ANH QUỐC

Vụ bê bối tình dục Jimmy Savile : BBC lúng túng trong tâm bão

Tổng giám đốc BBC George Entwistle bị phóng viên chất vấn về vụ Jimmy Savile (REUTERS)
Tổng giám đốc BBC George Entwistle bị phóng viên chất vấn về vụ Jimmy Savile (REUTERS)

Khủng hoảng đang làm mất mặt tập đoàn truyền thông BBC tiếp tục dâng cao, đặc biệt là sau ngày cảnh sát lục soát nhà ca sĩ nổi tiếng Gary Glitter tìm bằng chứng và bắt giữ để thẩm vấn rồi cho tại ngoại hầu tra. Đó là các cáo buộc nhắm vào cựu phát thanh viên Jimmy Savile cho rằng ông đã lạm dụng tình dục trên 300 người mà nay toàn bộ đều đứng ra tố cáo.

Quảng cáo

Thông tín viên Lê Hải, Luân Đôn

Tất cả các tờ báo của nước Anh đều tập trung vào theo dõi câu chuyện này còn ban lãnh đạo đài BBC thì tỏ ra lúng túng trong việc xử lý cơn khủng hoảng này. Trước mắt thì tất cả đều giữ im lặng và hạn chế đưa tin. Một phần có thể là do từ trước đến nay chưa bao giờ BBC phải xử lý một khủng hoảng uy tín nào lớn và bất thường như lần này, và một phần nữa có thể là do tổng giám đốc Mark Thompson vừa nghỉ việc được một tháng rưỡi qua, êkíp mới chưa thực sự ăn khớp trong công việc.

Người ta trách ông Mark Thompson là có biết đến vụ việc này trước đây nhưng cố tình ém nhẹm để lại cho người sau xử lý. Cộng thêm nguy cơ tài chính từ việc bộ Ngoại giao cắt toàn bộ ngân sách cho các ban ngôn ngữ của Thế giới vụ và chính phủ có thể cắt giảm bớt tài trợ từ thuế truyền hình, có thể thấy rằng chưa bao giờ BBC phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nào lớn hơn.

Nếu vụ bê bối được cho là có hệ thống được tòa án kết luận là xác thực thì không đơn giản là có vài người từ chức mà BBC có nguy cơ phải nhường chỗ cho các đài khác hoạt động. Nếu quan hệ giữa BBC và đảng Bảo Thủ đang cầm quyền tiếp tục không mặn mà như hiện nay thì việc cắt giảm hoạt động là rất dễ xảy ra. 

Hình ảnh Jimmy Savile suy đồi : Uy tín của BBC bị sứt mẻ  

Trước hết Jimmy Savile là người dẫn chương trình nổi tiếng của BBC và thậm chí còn được hoàng gia phong tước Sir từ năm 1990 cùng một loạt các phần thưởng cao quí như huy chương cống hiến OBE vào năm 1971. Sau khi ông ta qua đời được một năm thì đài truyền hình đối thủ của BBC là ITV chạy một phóng sự mô tả con người này không phải trong những hình ảnh đẹp đẽ trang trọng mà ngược lại, như một kẻ lạm dụng tình dục của các phụ nữ trẻ trong vai trò người dẫn chương trình và có quyền hành trong chương trình âm nhạc số một nước Anh Tops of the Pop.

Sinh năm 1926 và mất năm 2011, nhân vật này có trên 40 năm hoạt động trong ngành âm nhạc và nhờ bộ phim trên ITV mà báo chí bắt đầu điều tra và nay có trên 300 nạn nhân đứng ra tố cáo. Một số nghệ sĩ nổi tiếng dám vượt qua rào cản xấu hổ để tố cáo trên báo. Câu chuyện không còn nằm trong phạm vi xử lý nội bộ của BBC mà một ủy ban điều tra độc lập được dựng ra, do cựu quan tòa phúc thẩm Janet Smith lãnh đạo, điều tra chi tiết từng cáo buộc một.

Người bị cáo buộc gây ra tội ác đã chết, nhưng cuộc điều tra này mở rộng ra tất cả các đối tượng có liên quan, như vụ bắt giữ nam ca sĩ từng đi tù ở Việt Nam về tội có quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên là Gary Glitter. Xét về giá trị công chúng trong ngành PR thì khi mà hình ảnh BBC không chỉ đặt cạnh mà còn liên kết với tội phạm tình dục bị xã hội lên án thì đây thực là một thảm họa về uy tín.

Chưa hết, quan tòa sẽ điều tra vào bộ máy lãnh đạo và nguyên tắc điều hành của BBC. Ban biên tập tờ báo uy tín nhất nước Anh là Guardian kêu gọi BBC hãy sửa lỗi khi mà chương trình Newsnight của BBC bỏ không chạy một phóng sự về cáo buộc cho rằng Jimmy Savile đã hiếp dâm một bé gái ngay trong văn phòng của BBC.

Bình luận viên nổi tiếng Joe Nocera của tờ báo uy tín ở Mỹ là New York Times cũng có một bài viết cáo buộc tổng giám đốc BBC Mark Thompson đã cố tình bỏ qua vụ việc này để hạ cánh cho an toàn, và đặt câu hỏi với gia đình Sulzberger đang nắm đa số cổ phần trong tờ báo này về quyết định của họ tuyển mộ ông ta về đây làm giám đốc điều hành là có phù hợp hay không, theo dự kiến sẽ bắt đầu làm việc từ 12 tháng 11 tới đây.

Tờ báo Observer liên tục chạy các bài phân tích BBC đã thất bại như thế nào trong xử lý khủng hoảng đạo đức suốt một tháng qua, chỉ trích tổng giám đốc đương nhiệm mới được cử ra hồi tháng Bảy vừa rồi là George Enstwistle cùng với cựu thống đốc Hồng Kông Lord Patten là nhân vật được chính phủ cử ra để giám sát hoạt động của BBC.

Giờ đây, thứ trưởng văn hóa Maria Miller đang giận dữ viết thư hỏi tại sao ban lãnh đạo BBC lại bê bôi đến như vậy trước một sự việc vô cùng nghiêm trọng. Trước đó, giám đốc phụ trách tiêu chuẩn phát thanh truyền hình của đài là David Jordan bị cáo buộc là đã cố tình trình bày lươn lẹo trước quốc hội khi giải trình về quyết định tại sao không cho phát đoạn phim phóng sự có nội dung không đẹp cho hình ảnh của BBC. 

Không chỉ uy tín mà sự tồn tại của BBC cũng bị lung lay 

Nhìn rộng ra, cựu tổng giám đốc BBC Mark Thompson bay sang Mỹ với một công việc lương cao và bỏ lại không chỉ bê bối hình ảnh trong vụ Jimmy Savile, mà còn cả câu chuyện lớn hơn về sự sống còn của đài này mà hiện nay người ta vẫn còn chưa nhắc tới, như sự im lặng trước một cơn bão lớn vậy.

Mối quan hệ giữa BBC và đảng Bảo thủ đang cầm quyền không được hòa thuận cho lắm và từ lúc tranh cử thì hai đảng đối lập lúc đó là Bảo thủ và LibDem đều nhờ đến sức của đài truyền hình ITV và các kênh khác. Ngay sau ngày lên cầm quyền thì Ngoại trưởng mà cũng là lãnh đạo của đảng bảo thủ tuyên bố sẽ không chi tiền cho Thế giới vụ, tức là các ban ngôn ngữ của đài BBC nữa.

Vào năm tới liệu BBC có muốn tự tay trả tiền cho các chương trình tiếng nước ngoài hay không thì độc giả ở Việt Nam mới biết có còn trang mạng BBC tiếng Việt để đọc hay không. Cần phải hiểu BBC là một tập đoàn kinh tế hoạt động độc lập mà một phần tài chính là do chính phủ rót từ khoản tiền thuế truyền hình vào. Nay ITV và các đài khác bắt đầu nhận được một phần tiền từ khoản thuế đó và nếu chính phủ chia cho BBC phần bánh nhỏ hơn trong năm tới thì BBC sẽ phải cắt bỏ một loạt chương trình. Mấy năm trước, BBC phải cắt bỏ chương trình âm nhạc Tops of the Pop vì không cạnh tranh nổi với các cuộc thi như XFactor hay nhất là Britains' got Talent trên ITV.

Các chương trình truyền hình của BBC liên tục bị chỉ trích là cứ phát đi phát lại trong khi có rất nhiều kênh khác chuyên mua rồi phát lại các chương trình của BBC mà không dùng đến tiền thuế truyền hình mà mỗi hộ gia đình phải đóng riêng hàng năm. Cho nên, BBC sẽ thoát ra cơn bão khủng hoảng uy tín trong vụ Jimmy Savile này như thế nào cũng đồng nghĩa với việc tương lai sống còn của họ trong năm mới sẽ ra sao.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Tải ứng dụng RFI để theo dõi toàn bộ thời sự quốc tế