BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU - CANCUN

Thỏa thuận khí hậu Cancun : Một bước tiến nhỏ cần thiết

Trung tâm Hội nghị đón tiếp Thượng đỉnh Cancun-Mêhicô
Trung tâm Hội nghị đón tiếp Thượng đỉnh Cancun-Mêhicô Ronaldo Schemidt/AFP

Sau hai tuần thảo luận và tranh cãi tại thành phố Cancun (Mêhicô), ngày 11/12/2010, đại biểu đến từ gần 200 quốc gia trên thế giới đã nhất trí thông qua một thỏa thuận cho phép tiến bước trên con đường chống lại hiên tượng biến đổi khí hậu.

Quảng cáo

Tuy nhiên, theo các nhà quan sát, đây là một thỏa thuận gần như là tối thiểu, nhằm xóa bỏ hình ảnh tồi tệ của Hội nghị Copenhagen vào năm 2009, khi bất đồng giữa hai khối nước giầu nghèo đã làm cho Hội nghị thất bại.

Theo thỏa thuận Cancun, đại biểu 192 quốc gia có mặt, đã đồng ý trên hai điểm chủ yếu. Trước hết là dự trù một số quy tắc nhằm đo lường mức độ các loại khí gây hiệu ứng nhà kính thải ra, làm trái dất bị hâm nóng. Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế cũng sẽ tài trợ cho các nỗ lực khắc phục hậu quả do biến đổi khí hậu tại các nước dễ bị tổn thương nhất vì nạn nước biển dâng cao, hạn hán kéo dài và bão tố càng lúc càng mạnh.

Một cách cụ thể, thỏa thuận đạt được đã ghi lại cam kết mà các nước công nghiệp phát triển đưa ra tại Copenhagen, theo đó 30 tỉ đô la sẽ được nhanh chóng giải ngân trong hai năm tới đây để giúp các nước nghèo và dễ bị tổn thương nhất bảo vệ mình chống lại thiệt hại do biến đổi khí hậu. Thỏa thuận Cancun cũng ghi nhận ý định nâng quỹ trợ giúp này lên thành 100 tỷ đô la vào năm 2020.

Tuy nhiên, vấn đề cơ quan chịu trách nhiệm phân bố các nguổn tài trợ vẫn chưa được giải quyết. Các nước công nghiệp muốn giao việc này cho Ngân hàng Thế giới trong lúc các nước nghèo cho rằng định chế này hoạt động không hiệu quả và không chú ý đến nhu cầu của họ.

Thỏa thuận Cancun cũng bao gồm kế hoạch thiết lập một hệ thống rộng lớn nhằm ngăn chặn việc chặt cây và đốt phá các khu rừng nhiệt đới. Nạn phá rừng chịu trách nhiệm đến 15% lượng khí thải CO2 trên hành tinh. Chi tiết kế hoạch này sẽ được đàm phán vào năm tới tại Durban, Nam Phi.

Theo các nhà quan sát, các bước tiến đạt được tại Cancun rất nhỏ, không phải là một thỏa thuận bao quát như mọi người chờ đợi. Thế nhưng, sau thất bại của Hội nghị Copenhagen vào năm ngoái, một thỏa thuận dù tối thiểu cũng đã được xem là một điều tích cực.

Từ Cancun, đặc phái viên Anne Cécile Bras phân tích :

«Mặc dù đại diện 192 quốc gia đã tỏ vẻ phấn khởi và rất xúc động, sau khi thoả thuận Cancun mang tính chất pháp lý được thông qua và được vỗ tay hoan nghênh trong phiên họp toàn thể, văn kiện này sẽ không được ghi lại trong lịch sử như một tài liệu giúp chống biến đổi khí hậu một cách hữu hiệu.

Trước hết là việc ghi vào một văn bản là hiện tượng khí hậu bị hâm nóng không được lên quá 2 độ từ đây đến cuối thế kỷ, không bắt buộc các nước phải giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Kế đến bóng ma Nghị định thư Kyoto, văn kiện duy nhất ràng buộc các quốc gia công nghiệp phát triển giảm gây ô nhiễm, vẫn lảng vảng đó đây. Nghị định thư sẽ hết hiệu lực trong hai năm tới, thế mà thoả thuận Cancun chỉ chủ trương là phải tìm ra càng sớm càng tốt một phương án để triển hạn văn kiện này.

Tuy nhiên, bản thân việc đạt được một thoả thuận cũng là một tín hiệu mạnh gởi đến các lãnh đạo chính trị, giới công nghiệp và xã hội dân sự.

Vấn đề là còn phải xem mỗi bên sẽ sử dụng thỏa thuận này như thế nào, khi mà theo các nhà khoa học, mục tiêu phải là giảm được một nửa khối lượng khí gây hiệu ứng nhà kính thải ra môi trường từ đây đến năm 2050».

Có điều là bất đồng giữa hai khối nước giầu nghèo, nguyên nhân làm cho Hội nghị Copenhagen thất bại, vẫn tồn tại, thậm chí còn sâu đậm hơn tại Cancun. Điều này dự báo những tranh cãi dữ dội trong tương lai.

Trung Quốc và các nền kinh tế đang phát triển khác vẫn cho rằng trách nhiệm chủ chốt trong việc chống biến đổi khí hậu phải do các nước đã phát triển gánh vác. Hoa Kỳ ngược lại đòi hỏi rằng các nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh chóng như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và Nam Phi phải gánh vác phần trách nhiệm của mình. Trung Quốc chẳng hạn vào năm ngoái đã qua mặt Hoa Kỳ trong vai trò nước thải khí gây hiệu ứng nhà kính nhiều nhất thế giới.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí