LIÊN HOAN PHIM CANNES 2021

Cannes, không gian của những nhà làm phim mất tự do

Lễ khai mạc Liên hoan phim Cannes lần thứ 74, ngày 06/07/2021, Cannes, Pháp.
Lễ khai mạc Liên hoan phim Cannes lần thứ 74, ngày 06/07/2021, Cannes, Pháp. REUTERS - ERIC GAILLARD

Một lần nữa Liên hoan Cannes trở thành diễn đàn cho một đạo diễn bị “bịt miêng”. Lần thứ nhì chiếc ghế dành cho nhà làm phim người Nga Kirill Serebrennikov bị bỏ trống. Trong tầm ngắm của điện Kremlin, Serebrennikov bị tước quyền tự do đi lại, nhưng phim của ông luôn tỏa sáng trên các màn ảnh lớn tại Cannes. Sau Leto hồi năm 2018, lần này Cơn Sốt của Petrov được chọn tranh Cành Cọ Vàng.

Quảng cáo

Không làm chính trị, cũng chẳng phải là một nhà bất đồng chính kiến, hay một đối thủ chính trị của tổng thống Putin, nhưng Serebrennikov vẫn trong tầm ngắm của chế độ. Người nghệ sĩ này đã làm gì để Kremlin phải lo sợ đến nỗi Matxcơva tìm mọi cách cấm cản ông ra tiếp xúc với thế giới bên ngoài ?

Nổi tiếng trong thế giới kịch nghệ sân khấu, điện ảnh, Serebrennikov, 52 tuổi, điều hành nhà hát nổi tiếng của Matxcơva - Trung tâm văn hóa Gogol từ năm 2012. Tháng 6/2021 ông bị tuyên án ba năm tù treo và bị cấm ra khỏi lãnh thổ Nga.

Trong suốt thời gian Kirill Serebrennikov điều hành nhà hát Gogol, ông đã khuyến khích nhiều thế hệ nghệ sĩ khai mở những con đường nghệ thuật mới, biến trung tâm văn hóa này thành một mái nhà chung cho nhiều thể loại nghệ thuật, từ kịch nghệ đến kịch biên đạo múa. Nhà hát Gogol dưới dự dẫn dắt của Serebrennikov đã trở thành nhà hát thính phòng, thư viện của thủ đô nước Nga.

Nhưng cũng chính sự táo bạo trong sáng tác, tư tưởng tư do về nghệ thuật đó đã đẩy Serebrennikov vào tù.  Tại Nga, dưới những năm tháng của chế độ Putin, bảo vệ giới đồng tính hay đưa ra một cái nhìn mới về thân thể các vũ công cũng là một tội. Dù không trực tiếp tham gia vào đời sống chính trị, nhưng Kirill Serebrennikov không ngần ngại chỉ trích « các quyền tự do đang bị siết chặt » trên quê hương ông. Đạo diễn này cũng dám đả kích một nước Nga càng lúc càng « bảo thủ ».   

Năm 2017, khi đang thực hiện Leto Kirill, Serebrennikov đã bị bắt với tội biển thủ gần hai triệu đô la công quỹ. Trong một năm rưỡi, ông bị quản thúc tại gia. Không có điện thoại hay internet nhưng ông vẫn tiếp tục hoàn tất những vở kịch còn dang dở. Cuối năm 2017, ông cho ra mắt khán giả Matxcơva vở ballet nói về cuộc đời của vũ công Rudolf Noureiev. Noureiev là một vũ công lớn của thế kỷ XX, là một người đồng tính đã đào thoát khỏi Liên Xô, tìm tự do trên đất Pháp.

Tháng 5/2018, phim Leto của Kirill Serebrennikov tỏa sáng tại Liên hoan Cannes. Lần này Cơn Sốt của Petrov là một phóng tác dựa trên tiểu thuyết của Alexei Salnikov : Bị cúm nặng, Petrov cùng với người bạn là Igor giải sầu bằng rượu mạnh. Dưới ép-phê của cơn sốt và của rượu, những hình ảnh trong quá khứ hiện về, không còn biên giới với hiện tại mà anh đang sống.

Liên hoan Cannes luôn là một ốc đảo cho những nhà làm phim bị tước đoạt tự do. Năm 2018, cùng với Serebrennikov, nhà làm phim người Iran, Ashgar Farhadi cũng đã có một chiếc ghế trống trong buổi phim của ông được công chiếu. Phim của một đạo diễn Iran khác là Jafar Panahi cũng thường xuyên được giới thiệu phim trên các màn ảnh lớn tại Cannes.

Xa hơn nữa, vào năm 1965, trong thời kỳ chiến tranh lạnh, Cannes từng là mái nhà nghệ thuật đối với đạo diễn người Tiệp Khắc Milos Forman. Đạo diễn Thổ Nhĩ Kỳ Yimaz Guney thì đã từng vượt ngục để làm phim.  Toàn bộ phần hậu kỳ được thực hiện tại Pháp và Yol, la permission đã đoạt Cành Cọ Vàng của liên hoan Cannes 1982.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí