Vào nội dung chính
Tạp chí khoa học

Ô nhiễm thường nhật và những nguy cơ cho sức khỏe

Phần âm thanh 12:27
Khu vực Paris thường xuyên bị ô nhiễm hạt bụi vi phân tử, từ ngày 17/03/2015.
Khu vực Paris thường xuyên bị ô nhiễm hạt bụi vi phân tử, từ ngày 17/03/2015. REUTERS/Gonzalo Fuentes
Minh Anh
24 phút

Thuốc trừ sâu, paraben, chất bảo quản, ... những loại hóa chất độc hại đang làm ô nhiễm môi trường và đầu độc cuộc sống thường nhật của chúng ta. Nhiều nghiên cứu khoa học chứng minh có sự liên hệ mật thiết giữa sự phơi nhiễm các chất gây ô nhiễm với sự phát triển của một số căn bệnh nghiêm trọng như ung thư, hen suyễn, tiểu đường và rất có thể các bệnh về tim mạch.  

Quảng cáo

Vậy thì làm thế nào để tránh được những thứ hóa chất độc hại đó ? Liệu chúng ta có cần phải thay đổi triệt để cách sống hay không? Đâu là những yếu tố nguy hiểm nhất ? Các nghiên cứu về mối liên hệ giữa các chất gây ô nhiễm với các chứng bệnh đã đi đến đâu ?

Trong những ngày trung tuần tháng Ba năm 2015, thủ đô Paris cũng như nhiều thành phố phía Bắc và vùng miền trung phía đông nước Pháp nhiều ngày liền chìm trong sương mù ô nhiễm. Trong những ngày đó, không khí không thể nào thở được. Lượng người đến tư vấn bác sĩ tăng vọt do các triệu chứng khó thở, cay mắt, chảy mũi...

Đâu là nguyên nhân của hiện tượng sương mù đó ? Căn cứ vào mức độ nguy hiểm, các nhà khoa học đã đo lường được 4 loại chất đặc biệt gây ô nhiễm không khí : các hạt bụi phân tử siêu nhỏ (PM 10 và PM 2,5), nitrozen dioxide NO2, cacbon monoxit CO và ozôn O3.

Nguy hiểm nhất là các hạt bụi phân tử siêu mỏng (PM 10 và PM 2,5). Các hạt bụi này được phát ra từ nhiều nguồn khác nhau : từ giao thông đường bộ (khí thải từ xe ô tô - chiếm 15% tại Pháp), sản xuất công nghiệp (chiếm đến 30% tại Pháp), củi để sưởi hay nấu nướng, sử dụng phân bón tại các vùng nông nghiệp. Ngoài ra, bụi siêu nhỏ còn phát ra từ hệ thống phanh xe, lốp xe .. và nhất là từ thuốc trừ sâu.

Ô nhiễm không khí: nguồn gốc các chứng bệnh về hô hấp và tim mạch ?

Vì có kích thước siêu nhỏ, nên hai loại hạt bụi PM 10 và PM 2,5 rất dễ dàng xâm nhập sâu vào hệ hô hấp. Các ghi nhận của giới y khoa Pháp thời gian gần đây cho thấy lượng trẻ em mắc chứng bệnh hen suyễn đã tăng đáng ngại. Trả lời phỏng vấn trên đài RFI, ông Jean Lefèvre - bác sĩ về tim mạch, hiện đang công tác tại Hiệp hội Sức khỏe Môi trường Pháp - cho rằng mức gia tăng đáng ngại này có liên quan đến tình trạng không khí bị ô nhiễm trong các thành phố lớn. Bác sĩ cảnh báo những hệ quả nghiêm trọng cho sức khỏe do các hạt bụi phân tử gây ra.

" Ô nhiễm trong các thành phố lớn chủ yếu do các hạt bụi phân tử siêu nhỏ gây ra. Do đặc tính siêu nhỏ, nên các hạt bụi này dễ dàng xâm nhập vào phế quản, gây kích ứng các nang phổi. Nhất là các hạt bụi siêu nhỏ có kích thước nhỏ hơn 2,5 µm (hay còn gọi là pm < 2,5) có thể đi vào máu, dẫn đến viêm nhiễm các mạch máu, gây ra các chứng bệnh về tim mạch.

Liên quan đến phổi, ô nhiễm gây ra những căn bệnh nghiêm trọng về phổi, nhất là bệnh suyễn. Không những vậy, ô nhiễm còn có thể làm trầm trọng hơn những triệu chứng bệnh bởi các nguyên nhân tự nhiên như dị ứng phấn hoa ".

Ở đây, bác sĩ Jean Lefèvre còn lưu ý ô nhiễm do các hạt bụi phân tử siêu nhỏ gây ra còn có khả năng gây ra các chứng bệnh về tim mạch.

" Hiện nay chúng tôi nhận thấy số người mắc các chứng bệnh tim mạch không phải là ít. Người ta chia hạt bụi phân tử siêu nhỏ thành các loại như sau: với những hạt phân tử pm 10 µm. Loại hạt bụi siêu nhỏ này có thể đi vào các xoang gây ra căn bệnh viêm phế quản. Các loại hạt bụi nhỏ hơn, pm < 2,5 µm, quá nhỏ đến mức có khả năng vượt qua được các nang phổi để thấm vào máu.

Hiện nay, với kỹ thuật công nghệ, ta còn có thể đo được các hạt bụi phân tử nhỏ hơn nữa, có kích thước khoảng 1 µm. Những hạt bụi phân tử này xâm nhập vào các mạch máu, phần nào gây ra hiện tượng viêm nhiễm, tạo điều kiện phát triển chứng xơ cứng động mạch. Do đó, chúng tôi nhận thấy với việc không khí trong các thành phố quá bị ô nhiễm cộng với tình trạng phơi nhiễm hàng ngày, ô nhiễm cũng là yếu tố rủi ro được đặt ngang hàng với việc phải hít khói thuốc lá mỗi ngày ".

Các nghiên cứu khoa học còn chỉ rõ mối liên hệ giữa ô nhiễm với các chứng bệnh khác như tiểu đường, cao huyết áp. Bác sĩ Jean Lefèvre cho biết tiếp:

" Hiện nay, qua các nghiên cứu, chúng tôi còn thấy là không những sự viêm nhiễm đó dẫn đến chứng bệnh xơ cứng động mạch, mà dường như còn có liên hệ với hiện tượng gia tăng chứng tiểu đường, cao huyết áp. Đương nhiên, bệnh tiểu đường là một phần đến từ chế độ ăn uống, thiếu vận động .. một vấn đề chính yếu của cộng đồng, nhưng dường như ô nhiễm không khí do bụi siêu nhỏ gây ra, đặc biệt là với các hạt bụi nhỏ hơn 2,5 µm cũng có một có vai trò nào đó. "

Đâu là cách phòng ngừa?

Làm thế nào để phòng ngừa các chứng bệnh trên đồng thời hạn chế bớt nạn ô nhiễm do bụi siêu nhỏ gây ra? Trên phương diện pháp lý, nhiều quốc gia đã định ra ngưỡng quy định nồng độ tối đa mang tính chất khuyến nghị hay bắt buộc. Tuy nhiên ngưỡng quy định đó lại không giống nhau theo từng nước và thời gian phơi nhiễm với các loại chất ô nhiễm khác nhau.

Tại Pháp, đối với các bụi siêu nhỏ PM 10 µm, mục tiêu đặt ra là 50 µg/m3 trung bình mỗi năm. Trên ngưỡng này xem như là không khí có chất lượng xấu. Nhưng biện pháp này chỉ áp dụng cho những điểm nằm cách xa các trục lộ, nguồn gốc của ô nhiễm. Dù sao thì ngưỡng này vẫn còn cao hơn mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới, ấn định là 20 µg/ m3.

Về cách phòng ngừa, giới y khoa chỉ khuyên là trong những ngày cao điểm ô nhiễm, những cá nhân nào có thể trạng yếu hay mẫn cảm (phụ nữ mang thai, trẻ em dưới 5 tuổi, người cao tuổi từ 65 trở đi, những người bị hen suyễn, tiểu đường hay có vấn đề tim mạch) nên giảm bớt các hoạt động thể lực, nhất là ở ngoài trời. Nên tránh ra đường vào sáng sớm hay cuối ngày, nhất là những ai ở cạnh các trục lộ lớn. Khuyến nghị này chỉ áp dụng cho tất cả mọi người trong trường hợp có các triệu chứng bất thường như mệt mỏi, rát họng, ho, ngộp thở hay tim đập nhanh.

Ô nhiễm trong nhà còn cao hơn ngoài trời

Nếu nói để tránh ô nhiễm, tốt hơn hết là nên ở trong nhà, nơi ẩn náu an toàn nhất điều đó thật sự là sai lầm. Tính trung bình, mức độ ô nhiễm không khí ở trong nhà cao gấp 8 lần so với ngoài trời. Hơn nữa, chúng ta dành đến 80% thời gian sống ở trong nhà. Theo tính toán của cơ quan Châu Âu về Môi trường, có lẽ tuổi thọ của chúng ta giảm mất 9 tháng do bầu không khí ô nhiễm trong nhà.

Cái gì đã làm cho không khí trong ngôi nhà ấm cúng của chúng ta trở nên tồi tệ hẳn đi. Theo nghiên cứu, kể từ đầu thế kỷ XX, công nghiệp hóa đã đưa vào môi trường sống của chúng ta gần 100 000 sản phẩm hóa chất. Một số ít nay đã bị cấm lưu hành do độc tính của chúng, phần lớn còn lại đều có những hệ quả nghiêm trọng lên sức khỏe con người.

Con người đang bị bao vây bởi vô vàn các chất gây ô nhiễm : các loại chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs – Volatile organiccompound) như formaldehyde, benzen hiện diện trong các loại sản phẩm tẩy rửa, các loại mỹ phẩm, nước sơn móng tay, keo dán, lọ khử mùi, nhang thơm hay nến thơm, thuốc trừ sâu, gỗ nén hay các loại sản phẩm giả gỗ v.v… Những loại hóa chất mang những đặc tính gây ung thư, biến đổi gien hay có hại cho quá trình sinh sản của loài người.

Bên cạnh đó, còn phải kể đến những loại hóa chất được sử dụng rộng rãi trong các loại sản phẩm nhựa như phtalate, bisphenol A, những độc chất gây rối loạn nội tiết tố, là nguyên nhân của nhiều chứng bệnh tâm thần như tự kỷ, rối loạn hành vi, thiếu tập trung hay tăng động v.v…

Theo bác sĩ Jean Lefevre, chính quyền nhiều nước bắt đầu nhận thức vấn đề. Nhiều quy định đã được ban hành ngăn cấm sử dụng một số các loại hóa chất đang đầu độc cuộc sống con người, nhất là đối với nhiều loại sản phẩm dành cho trẻ em như cấm sử dụng bisphenol A trong các loại bình sữa cho trẻ sơ sinh. Đối với ông Lefevre, những bước đi còn quá khiêm tốn so với tiếng nói trọng lượng của các nhà công nghiệp hóa phẩm -dược phẩm.

« Trước các loại hóa chất mà ta phải đối mặt khắp nơi, các hãng công nghiệp hóa và dược đang tìm cách cản trở các luật lệ, quy định có liên quan đến những loại chất đó, ở cấp độ Châu Âu, mọi cấp độ khác ».

Về phần người tiêu thụ, các chuyên gia khuyên rằng trước khi sử dụng các vật dụng làm từ gỗ công nghiệp chế biến nên để riêng một nơi, thông thoáng để loại bỏ những mùi hóa chất độc hại, theo như giải thích của cô Claire-Sophie Coeudevez – đồng giám đốc hãng Medieco trong một chương trình truyền hình trên kênh 5 của Pháp.

« Khi ta mang một bàn hay tủ về, lý tưởng nhất là đặt trong một phòng riêng, mở toang cửa sổ, gỡ bao bì đóng gói rồi để như thế trong vài ngày, đợi cho đến khi nào các mùi hóa chất gây ô nhiễm thoát hết ra, rồi hẳn để vào vị trí cần đặt. Thường thì phải để trong vòng 2-3 ngày trong một căn phòng được thường xuyên thông thoáng »

Dù sao đi nữa theo ý kiến của một số chuyên gia, chúng ta cũng không nên nghiêm trọng hóa vấn đề. Các mối nguy hiểm trên cũng chỉ mang tính tương đối, nhưng bản thân chúng ta cũng phải có chút kiến thức để phòng tránh, theo như lời khuyên của bác sĩ Bertrand Delaisi, chuyên gia các bệnh về phổi và dị ứng tại bệnh viện Robert Debré, Paris.

« Tôi nghĩ rằng mình hơi phóng đại, báo chí thích đề cập đến những nguy hiểm đó. Rất nhiều chất độc hại đã giảm đi nhiều trong những thập niên gần đây. Đó chỉ là mối nguy hiểm tương đối. Nhưng nếu quý vị tạo ra những môi trường thực nghiệm, tôi nói đây là ví dụ, quý vị kết hợp với nhiều mối nguy hiểm khác như : bố mẹ hút thuốc, quý vị làm phòng mới cho trẻ sơ sinh vào giờ chót, với các keo dán, thảm sàn nhà, sơn phòng, sắm tủ mới, quý vị không đủ thời gian thông thoáng phòng, trong trường hợp đó, quý vị tạo môi trường có hại cho sức khỏe. Theo tôi, mục đích là không nên bi kịch hóa sự việc mà nên làm gì để cải thiện tốt hơn điều đó.

Về phần formaldehide, chất này sẽ làm cho cuống họng bị khô. Nếu quý vị bắt đầu thấy mắt cay, ho, ngửi thấy mùi hăng đôi khi làm cho chóng mặt, đau đầu, lúc này có nghĩa là, chẳng cần phải làm xét nghiệm, nồng độ của chất formaldehyde quá cao, dĩ nhiên là quý vị cũng không nên đặt đứa trẻ cơ thể còn non yếu vào trong môi trường đó ».

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.