Vào nội dung chính
Tạp chí tiêu điểm

Vi tín dụng và hiệu quả xóa đói giảm nghèo ?

Phần âm thanh 18:25
Giải Nobel hòa bình Muhammad Yunus, cựu Tổng giám đốc Ngân hàng dành cho người nghèo Grameen Bank
Giải Nobel hòa bình Muhammad Yunus, cựu Tổng giám đốc Ngân hàng dành cho người nghèo Grameen Bank REUTERS
Thanh Hà
38 phút

Vào lúc tại Pháp số người bị mất việc không ngừng gia tăng do khủng hoảng kinh tế toàn cầu, thì các hoạt động kinh tế được cấp vốn dưới hình thức vi tín dụng đã tạo ra 48.000 chỗ làm riêng trong năm 2008. Sau gần 40 năm thực hiện tại Ấn Độ và Bangladesh, qua kinh nghiệm của nhiều nước nghèo từ Perou đến Pakistan, Việt Nam, vi tín dụng phải chăng là một phép màu kinh tế hay là con dao hai lưỡi ?

Quảng cáo

Pháp  vừa đã tổ chức « Tuần lễ vi tín dụng » lần thứ bảy đánh dấu hơn 20 năm, hoạt động tài chính này góp phần đẩy lui nạn nghèo khó một trong số 8 quốc gia công nghiệp phát triển hàng đầu của thế giới. Vào lúc tại Pháp số người bị mất việc không ngừng gia tăng do khủng hoảng kinh tế toàn cầu, thì các hoạt động kinh tế được cấp vốn dưới hình thức này đã tạo ra 48.000 chỗ làm riêng trong năm 2008.

Năm 1989 Hiệp hội Adie đấu tranh vì quyền tham gia vào các hoạt động kinh tế đã cấp những khoản vi tín dụng đầu tiên cho một số tư nhân muốn làm ăn buôn bán, nhưng không vay được vốn của ngân hàng. Từ đó đến nay tổ chức này đã cấp vốn cho 97.000 dự án, và chỉ riêng năm ngoái đã có hơn 12.000 hồ sơ được giải quyết. Theo chủ tịch hiệp hội Adie, trên tổng số 622.000 doanh nghiệp được chào đời trong năm 2010 tại Pháp thì đã có đến 145.000 cơ sở được thành lập nhờ vốn vi tín dụng và có đến 1/4 trong số này bắt tay vào công việc với chưa đầy 2.000 euro tiền vốn lúc ban đầu.

Sau hơn 20 năm thực hiện tại Pháp, gần 40 năm tại Ấn Độ và Bangladesh, qua kinh nghiệm của nhiều nước nghèo -từ Perou đến Pakistan- và ngay cả tại Việt Nam, câu hỏi đặt ra là vi tín dụng phải chăng là một phép màu kinh tế hay là con dao hai lưỡi ? RFI đặt câu hỏi này với bà Mai Ninh, đại diện tại Việt Nam của hội Việt Nam Tương trợ và Đoàn kết hội AVNES, trụ sở tại Pháp. Một trong những hoạt động của hội là nhằm cấp vi tín dụng cho các hộ gia đình nghèo tại Đồng Tháp và Bến Tre.

Yunus, cha đẻ của vi tín dụng

Vạn sự khởi đầu cách nay gần 40 năm khi giáo sư kinh tế người Bangladesh Mohammed Yunus với tư cách cá nhân đã cho 42 phụ nữ tại một ngôi làng rất nghèo vay 27 đô la để tự lực cánh sinh. Tại một quốc gia vừa giành được độc lập và lại phải trực diện với nạn đói thì 27 đô la ngày ấy đã nuôi sống cả một ngôi làng do những người đàn bà này đã được cấp vốn để kinh doanh.

Mô hình vi tín dụng ra đời từ đó và đã trở nên phổ biến hơn khi giáo sư Yunus sáng lập ra ngân hàng Grameen Bank vào năm 1976. Hiện tại có đến hơn 150 triệu người sử dụng hình thức tài chính này trên toàn thế giới, kể cả ở những quốc gia phát triển nhất như Hoa Kỳ hay tại Pháp.

Như tên gọi của nó, vi tín dụng là những khoản tiền thường ít ỏi mà một cơ quan tài chính hay một hiệp hội tư nhân cấp cho một hộ gia đình có thu nhập thấp để họ kinh doanh, sản xuất. Thời gian vay mượn thường rất ngắn chứ không kéo dài 5, 7 năm như các khoản tín dụng do các ngân hàng cung cấp. Một khác biệt quan trọng khác là các tổ chức cho vay thường không đòi hỏi quá nhiều bảo đảm tài chính của các thân chủ mà tuyệt đại đa số này là những con nợ đã bị các ngân hàng « chê ».

Tại Ấn Độ nơi mà có từ 47 đến 52 % các hộ gia đình nghèo ở thành phố đều là các « doanh nhân » mô hình vi tín dụng của nhà kinh tế học Bangladesh đã thành công vượt bực và nhất là đã góp phần đẩy lui nạn nghèo khó tại nước đông dân thứ nhì trên thế giới.

Hiện nay, có tới 80 triệu dân Ấn Độ tham gia mô hình vi tín dụng, với tổng dư nợ lên đến 6,7 tỷ đô la. Vấn đề đặt ra là tỷ lệ các con nợ mất khả năng thanh toán ngày càng gia tăng khiến một mặt mô hình vi tín dụng tại Ấn Độ bị đe dọa sụp đổ, mặt khác thì các hộ gia đình không còn khả năng thanh toán ngày càng bị đẩy vào đường cùng, nợ lại sinh thêm nợ và số người tự vẫn để thoát khỏi cảnh bị siết nợ.

Con dao hai lưỡi ?

Tại sao hoạt động tài chính mang đậm nét xã hội này lại bị đe dọa ? Câu trả lời có thể được tìm thấy qua những yếu tố như sau :

- Mô hình đã được nhà kinh tế học và giải thưởng Nobel, Mohammed Yunus khởi xướng nhằm giúp đỡ một cá nhân đem khoản tiền dù là ít ỏi vay mượn được đi kinh doanh, có nghĩa là dùng đồng tiền đó để sản xuất, trồng trọt, chăn nuôi …. Và từng bước thoát khỏi cảnh phải ngửa tay xin tiền của các nhà từ thiện. Trong trường hợp con nợ lại dùng đồng tiền vay mượn được để mua sắm những vật dụng cần thiết nhất (quần áo, lương thực …) hay để trang trải nợ nần đáo hạn … thì coi như khoản tín dụng vay được không sinh lời và rất chóng, người ta lâm vào cảnh nợ nần chồng chất.

- Bên cạnh đó thì với thời gian, nhiều tổ chức tài chính cũng đã lợi dụng nhu cầu cấp bách của những người nghèo –và đa số ít học – để làm nhanh chóng làm giàu. Chẳng lãi suất cho vay thường cao hơn so với thị trường (như trong trường hợp của nhiều tổ chức tài chính Ấn Độ chẳng hạn) , một số các tổ hợp tài chính vi tín dụng còn có những chiến dịch quảng cáo tinh vi để chiêu dụ các con nợ mà không trình bày cặn kẽ những rủi ro mà họ sẽ vấp phải.

- Đó là chưa kể một số các doanh nghiệp tài chính chuyên cho người nghèo vay mượn còn dùng đồng tiền này để đầu tư vào thị trường chứng khoán ...

AVNES tại Việt Nam

Riêng đối với Việt Nam, hội Việt Nam Tương trợ và Đoàn kết AVNES - trụ sở tại Pháp hiện đã và đang có nhiều chương trình cấp vi tín dụng giúp đỡ dân cư tại Đồng Tháp và Bến Tre thoát khỏi cảnh nghèo khó. Những người vay vi tín dụng chủ yếu để mở mang các hoạt động trồng trọt và chăn nuôi.

Bà Mai Ninh, đại diện của hội tại Việt Nam cho biết một cách cụ thể về những điều kiện ưu đãi dành cho những hộ gia đình nghèo và cận nghèo ở khu vực này để giúp họ có phương tiện làm ăn, về những khó khăn mà họ gặp phải cũng như theo bà thì cho vay không thôi chưa đủ : để các khoản vi tín dụng có hiệu quả hơn, các tổ chức cho vay hay các hội đoàn từ thiện còn cần phải làm công việc hướng dẫn cho các thân chủ để hoạt động của họ có hiệu quả hơn.

Mai Ninh-đại diện hội AVNES

 

 

 

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.