BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Hội nghị Cancun : Mỹ -Trung tiếp tục đọ sức

Thành viên tổ chức phi chính phủ OXFAM triển lãm bày một cái chai khổng lồ trên bãi biển Cancun ngày 28/11/2010, bên trong có hàng chữ "Khẩn cấp : Hãy cứu mạng người tại Cancun".
Thành viên tổ chức phi chính phủ OXFAM triển lãm bày một cái chai khổng lồ trên bãi biển Cancun ngày 28/11/2010, bên trong có hàng chữ "Khẩn cấp : Hãy cứu mạng người tại Cancun". REUTERS/Stringer

Hội nghị về khí hậu mở ra tại Cancun hôm nay, 29/11/2010 sẽ không mang lại kết quả gì đáng kể. Đây là nhân định chung của báo chí Pháp, đã dành tít lớn cho sự kiện này. L’Humanité gợi lên “không khí chiến tranh lạnh”, trong lúc đồng nghiệp Libération cũng nói đến “Không khí lạnh buốt”. Riêng Le Monde nêu bật hai tác nhân chính : “Trung Quốc và Mỹ đọ sức với nhau tại Cancun”.

Quảng cáo

Nhìn chung, các nước đều muốn bảo vệ quyền lợi của mình, do đó sẽ không nhượng bộ trên vấn đề khí thải. Le Monde tóm lược tình hình với nhận xét không mấy lạc quan : “Thế giới có thể đạt được một thỏa thuận về khí hậu hay không ? Câu trả lời có lẽ là không nếu nhìn vào thái độ hoài nghi, e dè, chần chừ của số 194 quốc gia tham gia Hội nghị”, cho dù, theo Le Monde, những người tập hợp tại Cancun kể từ hôm nay đều muốn tránh đưa ra hình ảnh một cuộc thất bại mới, một năm sau Hội nghị thượng đỉnh Copenhagen.

Tuy nhiên, những cuộc thào luận sơ bộ đã dần dần tập trung trên sự đối đầu giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ trước sự chứng kiến bất lực của Châu Âu. Vẫn là cuộc tranh cãi cố hữu về phương cách tiếp cận : đặt trong tâm trên việc đạt một thoả thuận chung, nhưng ở mức tối thiểu, hay là trên những thoả thuận theo từng lãnh vực, dễ đạt hơn, và trách nhiệm của các quốc gia giàu có. Cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc vẫn gay gắt trong các cuộc họp về khí hậu chuẩn bị cho Cancun.

Hoa Kỳ muốn có một thoả thuận mang tính chất ràng buộc, và có thể kiểm tra được. Bắc Kinh thì không muốn, và vẫn nêu quan điểm truyền thống, muốn các quốc gia công nghiệp phát triển phải đóng vai trò đầu tàu trong việc giảm khí thải, chống khí hậu hâm nóng, cho dù Trung Quốc cũng công nhận là họ đã vượt qua Hoa Kỳ trong việc thải khí gây hiệu ứng nhà kính.

Dĩ nhiên Bắc Kinh đã lôi cuốn các quốc gia đang vươn lên và trở thành người phát ngôn của họ. Khó khăn kinh tế lại càng làm gia tăng bất đống về chiến lược chống khí hậu hâm nóng.

Theo Le Monde, cuộc đối đầu Mỹ Trung dự báo trước không khí cuộc họp. Trong cuộc đối đầu này, Le Monde nhìn thấy Hoa Kỳ sẽ phải ở trong thế thủ, sau thất bại của ông Obama trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, mà hậu quả sẽ là không có một dự luật về khí hậu được thông qua trong vài năm tới đây.

Thoả thuận Copenhagen đã đưa ra mục tiêu là kềm hãm mức tăng nhiệt độ ở khoảng 2 độ C. Thế nhưng những cam kết giảm khí thải mà các quốc gia đưa ra không cho phép đạt mục tiêu này.

Tờ La Croix đã chạy hàng tít lớn trang nhất với vẻ tương đối lạc quan : thế giới xuôi tay chấp nhận.

Cũng như đồng nghiệp Le Monde, tờ báo ghi nhận vị thế khó khăn của Mỹ do việc những người chống đối luật về khí hậu đang trở lại Quốc Hội Hoa Kỳ. Đối với các nghị sĩ đảng Cộng Hoà, không có chuyện giảm khí thải, họ vẫn bác bỏ quan điểm là chính hoạt động con người đã gây nên hiệu ứng nhà kính. Theo La Croix dư luận Mỹ cũng đang thay đổi quan điểm. Nếu vào năm 2006, 50% người được hỏi đánh giá là hoạt động con người gây ra hiện tượng khí hậu hâm nóng, thì bây giờ chỉ còn 1/3 là nghĩ như thế mà thôi.

Trong tình hình trên, La Croix nhìn thấy là các nhà thương thuyết Hoa Kỳ phải đến Cancun với hai bàn tay trắng, họ không thể áp đặt một thoả thuận chung mang tính chất gò bó, mà họ không thể đưa ra quốc hội để thông qua, và cũng không thể gây sức ép đối với Bắc Kinh.

Triều Tiên : Bắc Kinh trong vai kẻ gỡ mìn

Về Châu Á, tình hình bán đảo Triều Tiên tiếp tục nổi cộm, với mối “căng thẳng lên tột độ” như tít của tờ l’Humanité trên trang quốc tế. Bào La Croix thì nhấn mạnh đến nỗi hoang mang của dư luận Hàn Quốc, đã khám phá trở lại mối đe doạ của người láng giềng phiá Bắc.

Thông tín viên La Croix mô tả nỗi xúc động người dân Hàn Quốc trước hình ảnh Bắc Triều Tiên pháo kích đảo Yeonpyeong được truyền lại trên các kênh truyền hình. Phần đông dân chúng hiện nay, những người sinh ra sau cuộc chiến tranh Triều Tiên những năm 50-53, đã đột nhiên khám phá ra rằng Bắc Triều Tiên có thể là một mối đe doạ đối với họ.

Tờ báo trích dẫn một số chuyên gia không loại trừ khả năng chiến tanh bùng lên trong bối cảnh mà dân chúng Hàn Quốc lo sợ và phẩn nộ sẽ khiến Hàn Quốc trả đũa mạnh mẽ trước hành động khiêu khích mới của Bắc Triều Tiên hay một sự cố đáng tiếc xẩy ra nhân cuộc tập trận Mỹ Hàn hiện nay.

Trong tình hình dầu sôi lửa bỏng này, Le Figaro cũng như các đồng nghiệp nhìn về phiá Bắc Kinh, theo Le Figaro, đang ra sức tháo gỡ ngòi nổ, tít ở trang nhất.

Le Figaro nhắc lại đề nghị của Bắc Kinh tổ chức cuộc họp khẩn cấp các quốc gia đàm phán 6 bên vào đầu tháng 12 tại thủ đô Trung Quốc, nhưng Hàn Quốc và Nhật Bản đều tỏ ra rất dè dặt. Trong 2 ngày cuối tuần vừa qua, Bắc Kinh đã ráo riết tiến hành các cuộc tiếp xúc để tìm một giải pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất từ hơn 50 năm qua.
Điều làm cho Bắc Kinh bối rối là họ bị đặt vào thế cô lập khi quốc tế, có cả Maxcơva, đều lên án hành động Bắc Triều Tiên. Trung Quốc cũng không hài lòng vì hành động của Bắc Triều Tiên đã khiến Mỹ quay trở lại phô trương lực lượng ở Hoàng Hải.

Tình hình rất khẩn trương cho nên Bắc Kinh đã cử ông Đới Bình Quốc sang Hàn Quốc gặp tổng thống Lee Myung Bak đề nghị cuộc họp khẩn. Nhưng đằng sau các nụ cười, cuộc gặp gỡ rất căng thẳng và không đạt kết quả : tổng thống Hàn Quốc không muốn nghe nói đến đàm phán khi mà đất nước ông bị tấn công. Seoul cũng rất phẫn nộ trước thái độ bao che Bình Nhưỡng của Bắc Kinh.

Trên hiện trường, Le Figaro ghi nhận tình hình căng thẳng tột độ : hôm qua thì người ta nghe thấy những tiếng súng nổ ngoài khơi đảp Yeonpyeong, làm dấy lên nỗi lo ngại về một cuộc tấn công mới của Bắc Triều Tiên, và người dân ở đảo lại phải di tản. Còn trên bộ, ở khu Bàn Môn Điếm, thì dàn trọng pháo của Hàn Quốc, lại vang lên, lính đã lỡ tay bắn nhầm.

Wikileaks làm Washington chấn động

Trở lại với thời sự thế giới, Libération cũng như Le Figaro nêu lên một cách hóm hỉnh những tiết lộ mới của Wikileaks. Dưới tựa đề Wikileaks làm Washington chấn động, nhật báo Pháp Le Figaro đã mô tả cảnh mà tờ báo này gọi là “hoảng loạn” (panique) tại thủ đô Hoa Kỳ kể từ tối qua sau khi Website Wikileaks đã công bố hơn 250.000 bức điện mật của ngành ngoại giao Mỹ, trải dài từ năm 1966 đến tháng 2 năm nay.

Năm tờ báo quốc tế lớn và Châu Âu : - The New York Times(Mỹ), Le Monde (Pháp), The Guardian (Anh), El Pais (Tây Ban Nha) và Der Spiegel (Đức) cũng bắt đầu tiết lộ nội dung các bức điện mật.

Đối với Le Figaro, các tài liệu bị tiết lộ này đủ sức “lột trần” ngành ngoại giao của cường quốc số một thế giới, đồng thời gây bất hòa giữa Mỹ và các đồng minh hay đối thủ cạnh tranh. Thái độ hết sức lo ngại của Washington này đã phản ánh qua việc đích thân Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã phải gọi điện cho giới lãnh đạo Đức, Pháp, Afghanistan, Anh, Trung Quốc, Ả Rập Sê Út và Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, mục tiêu là để hạn chế tác hại của sự kiện này.

Nhà Trắng đã cực lực lên án hành động của Wikileaks, xem đấy là một việc làm ‘’vô trách nhiệm và nguy hiểm’’, có thể làm tính mạng một số người bị đe dọa. Thậm chí, chính quyền Mỹ còn công bố một bức thư của người phụ trách pháp lý tại bộ Ngoại giao, gởi cho ông Julian Assange, giám đốc Wikileaks cho biết là việc công bố tài liệu này “vi phạm luật pháp”. Về phần mình, Wikileaks cho rằng họ chỉ muốn nêu bật mâu thuẫn giữa quan điểm chính thức của ngành ngoại giao Mỹ với "những gì được nói trong hậu trường."

Theo Le Figaro, nhân vật kỳ bí đứng đầu Wikileaks có vẻ không hề nao núng trước những lời đe dọa của Hoa Kỳ. Vào hôm qua, con người không có một địa chỉ nào khác ngoại trừ địa chỉ website của ông, đã nói chuyện với các nhà báo tại Jordan qua đường truyền hình qua mạng để xác định rằng “tất cả các nước” sẽ bị liên can tới các tiết lộ của ông. 250.000 tài liệu vừa công bố chỉ là một phần nhỏ trong số 3 triệu tài liệu mà Wikileaks nắm trong tay.

Trước mắt, Le Figaro đã nêu lên một vài ví dụ về các tiết lộ của Wikileaks vào hôm qua. Liên quan đến Trung Quốc chẳng hạn, ngành ngoại giao Mỹ đã xác định là chính Bộ Chính trị Đảng Cộng sản đã ra lệnh mở một cuộc tấn công tin học có phối hợp, do các nhân viên nhà nước, công ty tư nhân và các tội phạm được họ tuyển dụng thực hiện. Từ năm 2002, họ đã thâm nhập vào các máy tính của chính phủ Mỹ và các nước phương Tây khác, cũng như vào máy của Google trong tháng Giêng vừa qua.

Còn về Afghanistan, Hoa Kỳ đã phát hiện ra một hành động tham ô của Ahmed Zia Massoud, phó Tổng thống nước này. Trong một chuyến đi thăm Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, nhân vật này đã mang theo 52 triệu đô la tiền mặt mà « xuất xứ cũng như nơi đến đều vẫn chưa được biết. »

Dân Ailen phẫn nộ trước chính sách khắc khổ

Lược nhìn trang nhất báo Pháp hôm nay, bên cạnh các chủ đề thời sự trên đây, cuộc khủng hoảng tài chính Ailen cũng là một hồ sơ mà hai tờ Les Echos và Le Figaro dành tựa lớn trang đầu, nói đến nỗ lực của Châu Âu cứu vãn Ailen để ngăn ngừa khủng hoảng lan sang các nước Châu Âu khác.

Tờ L’Humanité cũng nhìn đến Ai Len, nhưng nói đến một Ailen phẫn nộ : người dân xuống đường phản đối chính sách thắt lưng buộc bụng của chính phủ và họ cũng chống đối kế hoạch cứu nguy của Châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Theo L’Humanité, người Ailen không muốn Châu Âu quyết định thay họ, móc túi của họ, vì các bộ trưởng tài chính Châu Âu quyết định Ailen phải trả đến 5 tỷ euro tiền lời trong vòng 9 năm, đánh đổi với những khoản tiến mà Dublin được vay mượn.

Riêng tờ Libération, nhìn về nước Pháp, tỏ vẻ bất bình trước quy định của một số tỉnh trưởng theo đó những trung tâm đón người vô gia cư phải từ chối những người không giấy tờ hợp lệ. Lý do nêu ra là vì thiếu chỗ. Tờ báo càng bực tức cho là có nơi thiếu chỗ, nhưng không phải ở đâu cũng vậy, và nhất là trong cảnh mùa đông gió rét, không thể để người ta ngủ ngoài trời.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí