BELARUS - LIÊN HIỆP CHÂU ÂU

Belarus ép phi cơ dân dụng hạ cánh để bắt đối lập, Liên Âu và Mỹ phản ứng mạnh mẽ

Máy bay của hãng Ryanair chở nhà đối lập Belarus Roman Protasevich đã phải hạ cánh tại phi trường Minsk.  Ảnh ngày 23/05/2021
Máy bay của hãng Ryanair chở nhà đối lập Belarus Roman Protasevich đã phải hạ cánh tại phi trường Minsk. Ảnh ngày 23/05/2021 REUTERS - ANDRIUS SYTAS

Tổng thống Belarus Loukachenko hôm qua 23/05/2021 bất ngờ ra lệnh cho chiến đấu cơ bay lên ngăn chặn một máy bay của hãng hàng không Ryanair từ Athens tại Hy Lạp, đến Vilnius ở Litva, buộc máy bay phải hạ cánh xuống phi trường thủ đô Minsk. Một nhà báo đối lập Belarus trong chuyến bay đã bị bắt giữ. Hành động bị coi là “không tặc” kể trên đã bị hầu hết các nước châu Âu cũng như là Mỹ lên án.

Quảng cáo

Từ Matxcơva, thông tín viên RFI Jean-Didier Revoin phụ trách khu vực tường trình vụ việc:

“Viện cớ có chất nổ trên chuyến bay của hãng RyanAir nối liền Athens và Vilnius, một chiến đấu cơ của Không Quân Belarus đã bay lên buộc chiếc máy bay chở khách đổi hướng, để hạ cánh xuống phi trường Minsk.

Sau kiểm tra, trên phi cơ không có chất nổ, nhưng chính quyền Belarus đã bắt giữ một hành khách là ông Roman Protassevich, một nhân vật đối lập với chế độ Loukachenko. Nhà báo trẻ này là một trong những người sáng lập Nexta, một kênh tin tức độc lập trên mạng Telegram, vốn đã trở thành một trong những nguồn thông tin chính về các cuộc biểu tình đang diễn ra tại Belarus. 169 hành khách khác trên máy bay thì đã đến được Lítva muộn hơn một chút so với dự kiến.

Hành động chặn bắt máy bay hàng không dân dụng của chính quyền Belarus đã khiến nhiều nước châu Âu phẫn nộ. Ba Lan tố cáo một hành động khủng bố Nhà nước. Pháp gọi đó là một vụ “không tặc” không thể chấp nhận được, đồng thời kêu gọi 27 thành viên Liên Hiệp Châu Âu có phản ứng kiên quyết và thống nhất.

Về phần mình, Luân Đôn đã cảnh báo tổng thống Belarus rằng ông có nguy cơ phải gánh chịu những “hậu quả nghiêm trọng” sau hành động ngông cuồng này.

Còn đối với bà Svetlana Tikhonovskaya, lãnh đạo phe đối lập Belarus hiện đang sống lưu vong, bà cũng lên án hành vi đó và nói thêm rằng bà đã sử dụng một chuyến bay tương tự cách đây một tuần.”

Liên Âu chuẩn bị tăng cường trừng phạt Belarus

Vụ chuyến bay của hãng Ryanair bị Belarus chặn bắt đã làm đảo lộn chương trình nghị sự của thượng đỉnh Liên Hiệp Châu Âu dự trù mở ra kể từ tối nay, 24/05/2021. Ngoài chủ đề chính là quan hệ với Nga và Anh Quốc, các nước Liên Âu sẽ phải xem xét các biện pháp trừng phạt Belarus.

Trong một thông cáo công bố sáng nay, ông Josep Borrell, lãnh đạo ngoại giao của Liên Hiệp Châu Âu, đã cho rằng việc ép buộc một chuyến bay giữa hai thủ đô của khối Liên Âu là một hành vi “không thể chấp nhận được”, và Liên Âu “sẽ xem xét hệ quả của hành động này, trong đó có những biện pháp trừng phạt những kẻ chịu trách nhiệm”, cũng như kêu gọi mở một cuộc điều tra quốc tế về hành động của Belarus

Ngay từ hôm qua, trên mạng Twitter, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã đe dọa rằng “hành vi đáng phẫn nộ và bất hợp pháp của chính phủ Belarus sẽ bị lãnh hậu quả”.

Sau cuộc bầu cử tổng thống bị cho là gian lận vào năm ngoái, chính quyền Loukachenko đã bị ba loạt trừng phạt của Liên Âu, và một loạt thứ tư nhắm vào các quan chức cấp cao được dự trù, ngay cả trước khi xảy ra vụ Ryanair.

Theo hãng tin Anh Reuters, các biện pháp trừng phạt bổ sung có thể bao gồm việc cấm các hãng hàng không Liên Âu quá cảnh không phận Belarus, cấm hãng hàng không Belavia của Belarus sử dụng các sân bay của Liên Hiệp Châu Âu, thậm chí không cho Belarus quá cảnh Liên Âu, kể cả bằng đường bộ.

Thái độ phẫn nộ về vụ máy bay Ryanair có thể ảnh hưởng đến cuộc thảo luận hôm nay của giới lãnh đạo Liên Âu về quan hệ với Nga, chỗ dựa chính của tổng thống Belarus Alexander Loukachenko. Cho đến nay, Bruxelles đã miễn cưỡng áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với chế độ Belarus vì sợ sẽ thúc đẩy ông Loukachenko xích lại gần Matxcơva hơn nữa.

Hành động Belarus không chỉ khiến Liên Âu bất bình. Washington vào hôm qua cũng mạnh mẽ lên án vụ ép buộc phi cơ của hãng hàng không Ryanair chuyển hướng tới Belarus cũng như bắt giữ một nhà báo đối lập trên chuyến bay.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã đòi Minsk lập tức trả tự do cho nhà báo Roman Protasevich, đồng thời tố cáo một “hành động gây sốc, đe dọa tính mạng của hơn 120 hành khách, trong đó có công dân Mỹ”.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí