LIÊN HOAN CANNES 2021

Liên hoan phim quốc tế Cannes 2021, sự tái sinh của điện ảnh

Liên hoan phim quốc tế Cannes 2021 diễn ra từ ngày 06 đến ngày 17/07/2021 tại thành phố miền nam Pháp, Cannes.
Liên hoan phim quốc tế Cannes 2021 diễn ra từ ngày 06 đến ngày 17/07/2021 tại thành phố miền nam Pháp, Cannes. © AP Photo/ Brynn Anderson

Luôn là chiếc tủ kính nghệ thuật thứ 7 của thế giới, Liên hoan phim Cannes 2021 đem lại hy vọng cho cả một nền công nghiệp bạc tỷ bị một con siêu vi quật ngã. Festival phim quốc tế lớn nhất thế giới lần thứ 74 mở ra từ ngày 06 đến ngày 17/07/2021. Cho đến những tuần lễ gần đây nhất, ban tổ chức vẫn phập phồng lo sợ virus corona phá hỏng chương trình, nên đã có nhiều quy định chặt chẽ.

Quảng cáo

Trước hết, khác với truyền thống, virus corona đã buộc Festival năm nay khai mạc trễ mất 2 tháng sau khi đã lỡ hẹn với giới hâm mộ trong mùa liên hoan 2020. Trong lịch sử của Liên hoan phim quốc tế Cannes, từ năm 1939 tới nay, mới chỉ có 5 lần sự kiện nghệ thuật này phải hủy ngoài ý muốn.

Trớ trêu nhất là vào năm 1939, đúng dịp Festival Cannes đầu tiên đến với công chúng, Đệ Nhị Thế Chiến đã bùng nổ và thế là lễ hội điện ảnh này đã phải kiên nhẫn đợi đến khi im tiếng súng. Thế giới đánh bại Đức Quốc Xã năm 1945 và một năm sau đó, Liên hoan Cannes đầu tiên mới chính thức ra đời. Vạn sự khởi đầu nan, do khó khăn kinh tế, hai mùa lễ hội điện ảnh vào năm 1948 và 1950 đã bị hủy bỏ.

Đến năm 1968 thì phong trào nổi dậy của sinh viên và một phần dân Pháp, trong biến cố gọi là Tháng Năm năm 1968, đã buộc ban tổ chức đã phải đình chỉ những chương trình dành cho giới yêu điện ảnh. Chẳng ngờ năm 2020 cũng là một cột mốc đen tối trong lịch sử liên hoan phim có tuổi đời ngoài 70. Không phải là tiếng bom đạn hay khó khăn kinh tế, cũng chẳng phải là nỗi phẫn uất của một phần công luận, mà đơn thuần là một con siêu vi chủng mới làm cả thế giới đảo điên.

Virus corona còn mang lại nhiều thay đổi triệt để khác trong cung cách hoạt động của liên hoan Cannes : dưới tác động của đại dịch, các đoàn phim quốc tế, giới phóng viên nước ngoài, khán giả ngoại quốc đến Pháp vào dịp này đã thưa thớt hẳn. Không hy vọng Cannes năm nay thu hút đến 40.000 khách tham quan như cách nay 2 năm.

Ban tổ chức muốn bằng mọi giá tránh kịch bản là sau 2 tuần festival, Cannes trở thành ổ dịch và nhất là hàng ngàn người đến dự liên hoan sau đó đi khắp nơi. Thế nên, các biện pháp kiểm soát dịch tễ ở đây rất chặt chẽ. Để vào được bên trong nơi tổ chức Liên hoan, người ta phải chứng minh hoặc là có kết quả xét nghiệm âm tính với virus corona, hoặc là đã chích ngừa đủ hai mũi, thậm chí ban tổ chức dành hẳn một khu vực để thực hiện tại chỗ các cuộc xét nghiệm nếu cần.

Bên cạnh những biện pháp chưa bao giờ thấy đó, chỉ cần nhìn vào danh sách 24 bộ phim tranh Cành Cọ Vàng cũng đủ thấy liên hoan lần này không giống mọi năm : chưa bao giờ có đến 7 bộ phim Pháp lọt vào hạng mục chính thức của Liên hoan Cannes. Phim Mỹ rất thưa thớt, với vỏn vẹn 3 phim, châu Á đến Cannes với ba tác phẩm để tranh Cành Cọ Vàng : một bộ phim của Nhật Bản, một của Thái Lan và một đại diện cho Iran. Trong danh sách đề cử ở hạng mục chính thức, không có một bộ phim nào từ Ấn Độ, Hàn Quốc hay Philippines như mọi năm. Niềm an ủi lớn nhất đối với người hâm mộ là vẫn có nhiều ngôi sao của điện ảnh thế giới, mà đứng đầu là Mỹ, đổ bộ lên bờ Biển Biếc. Người đầu tiên trong số này là chủ tịch ban giám khảo Spike Lee.

Nhà đạo diễn Mỹ 64 tuổi vừa là chủ tịch ban giám khảo, vừa là hình ảnh của áp phích Cannes năm nay, có lẽ do từ 30 năm qua ông đã đem lại một cái nhìn « khác người » cho nền điện ảnh Hoa Kỳ và cũng là người mở đường cho nhiều nghệ sĩ Mỹ gốc Phi.

Năm 1986 tác phẩm « Nola Darling n’en fait qu’à sa tête » (She’s Gotta Have It) tham dự ở hạng mục « La Quinzaine des réalisateurs » : đó là một bộ phim thực hiện trong 2 tuần bằng tiền tiết kiệm của bà ngoại ông nhưng « Nola Darling n’en fait qu’à sa tête » đã gây tiếng vang lớn. Đó cũng là bộ phim đầu tiên mở ra cánh cửa nghệ thuật cho nhiều thế hệ diễn viên, đạo diễn da đen trên đất Hoa Kỳ. Giới trong ngành thường nói không có Nola thì sẽ không bao giờ có được những Black Panther. Ông cũng từng đoạt Giải Thưởng Lớn của Liên hoan Cannes với BlacKkKlansman : đó là một câu chuyện có thực ngoài đời, khi mà một thanh niên da đen « nằm vùng », thâm nhập hàng ngũ Ku Klux Klan …

Yếu tố chính trị, thái độ dấn thân của các nghệ sĩ luôn là một dấu ấn của Festival Cannes : năm nay ban tổ chức dành một chỗ đứng xứng đáng cho những bộ phim báo động về nguy cơ môi trường đang bị con người hủy hoại.

Nhưng không chỉ có thế. Giám đốc liên hoan Pierre Lescure cho biết, Cannes 2021 là một mùa liên hoan đặc biệt, là sự hội ngộ giữa một nền nghệ thuật với khán giả.  Ngoài giới trong ngành, các nhà phê bình, phóng viên … festival lần này nhắm tới cả những khán giả chỉ tình cờ đến Cannes. Nhiều ban nhạc được mời đến Cannes biểu diễn vào dịp này như nhóm NTM của Pháp hay ban nhạc rock huyền thoại Velvet Undergroud. Ban tổ chức muốn rằng liên hoan năm nay phải là tiếng nói của nhiều thể loại nghệ thuật sáng tác. Ngoài ra, chương trình chiếu phim trên bãi biển cũng phong phú hơn hẳn những năm trước để tránh phải hạn chế số vé vào cửa !

Không khí liên hoan năm nay có thay đổi nhưng một vài tranh cãi muôn thủa vẫn tồn tại, chẳng hạn như vị trí dành cho các nữ đạo diễn vẫn còn khiêm tốn.

Đúng là trong thành phần ban giám khảo thì phái nữ chiếm đa số, nhưng câu hỏi vẫn là đến khi nào thì nữ đạo diễn Úc Jane Campion không còn lẻ loi trên bảng vàng của Liên hoan Cannes. Năm nay, trong số 24 đạo diễn được đề cử tranh Cành Cọ Vàng, chỉ có 4 người thuộc « phái đẹp ». Nhưng ở các hạng mục khác như « Un Certain Regard » chuyên dành cho nhũng tài năng mới, như chủ tịch Liên hoan Cannes, Pierre Lescure ghi nhận, đang có « một sự thay đổi » thực sự : trong số 3 bộ phim Nga được mời ở hạng mục này, có tác phẩm do một nữ đạo diễn thực hiện.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí