IRAN - NHÂN QUYỀN

Giải thưởng nhân quyền châu Âu Sakharov được trao cho hai nhà đấu tranh Iran

Giải thưởng Nhân quyền Sakharov 2012: Đạo diễn Jafar Panahi (T) và luật sư Nasrin Sotoudeh
Giải thưởng Nhân quyền Sakharov 2012: Đạo diễn Jafar Panahi (T) và luật sư Nasrin Sotoudeh (Parlement européen)

Hôm nay, 26/10/2012, Nghị viện châu Âu vừa loan báo quyết định trao giải thưởng nhân quyền Sakharov 2012, được coi như là giải Nobel Hòa bình châu Âu, cho hai nhà đấu tranh Iran : Đạo diễn Jafar Panahi và nữ luật sư Nasrin Sotoudeh. Cả hai nhân vật này đều bị kết án tù nặng nề tại Iran.

Quảng cáo

Trong danh sách đề cử chung cuộc cho giải Sakharov năm nay, ngoài hai nhà đấu tranh Iran nói trên, còn có ban nhạc Pussy Riot của Nga và nhà đối lập Belarus Ales Beliatski. 

Năm nay 47 tuổi, luật sư Sotoudeh là một trong những nhà đấu tranh nhân quyền hàng đầu ở Iran. Vào tháng Giêng năm ngoái, bà đã bị kết án 11 năm tù và bị cấm hành nghề trong 20 năm, vì bị xem là có « những hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia và tuyên truyền chống chế độ », hai tội danh mà chính quyền Teheran vẫn thường sử dụng để kết án các nhà đối lập Iran. 

Luật sư Sotoudeh bị kết án cũng vì bà là thành viên của Trung tâm các nhà bảo vệ nhân quyền của bà Shirin Ebadi, Giải Nobel Hòa bình hiện sống lưu vong. Vị nữ luật sư này đã từng bào chữa cho bà Ebadi và nhiều nhà đối lập khác ở Iran. Sau chiến dịch đàn áp đối lập năm 2009 ở Iran, bà Sotoudeh cũng đã trả lời phỏng vấn nhiều phương tiện truyền thông phương Tây và đây chính một trong những điều mà chính quyền cáo buộc bà trong phiên xử. Bị giam từ tháng 8 năm 2010, bà Sotoudeh vẫn không ngừng đấu tranh và đã hai lần tuyệt thực để phản đối điều kiện giam giữ. 

Về phần đạo diễn Jafar Panahi là một trong những nhà đấu tranh cho quyền tự do ngôn luận ở Iran. Phim của ông đã nhận được nhiều giải thưởng của các liên hoan điện ảnh quốc tế lớn nhất, thế nhưng vẫn bị cấm chiếu ở Iran. Bị bắt vào tháng 0/2010, ông đã bị kết án 6 năm tù và bị cấm làm phim, cấm phát biểu trong 20 năm, trong phiên xử vào tháng 10/2011. 

Năm nay 52 tuổi, đạo diễn Panahi được coi là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ mang tên « Làn sóng mới » trong ngành điện ảnh Iran. Các bộ phim của ông thường có nội dung lên án bất công xã hội và nói về thân phận của phụ nữ trong xã hội Iran, nên ngay lập tức đã gây sự chú ý của quốc tế, nhưng gây khó chịu cho chính quyền Teheran. Ông Panahi đã từng đặt câu hỏi : « Vì sao làm phim lại bị xem là có tội ? Đạo diễn mà không được làm phim thì chẳng khác gì ở tù ». 

Việc đạo diễn Panahi bị kết án tù nặng nề đã gây phản ứng mạnh trên thế giới, trong giới chính trị cũng như giới văn nghệ sĩ. Một cách biểu tượng, Liên hoan điện ảnh Cannes 2011 đã để một chiếc ghế trống, dành cho ông và kể từ đó, ông thường xuyên là khách mời danh dự « ảo » của các liên hoan phim quốc tế.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí