầu của khách hàng, mặt khác, nhiều hộ gia đình mua chocolat "thô" khi họ muốn học cách tự làm bánh ngọt ở nhà.   

Tập đoàn hàng đầu Thụy Sĩ mất 11% doanh thu 

Vào đầu tháng 03/2021, Lindt & Sprüngli, một trong những thương hiệu chocolat nổi tiếng nhất của Thụy Sĩ, đã thông báo doanh thu của tập đoàn bị giảm gần 11% trong năm qua. Một trong những dòng sản phẩm ăn khách là "Lindt Excellence", được bán như những mặt hàng thượng hạng với hương vị đậm đà, gu kết hợp khá phong phú. Doanh thu của dòng sản phẩm hàng năm đạt mức tăng trưởng với hai con số đột ngột bị khựng lại trước sự sụp đổ của ngành du lịch. Các cửa hàng miễn thuế duty free ở các sân bay bị đóng cửa, các hàng quán hay các rạp chiếu phim có bán chocolat dưới dạng thỏi rắn và hộp nhỏ cũng không hoạt động. Các dịp lễ lớn dành cho thị trường này là mùa Noël, mùa Valentine và lễ Phục Sinh đều đã chứng kiến lượng tiêu thụ chocolat cũng bị sụt giảm, so với những năm trước.

Cũng may cho ngành chocolat Thụy Sĩ là về mặt xuất khẩu, tuy năm nay cũng có phần sút giảm về mặt khối lượng, nhưng vẫn duy trì doanh số nhờ bán được một số mặt hàng với giá cao hơn. Kim ngạch xuất khẩu của Thụy Sĩ  được cải thiện trên các thị trường như Trung Quốc, Nhật Bản, Úc, Brazil hoặc Nga, trong khi mức xuất khẩu lại giảm xuống tại vùng Trung Đông và tại các quốc gia Đông Nam Á. Cho dù có bù qua sớt lại, ngành sản xuất chocolat Thụy Sĩ vẫn tỏ ra lo ngại với một số khó khăn trước mắt. Trước hết, luật hỗ trợ xuất khẩu chocolat đang thay đổi. Chính quyền liên bang không còn tài trợ xuất khẩu cho các công ty chế biến chocolat, mà lại trợ cấp trực tiếp cho giới nông dân sản xuất sữa và trồng ngũ cốc, do giá thành sản xuất các sản phẩm này tại Thụy Sĩ có giá cao hơn. Dù muốn hay không, biện pháp mới này khiến cho các công ty chế biến chocolat khó xuất khẩu hơn các sản phẩm của họ.

Bên cạnh đó, lượng tiêu thụ chocolat nội địa vẫn đang trên đà tụt giảm, tuy không nhiều, nhưng mỗi năm vẫn xuống một chút. Đây có lẽ là điều nghịch lý lớn nhất, do Covid-19 làm xáo trộn mọi mặt trong cuộc sống. Vì chocolat trong tiếng Pháp thường được gọi là "nourriture de réconfort" : một thức ăn có nhiều giá trị tình cảm thường được gắn liền với kỷ niệm tuổi thơ hay với gia đình. Người tiêu dùng tìm về những khung trời "hoài niệm" (valeur refuge) làm cho họ cảm thấy an tâm ấm lòng như thể được bao bọc che chở, trời mùa đông Thụy Sĩ càng làm lạnh buốt tay chân, người ta lại càng muốn cuộn mình vào trong chăn ấm. Ăn thêm một chút chocolat bên lò sưởi, thì còn gì "hạnh phúc" cho bằng.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí