KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH AILEN

Châu Âu phải cứu Ailen để bảo vệ đồng euro

Wikimedia Commons

Trưa ngày 30/11/2010, đồng Euro đã rơi xuống dưới mức 1 euro = 1,29 đô la, hệ quả trông thấy của cơn sốt tài chánh Ailen. Giới phân tích lo ngại khủng hoảng tại quốc gia từng được mệnh danh là con hổ của Liên Hiệp Châu Âu sẽ lan qua các nước khác như Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.

Quảng cáo

Trước đe dọa này, Châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã phải cấp tốc lao vào cứu nguy. Trả lời phỏng vấn RFI, tiến sĩ kinh tế Âu Dương Thệ tại Dormund (Đức), phân tích mục tiêu  kế hoạch trợ giúp Ailen là bảo vệ đồng tiền chung châu Âu:

RFI: Yếu tố đáng ngại nhất của cuộc khủng hoảng Ailen là gì mà khiến cho nguời ta lo ngại tác động dây chuyền ở châu Âu.

Ts Âu Dương Thệ: Chúng ta cần phải để ý môt số lãnh vực quan trọng liên hệ mật thiết với nhau : Thứ nhất, đồng Euro hiện là đồng tiền chung của 16 nước ở Âu châu trong tổng số 27 nước thành viên của Liên hiệp Âu châu. Tục ngữ ta có câu, đồng tiền đi liền khúc ruột, cho nên giữa các nước dùng đồng Euro có một sự liên hệ ràng buộc rất chặt chẽ trong nhiều lãnh vực, nhất là trong kinh tế, tài chánh, thương mại.

Thứ hai, hầu hết các ngân hàng lớn của châu Âu và Mỹ đã có những đầu tư lớn nhiều tỉ euro ở Ailen khi nước này đạt mức tăng trưởng kinh tế được coi là kỳ xuất trước đây vài năm. Nay Ailen đang bị khủng hoảng tài chánh, trong đó các ngân hàng ở Ailen rơi vào tình trạng trầm trọng nhất. Tình hình như thế sẽ gây bất ổn lớn tới các thị trường tài chánh và nhất là thị trường chứng khoán ở Âu châu và trên thế giới.

Thứ tư tuần trước, trong cuộc thảo luận về ngân sách tại Quốc hội Đức, bà thủ tướng A. Merkel đã nhìn nhận vị thế của đồng Euro đang “rất nghiêm trọng”. Các bộ trưởng tài chánh các nước trong khu vực đồng Euro hiểu rõ tâm lí hoang mang có thể gây ra những ảnh hưởng rất bất lợi cho giá trị của đồng Euro trên thế giới, cho nên - theo như lời bộ trưởng Tài chánh Đức, TS W. Schäuble cho biết - đó là lí do tại sao các bộ trưởng Tài chánh của khu vực euro đã phải tổ chức cuộc họp đặc biệt vào Chủ nhật 28.11 để giải quyết dứt khoát cuộc khủng hoảng tài chánh của Ailen và họ hi vọng là thị trường chứng khoán sẽ không bị xáo trộn lớn và nhất là đồng euro sẽ không bị chao đảo như tuần trước.

RFI: Khả năng khủng hoảng lây lan qua Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ý và có thể cả Pháp như một số người nêu lên, khả năng này có hiện thực hay không ? Tại sao lần này lại bi quan như vậy?

Ts Âu Dương Thệ: Đây là một câu hỏi rất quan trọng, nhưng cũng rất khó. Nó đang là vấn đề nhức đầu cho ngay cả các nguyên thủ các nước và các cơ quan đầu não trong châu Âu và cũng là đề tài tranh cãi gay gắt trong các giới chuyên viên tài chính- kinh tế ở châu Âu và trên thế giới. Chúng ta biết, đồng euro được thành hình ở trong trường hợp rất đặc biệt, có thể nói là đặc biệt nhất trong các thế kỉ gần đây.

Từ trước tới nay thông thường mỗi nước có một đồng tiền riêng, trước các biến động tài chánh-kinh tế lớn thì chính quyền nước này có thể mau chóng đưa ra các biện pháp thích hợp để giải quyết khủng hoảng và ổn định giá trị đồng tiền của nước mình. Nhưng đồng euro lại ở trường hợp rất đặc biệt, ra đời từ gần chục năm và nay đã có 16 nước tham gia. Nhưng giữa các nước này vẫn có các chính quyền riêng, có chính sách độc lập về kinh tế-tài chánh-ngân sách. Đây là khó khăn căn bản và lớn nhất cho đồng euro.

Chính vì thế một số nước như Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha do các chính sách chi-thu không hợp lí trong nhiều năm qua nên đang gặp khó khăn lớn về thâm hụt ngân sách vượt xa các mức mà hiệp định về thiết lập đồng euro cho phép (3% so với tổng sản lượng quốc gia). Nghĩa là có thể rơi vào tình trạng của Hy lạp trước đây và Ailen hiện nay. Nếu xẩy ra trường hợp Bồ Đào Nha và nhất là Tây Ban Nha rơi vào những hoảng tài chính-tiền tệ thì nó sẽ gây ảnh hưởng nhanh và mạnh hơn rất bất lợi cho đồng euro và cả Liên hiệp châu Âu. Vì Tây Ban Nha là một nền kinh tế khá lớn và đông dân trong Liên hiệp.

Vì thế hiện nay cả Ủy ban châu Âu lẫn chính phủ các nước trong khu vực euro tìm cách trấn an và đưa ra các biện pháp để khôi phục lòng tin trong dư luận đối với đồng euro. Tóm lại, trả lời câu hỏi trên nó tùy thuộc vào hai giới có thành công hay không trong thời gian tới: Trước hết chính phủ và nhân dân các nước đang gặp khó khăn trực tiếp trong tài chính-kinh tế có dám thực hiện các chính sách thắt lưng buộc bụng và tăng gia sản xuất hay không. Mặt khác, các nước trong khu vực đồng euro, đặc biệt là các nền kinh tế lớn là Đức và Pháp, có vững vàng và bình tĩnh đưa ra các biện pháp thích hợp giúp đỡ các nước này vượt qua các khó khăn hay không.

RFI: Lần này thì Đức có vẻ sẵn sàng hỗ trợ Ailen, không như đối với Hy Lạp trước đây. Nguyên nhân vì sao?

Ts Âu Dương Thệ: Câu trả không đơn giản. Dư luận trong các giới có thẩm quyền ở Đức đưa ra các lí do: Trong vụ Hy Lạp khủng hoảng kinh tế -tài chính vào đầu năm, bà thủ tướng Merkel đã tỏ ra rất chần chừ nên đã bị nhiều nước trong khu vực đồng euro phê bình. Khi đó có những tin cho biết, bà Merkel tránh quyết định nhanh là vì lúc đó đang sắp sửa có cuộc bầu cử quan trọng ở một tiểu bang lớn nhất của Đức.

Có thể lần này bà Merkel đã rút kinh nghiệm đó nên đã chọn giải pháp nhanh trong việc giúp Ailen. Nhưng cũng có dư luận cho rằng, một số ngân hàng lớn của Đức đang lún sâu ở Ailen do các khoản đầu tư lớn vào nước này, chính vì thế Berlin lần này phải ra tay sớm để tránh bất lợi trực tiếp ngay cho kinh tế tài chính của Đức. Có nguồn tin khác cho rằng, bà Merkel lo ngại nếu để cuộc khủng hoảng tài chánh ở Ailen kéo dài thì có thể gây ra mất uy tín cho bà ở Âu châu và nhất là ngay tại Đức.

Hiện nay trong nhiệm kì thứ hai làm thủ tướng, vị thế chính trị của bà Merkel không được sáng sủa. Đầu năm tới sẽ có những cuộc bầu cử quốc hội ở một số tiểu bang ở Đức. Kết quả các cuộc bầu cử này có thể ảnh hưởng tới tương lai chính trị của bà Merkel và đảng Dân chủ Thiên chúa giáo của bà. Chúng ta nên nhớ, hệ thống tổ chức chính trị ở Đức là một liên bang với 16 tiểu bang.

Quyền hạn của thủ tướng Merkel không lớn và mạnh như tổng thống Sarkozy ở Pháp. Vì thế, theo một số giới quan sát ở Đức, đây cũng là lí do khiến bà Merkel ra tay nhanh trong việc giúp Ailen, với hi vọng cuộc khủng hoảng này sẽ mau trôi qua và không gây ảnh hưởng xấu cho đảng của bà trong các cuộc bầu cử ở một số tiểu bang ở Đức trong các tháng tới.

RFI: Tương lai đồng euro sẽ ra sao?

Ts Âu Dương Thệ: Đây là vấn đề đang tranh cãi lớn trong các chính quyền và nhiều giới chuyên môn ở châu Âu, đặc biệt trong 16 nước thuộc khu vực đồng euro. Ngay ở Đức những người bi quan về tương lai đồng euro đã đưa ra giải pháp A tới B, từ thu hẹp khu vực đồng euro vào một số nước có kinh tế ổn định và có chính sách tài chính-ngân sách nghiêm minh, tới cả giải pháp việc Đức rút ra khỏi khu vực euro và tái lập đồng Đức mã cho riêng mình.

Giải pháp bi quan này hiện nay không được chia sẻ của đa số. Những người lạc quan tin rằng, cuộc khủng hoảng tài chính-kinh tế trên thế giới chỉ là giai đoạn và nay một số nước của Liên hiệp châu Âu đã sớm vượt qua được, trong đó có Đức đang trở lại làm đầu tầu kinh tế của Liên hiệp châu Âu. Hiện nay tiến trình toàn cầu hóa đang tiến mạnh hơn trong nhiều lãnh vực, đặc biệt cả trong kinh tế-tài chính-thương mại. Cho nên cũng đang thành hình các liên minh trong các khu vực địa lí: như Liên Hiệp Châu Âu, ASEAN, APEC…, trong đó Liên Hiệp Châu Âu được coi là biểu tượng gương mẫu nhất cả trong chính trị, kinh tế lẫn ngoại giao.

Vì thế sự hình thành của đồng euro và việc mở rộng khu vực đồng euro là một việc làm hợp lí và rất cần thiết. Liên Hiệp Châu Âu không chỉ cần có một đồng tiền thống nhất mà còn cần có một số cơ cấu tổ chức chung vững chắc và có hiệu năng mới bảo đảm được vị trí quan trọng trên thế giới trong kỉ nguyên toàn cầu hóa. Nếu

Chuyên gia Âu Dương Thệ-Dortmund

Liên Hiệp Châu Âu trở lại bản vị từng nước riêng rẽ thì sẽ đánh mất nhiều cơ hội và vai trò quan trọng hiện nay đang đóng. Chính việc này Chủ tịch Liên Hiệp Châu Âu, ông Van Rompuy vừa lên tiếng cảnh cáo vài ngày trước đây: “Nếu đồng euro tan rã thì tương lai của Liên Hiệp Châu Âu cũng sẽ bị đe dọa!”

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí