Tạp chí xã hội

Tỉ lệ nhân viên y tế Pháp tiêm phòng Covid-19 thấp : Thực trạng và giải pháp

Phần âm thanh 11:15
Ảnh chụp tại bệnh viện Melun-Senart, ngoại ô Paris, ngày 08/03/2021. Mặc dù nguy cơ lây nhiễm cao, nhưng tỉ lệ tiêm chủng Covid-19 ở giới nhân viên y tế Pháp vẫn thấp.
Ảnh chụp tại bệnh viện Melun-Senart, ngoại ô Paris, ngày 08/03/2021. Mặc dù nguy cơ lây nhiễm cao, nhưng tỉ lệ tiêm chủng Covid-19 ở giới nhân viên y tế Pháp vẫn thấp. REUTERS - BENOIT TESSIER

Trong khi nhiều nước trên thế giới chọn tiêm phòng trước tiên cho lực lượng y tế, những người trên tuyến đầu chống dịch Covid-19, thì Pháp ưu tiên trước hết cho những người cao tuổi tại các trung tâm dưỡng lão. Thế nhưng, không lâu sau đó, với chính sách đẩy nhanh chiến dịch tiêm chủng, giới y bác sĩ, nhân viên y tế đã bắt đầu được tiêm.

Quảng cáo

Tuy nhiên, từ đầu tháng 03/2021 tại Pháp đã bùng lên nhiều tranh cãi quanh việc tiêm phòng Covid-19 cho nhân viên y tế, sau khi chính phủ đưa thông tin mới chỉ có 1/3 nhân viên y tế tại các bệnh viện tiêm phòng. Tỉ lệ này là quá thấp, trong khi y bác sĩ, hộ lý, nhân viên y tế là những người có nhiều nguy cơ lây nhiễm do tiếp xúc với người bệnh.

Thủ tướng Pháp Jean Castex, bộ trưởng Y Tế Olivier Véran, nhiều tổ chức y khoa cũng như chính giới đều lên tiếng kêu gọi các nhân viên y tế tiêm phòng để tự bảo vệ họ và bảo vệ cộng đồng. Thậm chí có nhiều ý kiến gay gắt chỉ trích điều họ gọi là « sự vô ý thức », « thiếu tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp » của giới nhân viên y tế.

Để hiểu rõ hơn thực hư mọi chuyện, ngày 15/03/2021, RFI Việt ngữ đã có cuộc trao đổi qua điện thoại với giáo sư - bác sĩ chuyên khoa hô hấp Đinh Xuân Anh Tuấn, bệnh viện Cochin, Paris.

RFI Việt ngữ : Kính chào bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn, bác sĩ có thể cho biết tại sao tỉ lệ tiêm chủng ở giới y tế lại thấp như vậy ? Liệu có đúng là do nhân viên viên y tế không muốn tiêm ngừa ?

Bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn Cách đây không lâu thì có một thông tin. Thông tin này thực ra là từ tuyên bố của thủ tướng Pháp nói rằng đến lúc đó chỉ có 1/3 số nhân viên làm việc trong bệnh viện, kể cả bác sĩ, đã được tiêm chủng ngừa Covid. Con số 1/3 đó là đúng nhưng nếu diễn giải là 2/3 còn lại từ chối không chích ngừa hoặc ngần ngại không chích thì điều đó không hoàn toàn đúng. Thực ra 2/3 số nhân viên trong các bệnh viện của Pháp chưa chích ngừa, nhưng chưa chích ngừa không có nghĩa là họ từ chối hoặc ngại ngần chích ngừa.

Tôi sẽ phân chia nhóm người chưa được chích ngừa đó thành ít nhất 3 loại : Thứ nhất, có một số rất đông rất muốn chích ngừa nhưng chưa đến lượt. Nhóm thứ nhì là những người muốn chích, đã đến lượt chích nhưng chưa chích vì đa số các vị đó quá bận bịu với công việc nên chần chừ hoặc chưa có thời gian lấy hẹn đi chích. Chị biết là ngày hôm nay các nhân viên y tế, từ bác sĩ đến điều dưỡng đều rất bận rộn nên đôi khi họ không có thời gian để lấy hẹn, rồi đi đến khoa chuyên về tiêm ngừa và phải chịu khó mất một tiếng đồng hồ trong thời gian làm việc để đi tiêm ngừa, sau đó ở lại làm một số thủ tục hành chính.

