PHÂN TÍCH

Giáo hoàng gốc châu Mỹ đầu tiên : Sinh khí mới cho Giáo hội Công giáo ?

Giáo hoàng Phanxicô xuất hiện trước công chúng  sau khi được bầu. Ảnh tối 13/03/2013
Giáo hoàng Phanxicô xuất hiện trước công chúng sau khi được bầu. Ảnh tối 13/03/2013 REUTERS/Dylan Martinez

Phát biểu trước đám đông hân hoan đón chào Ngài trên quảng trường Thánh Phêrô tối hôm qua, tân Giáo hoàng Phanxicô đã nói đùa : « Các hồng y đã đi đến nơi gần như tận cùng thế giới để đưa tôi về làm giám mục Roma » ( Giáo hoàng cũng là giám mục Giáo phận Roma ).

Quảng cáo

Khi chọn tước hiệu Phanxicô, tân Giáo hoàng muốn noi gương Thánh Phanxicô thành Assisi, vị thánh của những kẻ nghèo hèn, mà tổng giám mục Bergolio vẫn rất ngưỡng mộ. Trong cuộc sống của Ngài cho tới nay, Giáo hoàng Phanxicô, xuất thân từ một gia đình nghèo, vẫn tỏ ra rất khiêm nhường và giản dị. Ngài thích đi métro, thích du hành với những người khác, ít khi sử dụng xe có tài xế riêng và đã không ở trong dinh thự nguy nga dành cho các tổng giám mục Buenos Aires. 

Vốn nổi tiếng cứng rắn, bảo thủ trong các vấn đề đạo lý, đặc biệt là kịch liệt chống hôn nhân đồng tính ở Achentina, tân Giáo hoàng vẫn xem chống nghèo đói là ưu tiên hàng đầu trong sứ vụ mục tử của Ngài, cho nên theo các nhà quan sát, có thể tân lãnh đạo Giáo hội Công giáo sẽ cởi mở hơn về mặt xã hội. 

Phanxicô là Giáo hoàng đầu tiên đến từ châu Mỹ. Khác với châu Âu già cỗi, mà hiện đang bị xu hướng thế tục hóa lấn át, Giáo hội Công giáo ở châu Mỹ Latinh được xem là vẫn còn giữ được tính chất năng động và sức sống dồi dào, cho nên vị tân Giáo hoàng gốc Achentina có thể mang lại một luồng gió mới cho Giáo hội. Đây là châu lục có nhiều tín đồ Công giáo nhất thế giới ( 44% ), đông nhất là Brazil với 123 triệu giáo dân, tiếp đến là Mêhicô, 93 triệu. 

Tuy nhiên, theo giáo sư Jeffrey Klaiber, nhà nghiên cứu lịch sử tôn giáo tại Đại học Công giáo Lima, Peru, trên thực tế đại đa số giáo dân châu Mỹ Latinh không phải là tín đồ thuần thành, hàng triệu người không bao giờ đi nhà thờ. Mặt khác, giáo sư Kleiber cho biết, môi trường tâm linh của Giáo hội nói chung không đủ sức hấp đẫn đối với lớp trẻ, vốn khao khát công lý và hòa bình, nhưng lại không tìm thấy nơi Giáo hội những lời giải đáp cho những bức xúc của họ. Ngoài ra, trong những thập niên qua, các hội thánh Tin Lành đã phát triển rất mạnh ở châu Mỹ Latinh, ngày càng lấn át Giáo hội Công giáo ở châu lục này.

Chỉ có một yếu tố thuận lợi đó là con số các tín đồ Công giáo đã tăng nhanh chóng ở nhiều nước phía Nam. Ở những quốc gia đó, Giáo hội vẫn luôn có mặt hàng đầu trong nhiều lĩnh vực (giáo dục, y tế, chống nghèo đói ), đề ra nhiều sáng kiến mới, khởi xướng nhiều phong trào mới.

Nhưng nhiều thách đố to lớn đang chờ đón tân Giáo hoàng, vì Giáo hội vẫn đang bị rúng động bởi các vụ tai tiếng tham nhũng và lạm dụng tình dục trẻ em, bởi các vụ đấu đá tranh giành quyền lực trong nội bộ Tòa Thánh, bởi cung cách điều hành còn kém cỏi, trong khi quan hệ với các tôn giáo khác, đặc biệt là với Hồi giáo, thì vẫn chưa suôn sẻ.

Châu Mỹ vốn được, được mệnh danh là « châu lục của hy vọng », người ta đang chờ xem vị tân Giáo hoàng sẽ đi theo con đường truyền thống của người tiền nhiệm Benedicto 16 hay sẽ canh tân Giáo hội để thích ứng với những đòi hỏi của thế giới ngày nay.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí