Vào nội dung chính
QUỐC TẾ - LIÊN HIỆP QUỐC

Liên Hiệp Quốc : Liệu tổ chức này còn có thể cứu được thế giới ?

Cách đây 70 năm, ngày 24/10/1945, Liên Hiệp Quốc được chính thức khai sinh sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc.
Cách đây 70 năm, ngày 24/10/1945, Liên Hiệp Quốc được chính thức khai sinh sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc.
RFI
7 phút

Ngày 24/10/2015 tới đây, Liên Hiệp Quốc sẽ tròn 70 tuổi. Trên góc độ xã hội, định chế thế giới lớn nhất này đã đạt được một số mục tiêu đáng kể trong việc đẩy lùi bệnh tật, đói nghèo và cải thiện được giáo dục tại nhiều nước trên thế giới. Nhưng bên cạnh đó cũng có không ít những lời chỉ trích cho rằng Liên Hiệp Quốc giờ là một « cỗ máy già nua » không theo kịp những biến động của thời đại. Đâu là thành quả, đâu là những bất cập, tuần báo Courrier International số ra từ ngày 17-23/09/2015, tổng hợp các bài nhận định tại nhiều nước dưới tiêu đề chung « Liên Hiệp Quốc còn có thể cứu được thế giới hay không ? »

Quảng cáo

Đầu tiên, tuần san nhắc sơ qua bối cảnh ra đời của tổ chức lớn nhất thế giới này. Được thành lập vào năm 1945, sau khi Đệ Nhị Thế Chiến kết thúc. Tổ chức hiện bao gồm 193 quốc gia thành viên. Và ông Ban Ki-Moon, người Hàn Quốc hiện là vị Tổng Thư ký thứ 8 của Liên Hiệp Quốc.

Nhiệm vụ chính của Liên Hiệp Quốc là gìn giữ hòa bình và an ninh thế giới. Định chế có vai trò quyết định thực hiện nhiệm vụ này Hội Đồng Bảo An, bao gồm 5 nước thành viên thường trực có quyền phủ quyết : Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nga, Anh, và Pháp và 10 thành viên không thường trực được bầu lại hai năm một lần nhân kỳ họp Đại Hội đồng. Phiên họp Đại hội đồng diễn ra vào ngày thứ Ba, tuần thứ ba của tháng 9 hằng năm.

Theo nhận định chung của nhiều tờ báo thế giới, dường như Liên Hiệp Quốc ngày càng gặp nhiều khó khăn trong việc đảm bảo nhiệm vụ chính yếu, mà tổ chức này đã đề ra ngay từ đầu : Duy trì hòa bình thế giới. Ví dụ điển hình là cuộc xung đột tại Syria và Mali.

Syria : Một nhiệm vụ bất khả thi

Trên hồ sơ Syria, Courrier International cho biết Liên Hiệp Quốc đã phải cử đến đặc phái viên thứ ba, là ông Staffan de Mistura để làm trung gian hòa giải. Ông Mistura được cho một trong những nhà ngoại giao lão luyện. Vốn dĩ là một người rất « lạc quan », nhưng sau một năm nhận nhiệm vụ, ông Staffan de Mistura cũng phải nhìn nhận đây là một « nhiệm vụ quá khó ».

Tờ nhật báo Anh The Guardian, trong bài viết được Courrier International trích dịch lại dưới tiêu đề « Syria : Một nhiệm vụ bất khả thi » nhắc lại hai đặc phái viên trước cũng không phải là những nhân vật tầm thường : Cựu Tổng thư ký Kofi Annan và một nhà ngoại giao dày dạn kinh nghiệm là ông Lakhdar Brahimi. Sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ Hội Đồng Bảo An đã gây khó khăn lớn cho việc tìm kiếm một giải pháp.

Trung Quốc và Nga ủng hộ chế độ Bachar el-Assad, trong khi Mỹ, Anh và Pháp lại hỗ trợ cho một bộ phận đối lập do Liên minh Quốc gia Syria điều hành. Chế độ hiện hành và phe đối lập mất trật tự không cho thấy có chút thiện chí tìm kiếm một thỏa thuận hay thậm chí để thương lượng. Bực tức và vỡ mộng, cả hai ông Kofi Anna và Lakhdar Brahimi kết cục đã từ nhiệm.

Một cỗ máy khổng lồ khó có thể cải cách

Cũng trong khuôn khổ loạt bài kỷ niệm 70 năm ngày ra đời của Liên Hiệp Quốc, tờ báo Anh The Guardian có một bài viết nhỏ chỉ trích khá gay gắt cho rằng Liên Hiệp Quốc giờ là « Một cỗ máy khó cải cách ».

Tờ báo viết : « Nếu như Liên Hiệp Quốc đã cứu sống được hàng triệu con người, cải thiện được điều kiện y tế sức khỏe và giáo dục trên thế giới, thì tổ chức này bị lên án có một bộ máy hành chính quá nặng nề, không dân chủ và quá tốn kém ».

Ngày 24/10 tới đây Liên Hiệp Quốc sẽ thổi nến mừng sinh nhật 70 tuổi. Nhưng những lời kêu gọi cải cách ngày càng mạnh mẽ vẫn luôn vấp phải nhiều đối kháng. Tờ nhật báo Anh giải thích tiếp : « Những quốc gia đóng góp tài chính nhiều nhất cho Liên Hiệp Quốc có xu hướng xem những nước nghèo nhất như là cản trở chính cho các cải cách.

Về phần mình, những quốc gia nghèo lại khẳng định rằng, dưới cái cớ để hoạt động có hiệu quả hơn và quản lý hiện đại, các nước giàu đang cố sức gây ảnh hưởng của họ nhiều hơn nữa lên Liên Hiệp Quốc ».

Một cỗ máy điều hành thế giới lỗi thời

Tờ tạp chí về quan hệ quốc tế của Nga, Rossia v Globalnoi Politiké cũng không mấy nhẹ lời với định chế lớn nhất thế giới này. Được thành lập từ sau Đệ Nhị Thế Chiến kết thúc, Liên Hiệp Quốc giờ không còn thích ứng với tình hình thực tế hiện nay.

Vào năm 1945, các nước trong Hội Đồng Bảo An chiếm đến 66% dân số thế giới, Tổng sản phẩm quốc dân của những nước này chiếm tỷ trọng 59% của cả thế giới. Hơn nữa, những quốc gia thắng trận là những nước duy nhất sở hữu bom nguyên tử. (Xin nói rõ : Trong 5 thành viên thường trực Hội Đồng Bảo An, Trung Quốc, thay thế Đài Loan từ năm 1971, chỉ có bom nguyên tử vào năm 1965-1966).

Nhưng vào năm 2014, những số liệu đó lần lượt rớt xuống còn ở mức 26% và 44%. Chí ít có thêm 4 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân - Ấn Độ, Pakistan, Israel và Bắc Triều Tiên. Và hơn 20 quốc gia khác có khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân. Chính sự yếu kém về tính đại diện của Hội Đồng Bảo An đang làm xói mòn sự tin cậy vào định chế này.

Theo tạp chí Nga, chính vì thế cần phải cố gắng cải cách Liên Hiệp Quốc bằng cách tính đến cả những thực tế mới. Đó sẽ là một trong những nhiệm vụ quan trọng của khối BRICS (bao gồm 5 nước Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) trong thập niên tới đây.

Mục tiêu của Hội Đồng Bảo An là phải duy trì một bộ máy gọn nhẹ. Do đó, để không làm tăng số quốc gia thành viên thường trực, Nga và Trung Quốc chẳng hạn có thể định chế hóa khả năng nhượng quyền phủ quyết của mình cho các đối tác ngay trong khối BRICS.

Một nữ lãnh đạo cho Liên Hiệp Quốc ?

Không chỉ thay đổi về cách điều hành, mà cần phải thay đổi cả về cách chọn người lãnh đạo. Tờ The New York Times tự hỏi liệu « Sắp tới một phụ nữ sẽ lãnh đạo Liên Hiệp Quốc ? »

Cho đến nay, Liên Hiệp Quốc đã trải qua tám đời Tổng Thư ký, nhưng tất cả đều là nam. Mỗi người trong số họ đã được chọn ra sau những cuộc mặc cả trong hậu trường từ năm cường quốc, thành viên thường trực Hội Đồng Bảo An (Trung Quốc, Hoa Kỳ, Pháp, Anh và Nga).

Nhưng theo nhật báo Mỹ, đã đến lúc cần phải thay đổi quy trình này. Việc chỉ định Tổng thư ký sắp tới phải được minh bạch hơn. Có lẽ việc bổ nhiệm một phụ nữ đứng đầu tổ chức này dường như sẽ mang tính biểu tượng rất cao. Một tổ chức được thành lập cách đây đúng 70 năm nhằm giải quyết các vấn đề khẩn cấp nhất của thế giới bằng một đồng thuận ngoại giao và toàn cầu.

Như vậy trong khuôn khổ một nghị quyết hằng năm đang được hình thành, hai quốc gia Croatia và Namibia đã đưa một sáng kiến cho phép 193 quốc gia thành viên có tiếng nói quan trọng hơn trong việc bổ nhiệm một Tổng thư ký. Cho dù quy trình này có được thay đổi hay không, hiện hàng chục quốc gia, dẫn đầu là Colombia đã gây áp lực sao cho có một phụ nữ lên thay thế ông Ban Ki – Moon.

Theo nhật báo, danh sách các nữ ứng viên không chính thức cũng đã bắt đầu lưu hành. Trong số đó có nữ Tổng thống Libéria – bà Ellen Johnson, Tổng Giám đốc Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế - bà Christine Lagarde và bà Giám đốc điều hành Ủy ban Kinh tế cho Châu Mỹ Latinh và Caribe, Alicia Barcen Ibarra.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.