Dĩ nhiên là không thể phủ nhận có một thiểu số nhân viên y tế còn ngần ngại về việc chích ngừa hay không, nhưng tôi nghĩ đó chỉ là thiểu số, không nhiều. Trong số đó thì tôi lại chia thành 2 nhóm : một nhóm là những người hoàn toàn không muốn chích ngừa và một nhóm là họ muốn chích ngừa nhưng họ yêu cầu được chích với vac-xin dựa trên ARN của Pfizer và họ từ chối chích với vac-xin AstraZeneca.

Nhưng dẫu sao đi chăng nữa thì đến hôm nay vẫn chưa có con số thống kê chính xác để biết rõ là trong 3 thành phần mà tôi vừa đề cập đến thì thành phần thực sự không muốn chích là bao nhiêu.

RFI Việt ngữ : Nhiều người giải thích với báo chí Pháp là họ không tin tưởng vào vac-xin AstraZeneca vì nhiều lý do : hiệu quả thấp hơn vac-xin Pfizer, nhiều tác dụng phụ, biến chứng hơn. Thậm chí, một số người nói đến sự phân biệt đối xử giữa giới bác sĩ - được tiêm bằng vac-xin Pfizer - và nhóm còn lại của đội ngũ nhân viên ở bệnh viện - chỉ được tiêm bằng vac-xin AstraZeneca, loại vac-xin còn đang gây nhiều tranh cãi. Ý kiến của bác sĩ ra sao ?

Bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn Thực ra có rất nhiều nguyên do, tôi chỉ xin nói đến những gì tôi nghe được. Cách đây không lâu có một điều dưỡng làm việc trong công đoàn nói là anh ta và các đồng nghiệp của anh ta sở dĩ từ chối không chịu chích với vac-xin AstraZeneca bởi vì theo anh ta công hiệu của vac-xin đó thấp hơn so với vac-xin của Pfizer, nhưng thực ra thông tin đó là thông tin chúng ta đã có vào ban đầu bởi vì nó dựa vào một nghiên cứu rất sơ khởi nói rằng công hiệu của vac-xin AstraZeneca chỉ khoảng 60%.

Dĩ nhiên nếu chúng ta so sánh con số 60% đó với con số 95% của Pfizer hay Moderna thì sẽ có sự khác biệt. Nhưng đến hôm nay, với những nghiên cứu tiếp theo, chúng ta thấy rằng công hiệu của AstraZeneca đã lên tới hơn 80%. Như vậy là sự khác biệt ít hơn nhiều. Hơn nữa, chúng ta nên nhớ là AstraZeneca rất công hiệu và đặc biệt dành cho những người dưới 65 tuổi, trong khi đó những vị trên 75 tuổi vì cơ nguy phát sinh loại bệnh rất nặng so với Covid thì cần được ưu tiên chích ngừa với vac-xin của Pfizer.

Tôi cũng xin nhắc lại là trong giai đoạn đầu khi bệnh viện bắt đầu có tiêm chủng, có vac-xin dựa trên ARN của Pfizer-BioNtech hoặc Moderna thì tất cả các nhân viên làm việc tại bệnh viện, không phân biệt bác sĩ, điều dưỡng hay là nhân viên hành chính, đều được chích cùng một loại vac-xin như nhau, nếu các vị đó đạt tiêu chuẩn và tiêu chuẩn đó chỉ dựa duy nhất trên tuổi tác và trên những bệnh mà người đó có thể có.

RFI Việt ngữ : Bác sĩ thấy có nhiều nhân viên y tế bị biến chứng sau khi tiêm vac-xin AstraZeneca không ?

Bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn : Thực ra biến chứng của nhân viên y tế hoặc người thuộc bất cứ ngành nghề nào thì cũng sẽ giống với tỉ lệ ở tất cả mọi người, không hơn không kém. Theo tôi biết cho đến hôm nay vẫn là những biến chứng rất thông thường, cụ thể là một cơn sốt chừng 38-38,5 độ C, không hơn, và có thể bị đau nhức ở chỗ tiêm.

Cũng cần nói rõ hơn là sốt và sự đau nhức chỉ thể hiện cho công hiệu của thuốc tiêm vì đó là những dấu hiệu cho chúng ta biết là hệ miễn nhiễm của cơ thể người vừa được tiêm đã có khả năng nhận diện ra proteine Spyke nằm trong thuốc tiêm đó và đã phản ứng rất thích hợp với sự xâm nhập của proteine Spyke đó vào cơ thể. Cũng nên nói thêm là khi đó chúng ta chỉ cần làm một việc thông thường là uống thuốc Paracetamol, Doliprane hoặc tất cả những thuốc trong dòng đó thì tất cả các triệu chứng nói trên sẽ tan biến ngay, thành ra không có gì đáng lo cả.

Bệnh viện cũng có biện pháp là sau khi tiêm rồi thì mọi người đều được đưa vào chương trình theo dõi qua mạng. Ví dụ cá nhân tôi thì khi tiêm xong thì lúc đầu là sau 1 tuần lễ, sau đó là sau 3 tuần, 1 tháng, 2 tháng thì nhận được các câu hỏi từ một cơ quan, mình chỉ cần mất 30 giây để điền vào. Nếu có triệu chứng gì thì sẽ được cập nhật ngay. Chưa kể đến việc ở trong bệnh viện thì nếu mình có đau gì thì chỉ mất có hai bước chân là sang khoa chữa bệnh, ngay bên cạnh có biết bao nhiêu người sẵn sàng lo cho mình, thành ra vấn đề tác dụng phụ không phải là vấn đề đáng lo.

Thực ra tôi rất ngạc nhiên khi thấy những người làm trong ngành Y mà viện cớ có những triệu chứng đó mà không chịu chích ngừa vì chính lúc họ tiêm ngừa cho bệnh nhân thì họ cũng sẽ là người khuyên bệnh nhân không nên lo nếu có sốt nhẹ hoặc bị đau. Công việc đó là việc chúng ta làm hàng năm với thuốc tiêm ngừa bệnh cúm mùa đông.

RFI Việt ngữ : Một số nhà lãnh đạo nhắc tới khả năng đề ra quy định bắt buộc nhân viên y tế tiêm phòng Covid-19 nếu tỉ lệ tự nguyện chích ngừa vẫn thấp ? Bác sĩ nghĩ sao về điều này ?

Bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn Theo tôi nghĩ, chuyện ép buộc là rất khó vì một trong những vấn đề cơ bản ở Pháp là sự tôn trọng tự do cá nhân, thành ra tôi nghĩ là không ai có thể ép ai, chỉ có thể khuyến khích.

Có một số biện pháp mà tôi thấy rất khả thi nhưng mà rất tiếc là chính phủ Pháp đã không thi hành. Đơn giản là thế này : Lúc đầu khi mở ra chiến dịch tiêm chủng ở các bệnh viện, để khuyến khích mọi người ghi danh đi chích thì lúc đó lẽ ra nên giới hạn về thời gian, chẳng hạn trong tháng đó, tuần lễ đầu tiên là dành cho các bác sĩ, tuần lễ thứ nhì là dành cho các điều dưỡng, tuần lễ thứ 3 là dành cho các nhân viên hành chính. Nếu trong tuần lễ đầu bác sĩ nào không ghi danh hoặc không muốn, hoặc không có thời gian hoặc vì một lý do nào khác thì phải đợi 3 tuần lễ sau mới đến lượt ghi danh.

Đến lúc đó, mọi người sẽ phải nghĩ đến việc cần ghi danh và chúng ta sẽ biết rõ những ai muốn tiêm ngừa nhưng không làm bởi vì không có thời gian và những ai thực sự từ chối, không muốn tiêm ngừa. Có thể có, tuy là rất ít, những người nói là không muốn tiêm cho dù làm trong ngành Y thì câu hỏi đặt ra là chúng ta sẽ làm gì với những vị đó. Có lẽ những vị đó sẽ được điều qua những khoa có rất ít sự tiếp xúc với bệnh nhân, chứ sự ép buộc khó lòng xảy ra.

Điều rất quan trọng là phải tiêm chủng cho các bác sĩ, điều dưỡng viên, nhân viên làm việc trong bệnh viện, thứ nhất chính là để bảo vệ các cá nhân đó để tránh cho những cá nhân đó bị nhiễm virus. Đó là mục tiêu đầu tiên. Mục tiêu thứ nhì là một khi bảo vệ được những đồng nghiệp đó thì sẽ gián tiếp có khả năng giữ các vị đó ở lại với cơ sở của mình để tiếp tục phục vụ và chữa bệnh cho bệnh nhân. Thành ra cùng lúc chúng ta có thể giải quyết 2 vấn đề, vừa bảo vệ cá nhân, vừa giúp cho các bệnh viện tiếp tục hoạt động bình thường, nhất là vào ngày hôm nay, áp lực của làn sóng thứ nhì chưa dứt hoặc làn sóng thứ ba đang tới và trở nên ngày càng nghiêm trọng.

RFI Việt ngữ chân thành cảm ơn giáo sư - bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí