Vào nội dung chính
Tạp chí văn hóa

Tôn Thất An, chân dung một nghệ sĩ trẻ

Phần âm thanh 18:46
Nhạc sĩ Tôn Thất An (DR)
Nhạc sĩ Tôn Thất An (DR)
Đức Bình

Đối với Tôn Thất An, xin bạn đừng bao giờ đòi hỏi âm nhạc anh viết phải nhất thiết "hàn lâm", phải "quê hương" hay "trữ tình"… theo những lối mòn âm nhạc mà mỗi ngày bạn vẫn nghe bên tai từ chiếc máy nghe nhạc bỏ túi Ipod thế hệ mới. Thân phụ của An chính là nhạc sĩ Tôn Thất Tiết.

Quảng cáo

Bạn cũng đừng mất công tìm cách định nghĩa âm nhạc của Tôn Thất An là gì, bởi còn phải rất vất vả và đợi chờ lâu lắm, bạn mới có thể gom góp được đủ những dữ liệu cần thiết để viết lên một vài trang định nghĩa về phong cách âm nhạc của Tôn Thất An trong thư viện âm nhạc riêng của bạn.

Một vài tiếng mưa rơi khi tí tách, khi xối xả, hòa quyện bên tiếng dương cầm thánh thót, tiếng vĩ cầm lả lướt phát ra từ một ngôi nhà cổ hoang vắng, một vài âm thanh nhiễu sóng, mà có vẻ như đến từ một chiếc radio lỗi thời nào đó, hay tiếng một động cơ xe gắn máy lúc ẩn lúc hiện, lúc gần lúc xa, đan xen với một giọng thơ xứ Huế của một thời quên lãng, cho đến một câu thần chú Bát-Nhã-Ba-La, một tiếng kinh cầu từ bi nơi cửa Phật, được nhào lặn, chuyển hóa, mường tượng, chắt lọc qua những âm thanh của cuộc sống… đó là một phần đặc điểm âm nhạc mà Tôn Thất An muốn gửi gắm đến người nghe.

Hầu hết các đoản khúc mà Tôn Thất An viết đều mở đầu bằng những giai điệu nhẹ nhàng êm dịu, tiếp đó dồn dập cao trào ở phần giữa, để rồi bình yên lắng đọng ở phần cuối, một cách dìu dắt độc đáo, khác lạ, đưa người nghe vấn vương bay bổng đến một thế giới của những câu chuyện cổ tích thầm thì mà ta vẫn thường nghe bà, nghe mẹ kể thời thơ ấu.

Bằng cách kết hợp một số các nhạc cụ truyền thống của Nhật Bản, hay Trung Quốc, với lối hoà âm phối khí nhạc điện tử, Tôn Thất An đã phần nào lột tả được cá tính mãnh liệt của mình trong âm nhạc, và một lần nữa đưa người nghe vào một không gian âm thanh bất tận, mà ở đó, đôi khi người ta phải loay hoay mãi mới tìm được lối ra. Được hỏi về thân thế và quá trình âm nhạc của mình, Tôn Thất An đã cho biết :

Trong gia đình, cả bố lẫn mẹ tôi đều chơi nhạc, tuổi thơ của tôi luôn đắm mình trong âm nhạc, bố tôi hướng tôi đến việc học âm nhạc đương đại, nhưng hồi còn nhỏ, tôi cũng chẳng thấy thích thú gì cho lắm, sau này càng lớn, tôi càng thấy thẩm thấu hơn, đặc biệt khi nghe mẹ chơi các bản nhạc cố điển, hoặc các thể loại nhạc đa dạng khác mà mẹ tôi thường hay nghe. Vì bố tôi là một nhà soạn nhạc, nên từ bé tôi đã được thúc đẩy đến với âm nhạc. Tôi bắt đầu bằng việc học Piano tại nhạc viện, song song việc học văn hóa. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, tôi tiếp tục theo học tại đại học Sorbonne, và chỉ vào lúc ấy, tôi mới bắt đầu có ý thức về âm nhạc, và thấy rằng âm nhạc thực thụ là một phần cuộc sống của mình.

Có thể nói, Tôn Thất An là một trong những nhạc sĩ trẻ hiếm hoi gốc Việt Nam sinh trưởng tại Pháp đi theo phong cách nhạc mà ta thường quen gọi là Trip Hop. Trong chuyên mục tới, chúng ta sẽ còn có dịp quay trở lại đề tài nhạc Trip Hop này, để cùng Tôn Thất An tìm hiểu một cách sâu rộng, chi tiết hơn.

Có lẽ dòng họ "Tôn Thất" sinh ra là để làm một cái gì đó đẹp, ý nghĩa và có ích cho đời. Quay ngược trở lại dòng lịch sử Việt Nam, người ta vẫn luôn ghi nhớ những tên tuổi như Tôn Thất Thuyết – phụ chính đại thần nhà Nguyễn, một trong những vị quan tiêu biểu cùng vua Hàm Nghi phát động phong trào Cần Vương, rồi giáo sư Tôn Thất Tùng, người gốc Huế, bác sĩ hàng đầu của Việt Nam trong thế kỷ XX về giải phẫu tim mạch, và ngay cả nhà soạn nhạc Tôn Thất Tiết, chính là thân phụ của chàng nhạc sĩ trẻ Tôn Thất An mà chúng ta đang đề cập đến trong chuyên mục tuần này, cũng là người đã đóng góp rất nhiều công sức cho âm nhạc Việt Nam.

Nhạc sĩ Tôn Thất Tiết sang Pháp định cư vào cuối những năm 50 của thế kỷ trước, để theo học về soạn nhạc tại Học viện âm nhạc Paris (Conservatoire de Paris). Ông luôn tâm huyết với việc giữ gìn, phát huy bảo tồn âm nhạc truyền thống Việt Nam. Năm 1993, ông thành lập Hiệp hội Âm nhạc Pháp-Việt (France-Vietnam Music Association) nhắm mục đích giúp phát triển âm nhạc dân tộc. Cuối năm 1994, nhóm các nhạc sĩ Việt Nam tại Pháp gồm Tôn Thất Tiết, Trần Văn Khê, Nguyễn Thiện Đạo đã bắt đầu chú ý đến việc phục hồi Nhã Nhạc cung đình Huế để rồi sau này những đóng góp to lớn của họ đã được bù đắp xứng đáng, khi UNESCO đã chính thức thừa nhận Nhã Nhạc cung đình Huế là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Người yêu nghệ thuật thứ bẩy, hẳn vẫn còn nhớ những bộ phim : Mùi đu đủ xanh, Xích lô, Mùa hè thẳng đứng, của Trần Anh Hùng - đạo diễn người Pháp gốc Việt, chính nhạc sĩ Tôn Thất Tiết cũng là người viết nhạc cho 3 bộ phim này, và đã nhận được giải thưởng George Delerue năm 1995 tại Pháp, về nhạc phim hay nhất cho bộ phim Cyclo. Khi được hỏi có khi nào xẩy ra những tranh luận gay gắt về chủ đề âm nhạc trong gia đình hay không, Tôn Thất An bộc bạch :

Xung đột thì không, nhưng trao đổi thì có, bố tôi là người rất cởi mở, thoạt đầu tôi rất sợ và e ngại, vì luôn nghĩ rằng âm nhạc đương đại hay cổ điển thì cũng đều là cái gì đó rất to tát mà tôi không thể với tới được, sau này tôi mới hiểu ra rằng phong cách âm nhạc đó chính là cái mà tôi đang làm, đang tiến hành và thực hiện, bố tôi cũng thấu hiểu điều đó, bởi vậy ông rất ủng hộ tôi.

Năm 2005, anh có cho ra mắt một Album nhạc với tựa đề Circlesongs, anh có thể chia sẻ với thính giả của đài RFI những cảm xúc và một vài chi tiết đặc trưng của cuộn CD này ?

Trong Album này, có thể nói nó hội tụ những yếu tố, những chất liệu từ chính cuộc sống thực của tôi, nghĩa là có Việt Nam, nguồn cội của tôi, được thể hiện qua hai ca khúc của Trịnh Công Sơn, rồi có hai đoản nhạc khác được phổ trên nền thơ tiếng Việt, tiếp theo là những ca khúc tôi viết bằng tiếng Anh, đan xen rất nhiều phong cách và thể loại nhạc đa dạng khác nhau, từ nhạc điện tử đến nhạc Pop Anh Quốc mà người ta thường có thói quen là nhạc Trip Hop vào thời điểm đó.

Để khép lại chuyên mục tuần này, chúng ta sẽ cùng thưởng thức nhạc phẩm Love and Long for Someone (Thương Nhớ Ai) do Tôn Thất An viết nhạc và hòa âm. Trong chương trình kỳ tới, chúng ta sẽ cùng tiếp tục khám phá tài năng âm nhạc độc đáo của nhạc sĩ trẻ Tôn Thất An.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Không tìm thấy trang

Nội dung bạn đang cố truy cập không tồn tại hoặc không còn khả dụng.